TP.HCM – Tắc ống dẫn tinh kèm tổn thương tinh hoàn kéo dài khiến khả năng sinh tinh suy giảm nghiêm trọng, anh Nghĩa, 40 tuổi, từng đứng trước nguy cơ mất cơ hội làm cha, nay thành công đón liên tiếp 2 con gái.

Trong phòng nội trú Trung tâm Sản Phụ khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cô bé “ống nghiệm” đầu tiên nay gần 3 tuổi, đòi bế em bé vừa chào đời. Dù chưa hiểu hết vai trò làm chị, Sam vẫn nhận ra mình vừa có thêm em gái như lời ba mẹ từng hứa. Trên giường, con gái út anh Nghĩa đang được bú sữa mẹ.

ThS.BS Lê Đăng Khoa, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM thăm em bé thứ 2 của vợ chồng anh Nghĩa cuối tháng 4/2026. Ảnh: Nguyệt Nhi

Vợ chồng anh Nghĩa, chị Nga, 41 tuổi, kết hôn 10 năm, không có con. Năm 2018, khi đi khám ở một bệnh viện, anh Nghĩa được chẩn đoán vô tinh (Azoospermia) còn chị Nga sức khỏe bình thường. Bác sĩ chỉ định anh phẫu thuật vi phẫu tìm tinh trùng (micro -TESE) để thụ tinh trong ống nghiệm (IVF).

Sau khi chọc hút được 11 noãn, kết hợp với tinh trùng chồng tạo 4 phôi (2 phôi ngày 3 và 2 phôi ngày 5), chị Nga chuyển phôi hai lần nhưng một lần không đậu, một lần thai sinh hóa.

Cuối năm 2022, vợ chồng anh Nghĩa đến Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh (IVF Tâm Anh TP.HCM) tiếp tục tìm con.

Bác sĩ đánh giá toàn diện sức khỏe sinh sản hai vợ chồng. Kết quả chị Nga bình thường, do đó bác sĩ tập trung tìm nguyên nhân vô sinh phía anh Nghĩa. Qua khai thác bệnh sử, siêu âm bìu và xét nghiệm nội tiết, ThS.BS Lê Đăng Khoa, IVF Tâm Anh TP.HCM nhận định anh Nghĩa bị tình trạng vô tinh hỗn hợp (vừa vô tinh bế tắc và không bế tắc) nhiều năm, khiến khả năng sinh tinh giảm dần theo thời gian.

Theo bác sĩ Khoa, nếu được phát hiện sớm hơn và can thiệp bằng phương pháp nối ống dẫn tinh, bệnh nhân có khoảng 90% cơ hội có con tự nhiên, hoặc ít nhất tránh việc phải thực hiện thủ thuật trích tinh trùng nhiều lần.

“Tuy nhiên, do chưa được đánh giá đầy đủ bệnh cảnh, anh Nghĩa đã được đơn vị cũ thực hiện micro-TESE – kỹ thuật tìm tinh trùng trực tiếp trong tinh hoàn có mức độ xâm lấn cao, ngay từ giai đoạn đầu, trong khi bệnh nhân vẫn còn khả năng tìm tinh trùng từ mào tinh. Quá trình can thiệp đồng thời gây tổn thương tinh hoàn phá vỡ ‘hàng rào mạch máu tinh hoàn’ – thành trì cuối cùng bảo vệ trước phản ứng tự miễn của cơ thể với tinh trùng”, bác sĩ Khoa nói, thêm rằng tại thời điểm thăm khám bệnh nhân xuất hiện tổn thương mô tinh hoàn, chỉ số FSH tăng cao trên 10 mIU/mL – dấu hiệu cho thấy chức năng sinh tinh suy giảm nghiêm trọng.

Theo bác sĩ Khoa, đây là trường hợp vô sinh phức tạp do cùng lúc tồn tại hai vấn đề vô tinh, dễ gây nhầm lẫn trong chẩn đoán vì triệu chứng lâm sàng chồng lên nhau. Nếu đến khám chậm hơn, bệnh nhân có thể sẽ mất cơ hội có con chính chủ.

Thay vì tiếp tục can thiệp sâu vào tinh hoàn như lần can thiệp trước kia, bác sĩ Khoa ưu tiên hướng ít xâm lấn hơn bằng kỹ thuật PESA – chọc hút tinh trùng từ mào tinh qua da.

“Phương pháp này giúp giảm mức độ xâm lấn, tiết kiệm chi phí và bảo tồn tối đa khả năng sinh sản còn lại cho bệnh nhân. Đồng thời, tinh trùng lấy từ mào tinh thường có chất lượng tốt hơn, giúp tăng hiệu quả thụ tinh”, bác sĩ Khoa lý giải. Nếu không tìm được tinh trùng từ mào tinh, bệnh nhân sẽ được chuyển sang vi phẫu TESE – kỹ thuật tìm tinh trùng trực tiếp trong tinh hoàn ngay trong cùng một cuộc can thiệp.

Do từng can thiệp tinh hoàn trước đó, vùng mào tinh của anh Nghĩa bị sẹo xơ và dính mô, khiến việc tiếp cận và xác định vị trí hút tinh trùng khó khăn hơn bình thường. Đồng thời, tình trạng tắc nghẽn, viêm mãn tính tại tinh hoàn và mào tinh kéo dài cũng khiến bệnh nhân không còn phù hợp để nối lại ống dẫn tinh. Sau thời gian dò tìm và can thiệp thận trọng, êkíp đã tìm thấy tinh trùng từ mào tinh bằng phương pháp PESA.

Từ mẫu tinh trùng thu được, ở phòng kế bên, chuyên viên phôi học tiến hành lọc rửa, dưới kính hiển vi độ phóng đại lớn, chọn ra những tinh trùng có hình thái và khả năng vận động tốt nhất, loại bỏ những tinh trùng kém chất lượng hoặc có chỉ số đứt gãy DNA cao, thu được 2 mẫu tinh trùng đủ cho 2 chu kỳ thụ tinh ống nghiệm.

Chuyên viên phôi học lọc, rửa, tìm tinh trùng khỏe mạnh

Song song đó, ThS.BS Giang Huỳnh Như, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, tiến hành kích trứng cho chị Nga, thu được 8 noãn, kết hợp với tinh trùng chồng tạo phôi và nuôi được 6 phôi ngày 3, 1 phôi ngày 5 (loại 1) và 1 phôi ngày 6 (loại 3).

Sau khi canh niêm mạc tử cung lý tưởng, bác sĩ Như tiến hành chuyển phôi, chị Nga thành công mang thai ngay lần đầu. Thai kỳ tiến triển thuận lợi, cuối năm 2023, chị sinh hạ bé gái 3,5 kg ở tuần 39. Phôi ngày 6 còn lại đem trữ đông, cùng với một mẫu tinh trùng còn lại cũng được trữ để chờ sinh con trong tương lai.

“Đã có lúc tôi nghĩ, cơ hội có con ruột của mình đã khép lại, nhưng cuối cùng may mắn cũng mỉm cười với gia đình tôi”, anh Nghĩa chia sẻ.

Khi con gái đầu lòng hơn 2 tuổi, cặp đôi đến gặp bác sĩ Như để được tư vấn chuyển chiếc phôi còn lại. Qua kiểm tra sức khỏe, chị Nga đủ điều kiện mang thai, bác sĩ Như tiến hành chuyển phôi vào tháng 8 năm ngoái, giúp chị tiếp tục mang thai thành công và sinh con gái vào cuối tháng 4.

Bác sĩ Khoa cho biết, vô tinh là một trong những nguyên nhân phổ biến gây vô sinh nam, chiếm tỷ lệ đáng kể trong các ca hiếm muộn hiện nay. Theo y văn, vô tinh do tắc nghẽn (OA) chiếm khoảng 20-40% các trường hợp vô tinh nam, phần còn lại 60-80% là vô tinh không do tắc nghẽn (NOA). Trường hợp vô tinh hỗn hợp (vừa vô tinh bế tắc và không bế tắc), tùy vào từng trường hợp, bác sĩ có thể áp dụng nhiều phương pháp tìm tinh trùng như PESA, TESA hoặc vi phẫu tìm tinh trùng (micro-TESE). Việc lựa chọn kỹ thuật phụ thuộc vào tình trạng cụ thể của từng bệnh nhân.

Bác sĩ Khoa khuyến cáo, nam giới có tiền sử quai bị, chấn thương, tai nạn hoặc bệnh lý liên quan đến cơ quan sinh dục nên đi khám sớm để được đánh giá chức năng sinh sản. Việc can thiệp kịp thời hoặc trữ tinh trùng có thể giúp bảo tồn cơ hội làm cha trong tương lai.

Theo bác sĩ Khoa, các cặp vợ chồng hiếm muộn nên thăm khám đồng thời. Việc tiếp cận tại các cơ sở có đủ chuyên khoa vô sinh nam và nữ giúp rút ngắn thời gian chẩn đoán, tăng hiệu quả điều trị. Tại Trung tâm IVF Tâm Anh, phác đồ điều trị vô sinh được xây dựng theo hướng cá thể hóa, phối hợp đồng thời giữa hai vợ chồng, tối ưu hóa cơ hội có thai.

*Tên nhân vật đã được thay đổi