Anh Quang, 53 tuổi, đột ngột đau đầu nghĩ bị trúng gió, năm ngày sau bác sĩ chẩn đoán xuất huyết dưới nhện do huyết áp đột ngột tăng cao.

Trước đó, anh Quang đau đầu từng cơn vùng đỉnh và hai bên thái dương, cảm giác nóng sốt, choáng váng. Người xung quanh nghĩ anh bị trúng gió nên cạo gió cho anh. Vài giờ sau triệu chứng không thuyên giảm, anh được đưa đi cấp cứu tại bệnh viện gần nhà. Bác sĩ ghi nhận huyết áp của anh lên đến 218/130 mmHg, cho thuốc hạ áp. Một ngày sau huyết áp ổn định hơn, anh xuất viện về nhà.

Anh Quang tiếp tục uống thuốc theo chỉ dẫn của bác sĩ nhưng cơn đau đầu không giảm dù huyết áp có lúc giảm xuống 140/90 mmHg. Anh đi cấp cứu lần hai tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM.

ThS.BS.CKII Huỳnh Thanh Kiều, Trưởng khoa Nội tim mạch 1, Trung tâm Tim mạch, cho biết bệnh nhân đến viện trong trạng thái lừ đừ, chóng mặt, đau đầu nhiều, cổ gượng, huyết áp tâm thu 200 mmHg, khó kiểm soát với 4 loại thuốc. Hình ảnh trên phim chụp CT não không cản quang không ghi nhận bất thường, không có hình ảnh nhồi máu hay xuất huyết não điển hình. Anh được tăng liều thuốc kiểm soát huyết áp. Tuy nhiên, cơn đau đầu ngày càng trầm trọng, kèm tăng cảm giác đau toàn thân khiến bác sĩ nghi ngờ có nguyên nhân do tiềm ẩn khác.

Các bác sĩ chuyên khoa Tim mạch – Thần kinh hội chẩn nhanh, quyết định chọc dò dịch não tủy cho bệnh nhân. Kết quả chọc dò hút ra một lượng nhỏ dịch não tủy ghi nhận có máu, nghi do xuất huyết não. Anh Quang được chụp CT não có cản quang, cho thấy có tình trạng xuất huyết dưới nhện, không có túi phình mạch não.

BS.CKI Huỳnh Trí Dũng, khoa Phẫu thuật Thần kinh, Trung tâm Khoa học Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM thông tin, xuất huyết dưới nhện là tình trạng chảy máu ở khoang dưới nhện (giữa màng nhện và màng mềm bao quanh não).

Đây là một dạng đột quỵ xuất huyết não rất nguy hiểm, nếu người bệnh không được điều trị kịp thời có thể tử vong đột ngột hoặc gặp các biến chứng như co thắt mạch máu (mạch máu co lại, ngăn chặn dòng máu chảy), nhồi máu não (đột quỵ do thiếu máu cục bộ), tăng áp lực nội sọ, bệnh não úng thủy (tích tụ dịch trong não), thoát vị não (mô não dịch chuyển khỏi vị trí bình thường trong hộp sọ thông qua các lỗ hở), chảy máu tái phát.

Nguyên nhân xuất huyết dưới nhện thường do phình động mạch hoặc chấn thương ở vùng đầu. Trường hợp anh Quang không bị chấn thương, không có túi phình mạch máu não, bác sĩ Dũng nhận định là do huyết áp tăng đột ngột tạo áp lực lên vùng nội sọ dẫn tới xuất huyết.

Khai thác tiền sử bệnh, bác sĩ phát hiện anh Quang bị tăng huyết áp hơn 10 năm nhưng thỉnh thoảng mới đi khám, uống thuốc không đầy đủ. Đây là nguyên nhân khiến huyết áp của anh không được kiểm soát tốt, đột ngột tăng cao gây biến chứng nguy hiểm. Nếu cấp cứu chậm một thời gian nữa có thể gây xuất huyết nặng, đe dọa tính mạng bệnh nhân.

Anh Quang được điều trị nội khoa bằng thuốc giảm đau, kháng viêm, thuốc chống phù não. Một tuần sau anh hết đau đầu, huyết áp duy trì ở mức 140/80 mmHg, được xuất viện. Bác sĩ căn dặn anh tuân thủ tái khám, uống thuốc kiểm soát huyết áp và mỡ máu đúng liều lượng.

Theo bác sĩ Kiều, huyết áp cao là một trong những yếu tố nguy cơ chính dẫn đến đột quỵ. Hầu hết những người bị đột quỵ lần đầu được ghi nhận là có mắc bệnh tăng huyết áp. Bác sĩ Kiều lý giải, khi huyết áp tăng cao trên 180/120 mmHg sẽ làm tổn thương các mạch máu, khiến mạch máu trở nên hẹp và cứng hơn, đồng thời gây ra sự tích tụ chất béo (quá trình xơ vữa động mạch).

Cục máu đông có thể hình thành trên các vùng chất béo tích tụ, di chuyển đến não gây đột quỵ nhồi máu não. Đồng thời, huyết áp tăng đột ngột còn khiến cho thành mạch máu yếu đi, làm tăng nguy cơ vỡ thành mạch máu và dẫn đến chảy máu não gây đột quỵ xuất huyết não như trường hợp anh Quang.

Để phòng ngừa nguy cơ đột quỵ do tăng huyết áp, mỗi người cần chủ động kiểm soát tình trạng huyết áp cao bằng cách dùng thuốc theo chỉ định, thay đổi lối sống…; tập thể dục thường xuyên; ăn uống lành mạnh, cân bằng dinh dưỡng; bỏ uống rượu bia, thuốc lá, các chất gây nghiện, chất kích thích…

Khi xuất hiện các triệu chứng nghi xuất huyết não như đau đầu dữ dội kèm buồn nôn, nôn mửa, choáng váng, co giật, yếu liệt một bên cơ thể, nhìn đôi, nói khó, suy giảm nhận thức, cần đến bệnh viện để được thăm khám kịp thời. Tuyệt đối không cạo gió, hô hấp nhân tạo hay tự ý cho người bệnh uống thuốc để tránh làm bệnh trầm trọng hơn, dễ để lại di chứng sau này.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi