Từ một sẩn nhỏ giống mụn thịt, khối u trên má sát cánh mũi phải của bé trai T.H.A. (13 tuổi, TP.HCM) lớn dần thành khối gồ cao trên da, thâm đen, có kích thước bằng đầu ngón tay út, thường chảy máu, đau rát.

Chị N.T.T. (mẹ A.) cho biết ban đầu tổn thương chỉ là một sẩn nhỏ như đầu tăm, em nghĩ là mụn nên tự mua thuốc bôi nhưng không khỏi; đôi khi em lấy tay cào gỡ làm tổn thương chảy nhiều máu. Nốt sẩn ngày một to dần, gây ngứa và khó chịu. Sợ bệnh viện, sợ đau nên A. không chịu đi khám. Đến tuần thứ 3, khối u phát triển nhanh chóng, lồi to, có cuống, mất thẩm mỹ và khó chịu khiến A. cào gãi và chảy máu nhiều. Gia đình động viên đưa em đến bệnh viện.

Qua thăm khám, thạc sĩ bác sĩ Huỳnh Công Trí, chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết khối u ở vùng rãnh mũi má bên phải, đường kính 1cm, nhô cao khoảng 1.5 – 2cm khỏi bề mặt da, vùng da xung quanh sưng nề, đóng vảy tiết, cảm giác đau khi ấn. Bác sĩ chỉ định bệnh nhi siêu âm phần mềm, để đánh giá tình trạng da tại vị trí tổn thương, độ sâu cũng như sự phân bố mạch máu tại vùng này.

Kết quả siêu âm cho thấy vùng da tổn thương có hiện tượng tăng tưới máu nhiều, phù nề vùng mô mềm xung quanh. Dựa vào khai thác bệnh sử, thăm khám lâm sàng kết hợp với siêu âm phần mềm vùng da bệnh, bác sĩ chẩn đoán bé bị u hạt sinh mủ. Đây là một tổn thương da lành tính, hình thành do sự tăng sinh bất thường của các mao mạch dưới da hoặc niêm mạc.

Mặc dù u hạt sinh mủ lành tính, nhưng do cấu trúc giàu mạch máu, u hạt sinh mủ rất dễ chảy máu khi bị chạm vào hoặc cào gãi. Vết thương hở do chảy máu có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập, dẫn đến nhiễm trùng.

Mẹ của bé lo lắng, mong muốn điều trị loại bỏ tổn thương cho con, vừa muốn kiểm tra xác định chính xác bản chất của khối u này. Do đó, bác sĩ Trí chỉ định thủ thuật cắt trọn u, đồng thời gửi mẫu mô làm xét nghiệm giải phẫu bệnh để chẩn đoán xác định.

Mẹ A. cho biết dù được bác sĩ trấn an, giải thích kỹ các bước thực hiện, và khẳng định đây là một thủ thuật đơn giản, nhanh chóng, được gây tê trước khi thực hiện, không đau nhưng A. vẫn rất lo sợ và kiên quyết từ chối điều trị. Em trở lại viện 3 ngày sau đó nhưng trong lúc chờ tới lượt thực hiện thủ thuật, em bồn chồn, bỏ về.

Tới lần thứ 3, khi được bác sĩ tư vấn qua điện thoại, trả lời mọi thắc mắc và hiểu rằng nếu không loại bỏ dứt điểm, khối u sẽ tiếp tục lớn thêm, chảy nhiều máu, A. quyết tâm tới bệnh viện lần nữa.

Thủ thuật diễn ra trong 30 phút, khối u được lấy trọn vẹn ra khỏi vùng má. A. không cần nhập viện, được ra về ngay sau đó. A. cho biết chỉ cảm thấy châm chích nhẹ khi tiêm thuốc tê, sau đó hoàn toàn không có cảm giác khó chịu. Kết quả sinh thiết bệnh phẩm khẳng định đây là u hạt sinh mủ lành tính.

Em được bác sĩ hướng dẫn chăm sóc vết thương và tái khám đúng hẹn để theo dõi tình trạng lành da. U hạt sinh mủ là u lành tính nhưng dễ tái phát, dễ nhiễm trùng đặc biệt nếu người bệnh tự ý điều trị không đúng cách.

Theo bác sĩ Trí, khi phát hiện các khối u, mụn bất thường trên cơ thể dù nhỏ, không đau hay không gây khó chịu thì việc đi khám da liễu sớm rất quan trọng. Một số tổn thương da ban đầu có thể biểu hiện tương tự như mụn trứng cá, tuy nhiên trên thực tế có thể là các khối u lành như u hạt, u tuyến bã, u ống tuyến mồ hôi, u sợi bì, u mỡ… Đáng lưu ý, một số tổn thương ác tính ở da cũng có thể khởi phát dưới dạng sẩn hoặc nốt nhỏ, bao gồm: ung thư biểu mô tế bào đáy (basal cell carcinoma), ung thư biểu mô tế bào vảy (squamous cell carcinoma), u hắc tố ác tính (melanoma)… Việc thăm khám kỹ lưỡng kết hợp các xét nghiệm cận lâm sàng như sinh thiết – giải phẫu bệnh là cần thiết để chẩn đoán xác định và loại trừ tổn thương ác tính.

Mọi người không nên chủ quan tự ý nặn, bôi thuốc, dùng mẹo dân gian hoặc bỏ mặc không theo dõi. Nếu không chẩn đoán và xử lý đúng, những tổn thương này có thể viêm nhiễm, sưng to, lan rộng thậm chí hoại tử, nhiễm trùng máu khiến việc điều trị khó khăn hơn hoặc để lại sẹo lõm, sẹo thâm rất khó phục hồi.