Bà Tươi (65 tuổi, TP.HCM) đang đi bộ tập thể dục thì chóng mặt, nôn ói liên tục, tưởng rối loạn tiền đình, bác sĩ phát hiện người bệnh có nhiều ổ nhồi máu não diện rộng – dạng đột quỵ đặc biệt nguy hiểm.

Bác sĩ CKI Vũ Đình Chánh, khoa Cấp cứu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Sơn Hòa – Q.Tân Bình cũ) cho biết khi tiếp nhận, người bệnh vẫn tỉnh táo, tiếp xúc tốt, không méo miệng, không nói khó, không yếu liệt tay chân. Triệu chứng nổi bật chỉ là chóng mặt và nôn ói. Tuy nhiên, khai thác bệnh sử cho thấy bà có tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường và đặc biệt là rung nhĩ.

Theo bác sĩ, ở người bị rung nhĩ, các buồng tim co bóp không đồng bộ khiến máu lưu thông chậm và dễ ứ đọng trong tim, từ đó hình thành cục máu đông. Nếu cục máu đông theo dòng máu lên não sẽ gây tắc mạch não, là một trong những nguyên nhân thường gặp của đột quỵ thiếu máu não.

“Biểu hiện lâm sàng không điển hình nhưng cơn chóng mặt xuất hiện đột ngột, dữ dội, kéo dài, kèm nôn ói liên tục ở người có nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch khiến chúng tôi không loại trừ khả năng đột quỵ tuần hoàn sau”, bác sĩ Chánh nói.

Nhận thấy đây có thể là một trường hợp tổn thương ở tiểu não, nơi thường gây triệu chứng chóng mặt dễ nhầm với bệnh rối loạn chức năng tiền đình, bác sĩ chỉ định chụp cộng hưởng từ (MRI) não và mạch máu não nhằm tìm chính xác nguyên nhân.

Bác sĩ CKII Dương Đình Hoàn, Trưởng Đơn vị Can thiệp thần kinh, Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang can thiệp cho biết kết quả MRI cho thấy mức độ tổn thương nặng nề hơn rất nhiều so với biểu hiện bên ngoài. Hình ảnh ghi nhận nhồi máu gần như toàn bộ bán cầu tiểu não trái, đồng thời xuất hiện nhiều ổ nhồi máu rải rác ở khoảng hai phần ba trên bán cầu tiểu não phải, cầu não, cuống não và đồi thị hai bên.

Từ kết quả hình ảnh học, các bác sĩ xác định người bệnh bị nhồi máu não tiến triển do tắc động mạch thân nền.

Theo bác sĩ Hoàn, động mạch thân nền là mạch máu lớn được hình thành từ hai động mạch đốt sống, có nhiệm vụ cung cấp máu cho thân não, tiểu não và nhiều trung tâm sống còn điều khiển hô hấp, tuần hoàn, ý thức. Khi động mạch thân nền bị tắc, người bệnh có thể nhanh chóng rơi vào hôn mê, liệt tứ chi, suy hô hấp hoặc tử vong. Tắc động mạch thân nền được xem là một trong những thể đột quỵ thiếu máu não có tiên lượng nặng nề nhất.

Trước nguy cơ vùng não tổn thương tiếp tục lan rộng, ê kíp quyết định can thiệp lấy huyết khối bằng hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền (DSA) để cứu vùng mô não và tái thông mạch máu kịp thời.

Qua đường động mạch đùi, bác sĩ đưa vi ống thông lên động mạch đốt sống trái, tiếp cận vị trí tắc ở động mạch thân nền. Kỹ thuật hút huyết khối được thực hiện và lấy ra hai mảnh huyết khối màu đen bít lòng mạch. Chụp kiểm tra ngay sau đó ghi nhận động mạch thân nền đã tái thông hoàn toàn, dòng máu lưu thông trở lại bình thường.

Ca can thiệp kéo dài khoảng 45 phút. Người bệnh hồi phục tốt theo từng giờ, chưa đầy một ngày sau, bà tỉnh táo, đáp ứng tốt các y lệnh của bác sĩ. Đến ngày thứ tư, người bệnh không còn đau đầu, chóng mặt hay nôn ói, không để lại di chứng yếu liệt hoặc di chứng thần kinh và được xuất viện. Tuy nhiên người bệnh cần tái khám định kỳ và tuân thủ chỉ định điều trị các bệnh nền.

Theo bác sĩ, đột quỵ tuần hoàn phía sau chiếm khoảng 20% tổng số đột quỵ thiếu máu cục bộ, trong đó, tắc động mạch thân nền chỉ chiếm khoảng 1% , là loại đột quỵ nghiêm trọng nhất với tỷ lệ mắc bệnh và tử vong cao.

Đây là trường hợp cho thấy đột quỵ tuần hoàn sau rất dễ bị bỏ sót do không có các dấu hiệu điển hình như méo miệng hay yếu liệt, dẫn đến chậm trễ trong việc cấp cứu.

Bác sĩ khuyến cáo khi xuất hiện đột ngột các triệu chứng như chóng mặt dữ dội, mất thăng bằng, nôn ói không rõ nguyên nhân, người dân cần đến ngay cơ sở y tế có khả năng điều trị đột quỵ. Việc tái thông mạch máu càng sớm sẽ càng tăng cơ hội cứu sống người bệnh và hạn chế di chứng lâu dài như tàn phế, mất khả năng ngôn ngữ, thậm chí tử vong.

 *Tên của người bệnh đã được thay đổi

Như Ngọc