Anh Phong, 35 tuổi, được chẩn đoán vô tinh, trải qua 4 lần phẫu thuật tinh hoàn mới tìm thấy tinh trùng thụ tinh ống nghiệm để có con.

Anh Phong kết hôn cùng chị Ái (37 tuổi) từ năm 2018 nhưng mãi không có tin vui. Ba năm trước, anh đến một bệnh viện tại TP HCM khám, được chẩn đoán vô tinh không bế tắc (NOA). Đây là tình trạng không tìm thấy tinh trùng trong tinh dịch do tinh hoàn suy giảm khả năng sinh tinh, không phải do tắc đường dẫn tinh.

Anh được chỉ định phẫu thuật thám sát tinh hoàn để tìm tinh trùng nhưng thất bại. Cuối năm đó, anh tiếp tục ra Hà Nội mổ thêm một lần nữa, song vẫn không thu được kết quả.

Đầu năm 2024, anh đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh – Quận 8, dự định nếu không thành công sẽ đi xin tinh trùng. ThS.BS.CKII Dương Quang Huy, Trưởng đơn vị Nam học, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, cho biết anh đã trải qua nhiều lần can thiệp nên tinh hoàn có nhiều mô sẹo, thậm chí chỉ khâu từ cuộc mổ trước vẫn chưa được cắt bỏ hoàn toàn. Nhiều trường hợp vô tinh không bế tắc thất bại trong điều trị vì chỉ tập trung tìm tinh trùng mà chưa xử lý căn nguyên khiến tinh hoàn ngừng sinh tinh.

“Việc phẫu thuật lặp đi lặp lại còn có thể gây xơ hóa mô tinh hoàn, tổn thương hệ thống ống sinh tinh và làm giảm thêm cơ hội phục hồi chức năng sinh sản”, bác sĩ Huy nhấn mạnh.

Bác sĩ siêu âm, phát hiện anh Phong bị giãn tĩnh mạch thừng tinh hai bên. Đây là tình trạng các tĩnh mạch quanh tinh hoàn bị giãn bất thường, khiến máu ứ đọng kéo dài. Khi máu không được lưu thông bình thường, nhiệt độ tinh hoàn tăng lên trong khi lượng oxy và dưỡng chất nuôi tinh hoàn giảm xuống. Đồng thời, các chất độc hại tích tụ dần làm tổn thương những tế bào có vai trò sản xuất và nuôi dưỡng tinh trùng. Theo thời gian, quá trình sinh tinh bị ảnh hưởng nghiêm trọng khiến số lượng và chất lượng tinh trùng giảm dần, dẫn đến vô tinh không bế tắc.

Bác sĩ Huy cho biết để tăng cơ hội tìm thấy tinh trùng, cần cải thiện môi trường sinh tinh của tinh hoàn bằng cách điều trị nguyên nhân gốc. Anh Phong được lên phác đồ điều trị hai giai đoạn.

Giai đoạn một, anh được phẫu thuật thắt tĩnh mạch thừng tinh hai bên. Bác sĩ rạch một đường nhỏ vùng bẹn, sử dụng kính vi phẫu để nhận diện chính xác các tĩnh mạch bị giãn và thắt lại, đồng thời bảo tồn tối đa động mạch tinh và hệ bạch huyết nhằm tránh teo tinh hoàn hoặc tràn dịch tinh mạc sau mổ.

Mục tiêu của cuộc phẫu thuật không phải tạo tinh trùng ngay lập tức mà giúp phục hồi dần “bộ máy” sinh tinh để những tế bào còn khả năng hoạt động có cơ hội tái tạo. Ca phẫu thuật thành công sau 90 phút. Ba tháng sau can thiệp, kết quả tinh dịch đồ của anh Phong xuất hiện duy nhất một tinh trùng bất động, cho thấy tinh hoàn đã bắt đầu hồi phục chức năng.

Từ dấu hiệu tích cực này, anh Phong bước vào giai đoạn điều trị thứ hai, bác sĩ chỉ định thực hiện vi phẫu micro-TESE. Dưới kính hiển vi có độ phóng đại lên đến 30 lần, bác sĩ bóc tách và khảo sát từng vùng mô tinh hoàn, tìm kiếm các ống sinh tinh còn hoạt động xen lẫn giữa những vùng mô sẹo do các cuộc mổ trước để lại. Các mẫu mô có khả năng sinh tinh được chuyển vào phòng Lab để chuyên viên phôi học tìm kiếm tinh trùng ngay dưới kính hiển vi. Sau 150 phút, êkíp thu được 23 tinh trùng.

Cùng thời điểm đó, chị Ái được chọc hút noãn và thu được 13 trứng trưởng thành. Chuyên viên phôi học tiêm tinh trùng vào bào tương noãn (ICSI) để tạo phôi, số còn lại trữ đông dự phòng cho các chu kỳ IVF sau này.

Các phôi được nuôi cấy trong hệ thống Time-lapse tích hợp trí tuệ nhân tạo AI, giúp theo dõi liên tục quá trình phát triển mà không cần đưa phôi ra ngoài. Sau 5 ngày, êkíp tạo được 3 phôi chất lượng tốt. Chị Ái đậu thai ngay lần chuyển phôi đầu tiên.

Tháng 5/2026, sau 5 năm hiếm muộn và 4 lần vi phẫu tìm tinh trùng, anh chị đưa bé Dâu gần 5 tháng tuổi đến cảm ơn bác sĩ Huy, người giúp họ toại nguyện ước mơ làm cha mẹ chính chủ mà không phải xin tinh trùng.

Vô tinh không bế tắc (Non-obstructive azoospermia – NOA) là tình trạng tinh dịch không có tinh trùng do tinh hoàn suy giảm khả năng sinh tinh. Nguyên nhân gây bệnh được chia thành nhiều nhóm như rối loạn di truyền, bất thường nội tiết, yếu tố môi trường và môi trường sống.

Bác sĩ Huy khuyến cáo, bệnh lý này thường tiến triển âm thầm. Một số biểu hiện thường gặp như đau tức bìu, cảm giác nặng vùng tinh hoàn khi đứng lâu hoặc vận động nhiều, sờ thấy búi tĩnh mạch trong bìu, tinh hoàn teo…

Nam giới kết hôn trên một năm chưa có con nên khám nam khoa sớm để được phát hiện và điều trị sớm bệnh, giúp bảo tồn chức năng sinh tinh, tăng cơ hội có con tự nhiên hoặc hỗ trợ sinh sản về sau.