Bà Lam (50 tuổi) đi khám sức khỏe tổng quát, được bác sĩ chỉ định nội soi đại tràng toàn bộ phát hiện 11 polyp, trong đó có tổn thương nguy cơ ung thư.

ThS.BS Nguyễn Văn Sơn, khoa Tiêu hóa – Gan mật – Tụy, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy, cho biết nội soi đại tràng toàn bộ ghi nhận nhiều polyp kích thước khác nhau dọc khung đại tràng. Trong đó, tại đại tràng sigma có hai tổn thương nghi ngờ dạng tuyến răng cưa không cuống (SSL) kích thước 13 mm và 18 mm.

Bác sĩ chỉ định cắt bỏ toàn bộ polyp qua nội soi. Với polyp kích thước nhỏ, dưới 10 mm, bác sĩ cắt lạnh nhằm giảm nguy cơ chảy máu và thủng ruột so với cắt nhiệt, đồng thời đảm bảo lấy sạch tổn thương. Các polyp kích thước trung bình cũng được cân nhắc cắt lạnh tùy vị trí và đặc điểm. Với tổn thương lớn, trên 20 mm, bác sĩ thực hiện cắt hớt niêm mạc qua nội soi (EMR), cho phép loại bỏ tổn thương diện rộng, bảo tồn thành ruột. Mẫu bệnh phẩm sau đó được gửi giải phẫu bệnh, xác nhận nghi ngờ ban đầu.

Theo bác sĩ Sơn, các tổn thương dạng tuyến răng cưa như của bà Lam thường phẳng, màu sắc giống niêm mạc nên khó để nhận biết khi nội soi. Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, chúng có thể âm thầm biến đổi và tiến triển thành ung thư nhanh hơn một số loại polyp khác.

Một nghiên cứu trên Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (Pubmed) cho thấy, khoảng 18% trường hợp tổn thương dạng răng cưa tiến triển thành ung thư trong chưa đầy 3 năm và khoảng 27% tiến triển trong vòng 3 – 6 năm.

Sau can thiệp, bà Lam tiếp tục tái khám, theo dõi định kỳ để phát hiện sớm nguy cơ tái phát hoặc xuất hiện tổn thương mới.

Theo bác sĩ Sơn, polyp đại tràng và các tổn thương tiền ung thư thường phát triển âm thầm trong thời gian dài, ít gây triệu chứng. Như trường hợp của bà Lam không có biểu hiện bất thường là khá phổ biến. Nếu không được phát hiện sớm, các tổn thương này có thể tiến triển qua nhiều năm thành ung thư đại trực tràng. Ngược lại, nội soi cắt bỏ polyp từ giai đoạn sớm giúp ngăn chặn quá trình này, giảm đáng kể nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng.

Bác sĩ Sơn khuyến cáo người từ 45 tuổi nên nội soi đại trực tràng, ngay cả khi không có triệu chứng. Những người có nguy cơ cao cần tầm soát sớm hơn và đều đặn, bao gồm người có tiền sử gia đình mắc ung thư đại trực tràng hoặc polyp nguy cơ cao (nên nội soi từ 40 tuổi hoặc sớm hơn 10 năm so với người trong gia đình mắc ung thư đại trực tràng), từng phẫu thuật ung thư đại trực tràng, mắc bệnh viêm ruột mạn tính…

Mọi người nên duy trì lối sống lành mạnh để giảm nguy cơ polyp và ung thư đại trực tràng. Nên ăn nhiều rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt để bổ sung chất xơ; hạn chế đồ chế biến sẵn, rượu bia và thuốc lá; uống đủ nước, giữ cân nặng hợp lý và duy trì vận động đều đặn (ít nhất 30 phút mỗi ngày). Những thói quen này giúp hệ tiêu hóa hoạt động tốt hơn, đồng thời giảm nguy cơ hình thành polyp và ung thư.

Khi có các dấu hiệu bất thường như đau bụng, táo bón, đi ngoài ra máu, thiếu máu, sụt cân không rõ nguyên nhân… cần đi khám sớm để được kiểm tra kịp thời.

*Tên người bệnh đã được thay đổi.