Trong lúc khám chuẩn bị phẫu thuật đục thủy tinh thể, bà Quế, 80 tuổi, tình cờ phát hiện tắc động mạch chi dưới, nguy cơ hoại tử chân.

Ba tháng trước khi nhập viện, bà Quế thỉnh thoảng đau nhức chân, nghĩ bệnh xương khớp tuổi già nên chỉ xoa bóp bằng dầu nóng, không thăm khám. Một tuần nay bà bị mờ mắt, mỏi mắt nên đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám. Bác sĩ chẩn đoán bà bị đục thủy tinh thể và lên lịch phẫu thuật. Khi siêu âm tim kiểm tra trước mổ, bác sĩ phát hiện dấu hiệu suy tim và bệnh cơ tim phì đại. Kiểm tra chuyên sâu, TS.BS Trần Vũ Minh Thư, Trưởng khoa Nội tim mạch 2, Trung tâm Tim mạch, còn phát hiện lòng bàn chân trái bệnh nhân có vết loét 2×2 cm, thâm đen, nghi ngờ bệnh mạch máu ngoại biên gây tắc động mạch chi dưới.

Hình ảnh chụp CT cho thấy động mạch chày trước và động mạch mác hẹp nặng, động mạch chày sau tắc hoàn toàn khiến chân trái thiếu máu nuôi trầm trọng. Chỉ số ABI (chỉ số đo huyết áp cổ chân – cánh tay) không đo được. “Điều này gợi ý tình trạng tắc mạch nặng và thiếu máu chi trầm trọng khiến mô chết dần và chuyển sang màu đen, gây ra vết loét không lành”, bác sĩ Thư nhận định.

Êkíp tiến hành can thiệp nong bóng tái thông động mạch chân cho người bệnh, phòng nguy cơ hoại tử phải đoạn chi. Bác sĩ đưa ống thông gắn một quả bóng thu nhỏ ở đầu vào đoạn động mạch chày hẹp nặng, sau đó nong lên. Khi bóng nở hết mức sẽ ép các mảng xơ vữa vào thành động mạch để làm phẳng chúng, đồng thời làm giãn mạch máu. Khi con đường đưa máu đến nuôi chi khơi thông trở lại, bác sĩ xì bóng và rút ống thông ra. Ca thủ thuật kết thúc thuận lợi sau 30 phút.

Ngay khi bàn chân được tái tưới máu, chân bà Quế ấm dần, hồng hào. Vết thương ở lòng bàn chân đã khô, tiến triển tốt. Chỉ số ABI đo được 1.17, trong giới hạn bình thường. Bệnh nhân xuất viện 4 ngày sau thủ thuật.

BS.CKI Đỗ Duy Long, khoa Nội tim mạch, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết bệnh động mạch chi dưới xảy ra khi các động mạch bị hẹp hoặc tắc do mảng xơ vữa, làm giảm lượng máu nuôi chân. Khi tình trạng kéo dài, mô sẽ bị thiếu máu, gây đau và khiến vết thương khó lành, thậm chí hoại tử.

Người mắc bệnh động mạch chi dưới có thể gặp triệu chứng đau bắp chân khi đi bộ (đau cách hồi), giảm khi nghỉ; lạnh chân, tê hoặc yếu chân; chuột rút, đặc biệt về đêm; da chân nhợt, tím hoặc lạnh hơn bên còn lại; vết loét ở bàn chân, ngón chân lâu lành. Ở giai đoạn nặng khi thiếu máu nuôi chân trầm trọng, người bệnh có thể đau ngay cả khi nghỉ hoặc xuất hiện loét, hoại tử chi.

Để phòng ngừa bệnh động mạch chi dưới, bác sĩ Long khuyên mỗi người nên đi bộ ít nhất 30 phút mỗi ngày, không hút thuốc lá, kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ. Những người có nguy cơ cao như mắc bệnh tim mạch do xơ vữa, đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, người từ 60 tuổi, hút thuốc lá lâu năm nên đến bệnh viện tầm soát mỗi năm một lần để phát hiện sớm bất thường, can thiệp kịp thời.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi