HÀ NỘI – Cùng làm việc trong nhà máy bao bì gần 10 năm, vợ chồng chị Hương, 32 tuổi, có nhiều vấn đề sức khỏe gây khó có con, phải làm thụ tinh trong ống nghiệm.

Chị Hương làm bộ phận đóng gói, thường tăng ca khi nhà máy có đơn hàng lớn. Chồng chị phụ trách vận chuyển và pha chế hóa chất hóa dẻo, sử dụng đồ bảo hộ chuyên dụng theo quy định. Kết hôn 5 năm chưa có con, hai vợ chồng đến Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội thăm khám.

Chị Hương được chẩn đoán tắc cả hai vòi tử cung, rối loạn phóng noãn. Người chồng tinh trùng ít, khả năng di động rất kém. ThS.BS Lê Quang Đô cho biết khai thác thông tin công việc, môi trường sống, lịch sinh hoạt của hai vợ chồng là khâu cần thiết trong thăm khám hiếm muộn. Song, khó để kết luận nghề nghiệp là nguyên nhân gây vô sinh.

Vợ chồng chị Hương là trường hợp hiếm muộn do nhiều yếu tố từ cả hai vợ chồng, khó có thai tự nhiên nếu chỉ điều chỉnh sinh hoạt hoặc theo dõi rụng trứng, chỉ định làm thụ tinh trong ống nghiệm (IVF). Để điều chỉnh lại lịch sinh hoạt khoa học hơn và thuận tiện cho việc điều trị, chị Hương quyết định tạm nghỉ việc, trong khi đó chồng xin điều chuyển sang bộ phận khác ít tiếp xúc với hóa chất.

Bác sĩ Đô tiến hành kích trứng cho chị Hương, chọc hút thu được 17 noãn. Chuyên viên phôi học lọc rửa mẫu tinh trùng của chồng, lựa chọn những mẫu đủ điều kiện thực hiện kỹ thuật tiêm tinh trùng vào bào tương noãn. Phôi được nuôi cấy và theo dõi liên tục trong hệ thống tủ time-lapse tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), kết quả thu được 2 phôi ngày 3 và 6 phôi ngày 5.

Sau khi tối ưu nội mạc tử cung, bác sĩ chuyển 1 phôi ngày 5 chất lượng tốt vào buồng tử cung, chị Hương mang thai thành công. Chị sinh bé trai đầu lòng nặng 2,8kg.

5 năm sau, vợ chồng chị quay lại IVF Tâm Anh với mong muốn sinh thêm con. Nhờ còn phôi trữ đông từ chu kỳ điều trị trước, chị không phải kích thích buồng trứng và chọc hút noãn lại. Sau khi chuẩn bị nội mạc, bác sĩ chuyển một phôi ngày 5 chất lượng tốt cho chị Hương. Chị mang thai và sinh bé trai thứ 2 nặng 3,3kg vào tháng 8 vừa qua.

Theo bác sĩ Đô, sức khỏe sinh sản có thể chịu tác động từ nhiều yếu tố như tuổi, bệnh lý nền, nội tiết, môi trường làm việc và lối sống. Một số nghiên cứu ghi nhận nhiệt độ cao, dung môi, hóa chất công nghiệp, kim loại nặng, thuốc lá, rượu bia, thiếu ngủ hoặc căng thẳng kéo dài có thể liên quan đến giảm chất lượng tinh trùng, rối loạn kinh nguyệt hoặc phóng noãn. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào thời gian tiếp xúc, nồng độ phơi nhiễm, phương tiện bảo hộ và sức khỏe nền của từng người.

Không ít vợ chồng làm việc tại khu công nghiệp đến IVF Tâm Anh khi đã mong con nhiều năm. Công việc theo ca, tăng ca và áp lực kinh tế khiến họ dễ xem chậm con là hệ quả của mệt mỏi, thiếu nghỉ ngơi. Trong khi đó, nhiều bất thường như tắc vòi tử cung, rối loạn phóng noãn hay tinh trùng ít, di động kém chỉ được phát hiện khi thăm khám. Càng trì hoãn, cơ hội điều trị càng bị thu hẹp, nhất là khi tuổi người vợ tăng và dự trữ buồng trứng giảm dần.

Theo Thông tư hướng dẫn Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035, Bộ Y tế sẽ thí điểm tầm soát nguy cơ vô sinh tại các xã có khu công nghiệp thuộc 10 tỉnh, thành có mức sinh thấp. Nhóm ưu tiên là vợ chồng kết hôn trên 12 tháng chưa có con, nhất là trường hợp có vợ hoặc chồng làm việc trong khu công nghiệp.

Bác sĩ Đô đánh giá hoạt động này có thể giúp nhiều lao động trẻ được tư vấn sớm hơn, thay vì chỉ đi khám sau nhiều năm mong con không thành. Bác sĩ khuyến cáo các cặp đôi chuẩn bị lập gia đình, nhất là người làm việc trong môi trường có hóa chất, nhiệt độ cao, bụi, tiếng ồn hoặc thường xuyên theo ca, nên kiểm tra sức khỏe sinh sản trước hôn nhân hoặc trước kế hoạch mang thai để nhận diện sớm các yếu tố có thể ảnh hưởng khả năng sinh con.