Anh Tiến, 47 tuổi, 12 năm vô sinh do biến chứng của bệnh đái tháo đường, không có tinh trùng, vi phẫu micro-TESE tại Mỹ thất bại, được bác sĩ Việt Nam phẫu thuật tìm thấy tinh trùng giúp có con.

Anh Tiến, sống tại bang California (Mỹ), phát hiện mắc bệnh đái tháo đường type 2 vào năm 2010, điều trị bằng thuốc bằng thuốc. Đường huyết không kiểm soát tốt bằng thuốc, nên anh Tiến được chỉ định chích insulin kéo dài từ năm 2019.

Kết hôn từ năm 2013, mãi không có con nhưng vợ chồng anh trì hoãn đi khám vì chưa đủ điều kiện kinh tế. 11 năm sau, họ khám ở bệnh viện tại Mỹ phát hiện anh Tiến vô sinh do không có tinh trùng. Bác sĩ vi phẫu micro-TESE tìm kiếm được 12 tinh trùng, thụ tinh ống nghiệm chỉ tạo được hai phôi ngày 6, chuyển cùng lúc hai phôi tươi nhưng thất bại.

Biết Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (IVF Tâm Anh TP.HCM) có tư vấn trực tuyến, từ nước Mỹ xa xôi, họ kết nối với “phòng khám online IVF Tâm Anh”, được ThS.BS.CKII Dương Quang Huy, Trưởng đơn vị Nam học, hỗ trợ thông tin giấy tờ, quy trình và phác đồ điều trị.

Đầu năm 2025, họ trở về Việt Nam, đến IVF Tâm Anh TP.HCM khám toàn diện. Bác sĩ Huy cho biết, anh Tiến không thể cương dương. Sau khi dùng thuốc, người bệnh cương cứng được, có cảm giác xuất tinh nhưng tinh dịch không xuất ra ngoài. Bác sĩ nghi ngờ tình trạng xuất tinh ngược dòng, là biến chứng thường gặp ở nam giới có bệnh lý đái tháo đường.

Bình thường tinh trùng từ tinh hoàn qua mào tinh, đến ống dẫn tinh, tới tiền liệt tuyến và theo đường niệu đạo ra ngoài. Ở nhóm nam giới mắc đái tháo đường, nếu kiểm soát đường huyết không tốt có thể dẫn đến hai nhóm biến chứng, gồm biến chứng thần kinh và biến chứng mạch máu, đều gây ảnh hưởng đến chức năng sinh lý, gây rối loạn cương, xuất tinh ngược dòng, tinh trùng không xuất ra ngoài mà đi ngược vào bàng quang.

Anh Tiến được kiểm tra mẫu nước tiểu sau khi có cảm giác xuất tinh, tìm thấy 7 tinh trùng trong cặn lắng. Số lượng tinh trùng ít ỏi và bất động, khả năng kiềm hóa nước tiểu để thu tinh trùng làm thụ tinh trong ống nghiệm tiên lượng tỷ lệ thành công thấp. Người bệnh có thể tích tinh hoàn tốt (khoảng 15ml), chỉ số nội tiết trong giới hạn bình thường, tiên lượng tỷ lệ tìm thấy tinh trùng tại tinh hoàn cao.

Bác sĩ Huy quyết định áp dụng kỹ thuật TESE (mở bìu lấy tinh trùng từ tinh hoàn) là phương pháp ít xâm lấn hơn, chi phí thấp, rút ngắn thời gian phẫu thuật, giảm thiểu nguy cơ biến chứng, đặc biệt ở người bệnh nền đái tháo đường.

Để sẵn sàng cho cuộc phẫu thuật diễn ra an toàn, anh Tiến được hướng dẫn điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt, kiểm soát đường huyết trong vòng 1 tháng. Trước phẫu thuật, người bệnh được kiểm tra lại toàn diện các chỉ số. Bác sĩ gây mê phối hợp chặt chẽ kiểm soát đường huyết

Cuộc phẫu thuật diễn ra trong khoảng 50 phút. Các bác sĩ thu đủ số lượng tinh trùng cho hai chu kỳ thụ tinh trong ống nghiệm. Trong đó, một nửa tinh trùng được thụ tinh cùng noãn tươi của người vợ, số còn lại trữ đông giúp người bệnh bảo tồn khả năng có con trong tương lai.

Đặc biệt, các bác sĩ thắt chủ động đường ống dẫn tinh cho anh Tiến, giúp tinh trùng không đi ngược vào bàng quang, mà sẽ ứ đọng lại ở mào tinh. Trong tương lai, người bệnh nếu phải tiếp tục điều trị thụ tinh trong ống nghiệm tại Mỹ để có thêm con thì chỉ cần áp dụng phương pháp chọc hút tinh trùng qua da (PESA).

Với phương pháp PESA này, bác sĩ dùng kim chuyên dụng xuyên qua da để chọc hút tinh trùng, hầu như không có vết mổ, giúp người bệnh đái tháo đường chăm sóc vết thương dễ dàng hơn, giảm nguy cơ biến chứng, đồng thời tránh lấy nhiều mô tinh hoàn giúp đảm bảo khả năng sản xuất testosterone, duy trì tốt các chức năng sinh lý và sinh dục.

Sau phẫu thuật, anh Tiến được xuất viện trong ngày, hướng dẫn chăm sóc vết thương đúng cách. Người bệnh tái khám sau một tuần phẫu thuật, kết quả hồi phục tốt. Khi nghe bác sĩ thông báo kết quả thụ tinh ống nghiệm và nuôi cấy phôi thu được 9 phôi ngày 5 chất lượng tốt, vợ chồng anh Tiến hạnh phúc vì ước mơ có con sắp thành hiện thực. Hiện, chị Ánh, 35 tuổi, vợ anh Tiến đang được chuẩn bị niêm mạc tử cung đủ điều kiện để chuyển phôi.

Theo thống kê, Việt Nam hiện có khoảng 7 triệu người bệnh đái tháo đường. Bệnh được mô tả là một rối loạn chuyển hóa do nhiều nguyên nhân, đặc trưng bởi tình trạng tăng đường huyết mạn tính với các rối loạn chuyển hóa carbohydrate, chất béo và protein do khiếm khuyết trong tiết insulin.

Đái tháo đường type 2 chủ yếu do các yếu tố lối sống như béo phì, thiếu hoạt động thể chất, chế độ ăn uống kém, căng thẳng, hoặc di truyền. Bệnh có thể gây tổn thương lâu dài, rối loạn chức năng và suy yếu nhiều cơ quan như tim mạch, tiết niệu, rối loạn chức năng tình dục. Nam giới trong độ tuổi sinh sản khi mắc bệnh nếu không kiểm soát tốt có thể gặp phải nhiều biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản, giảm số lượng và chất lượng tinh trùng, đứt gãy DNA tinh trùng, xuất tinh ngược dòng…

Bác sĩ Huy khuyến cáo, nam giới sau kết hôn một năm không có con hoặc có bất cứ dấu hiệu bất thường ở hệ thống cơ quan sinh sản, có bệnh nền đái tháo đường nên đến khám và điều trị sớm. Khám toàn diện, chẩn đoán chính xác và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp nhất giúp nam giới mắc bệnh đái tháo đường sớm có con, tránh nguy cơ phải trải qua cuộc phẫu thuật lớn, giảm nguy cơ biến chứng, rút ngắn thời gian hồi phục, nâng cao chất lượng sống.

*Tên người bệnh đã được thay đổi