Hà Nội – Ông Đại, 77 tuổi, phát hiện ung thư đại tràng sau xơ gan, được chăm sóc tối ưu hóa trước mổ để phẫu thuật triệt căn.

Ông Đại uống nhiều bia rượu, đã bị xơ gan nhưng không kiêng khem. Gần đây đại tiện phân lẫn máu, ông tới Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy nội soi phát hiện khối u sùi ở đại tràng lên. Chụp CT xác định u lớn hơn 6 cm, sinh thiết giải phẫu bệnh khẳng định ông Đại mắc ung thư biểu mô tuyến đại tràng.

TTƯT.PGS.TS.BS Triệu Triều Dương, Giám đốc khối Ngoại cho biết bệnh ung thư của ông Đại đã ở giai đoạn III, kèm nhiều bệnh nền, cao huyết áp, xơ gan mức độ Child-Pugh A (6 điểm). Hội đồng Ung thư đa chuyên khoa họp, chỉ định người bệnh hóa trị tân bổ trợ 6 chu kỳ tại khoa Ung Bướu, theo phác đồ ít gây độc tính gan, trước khi đánh giá cơ hội phẫu thuật.

Tám tuần sau kết thúc hóa trị tân bổ trợ, ông Đại được chụp CT thấy khối u và hạch thu nhỏ, bệnh giảm giai đoạn, chỉ định phẫu thuật cắt đại tràng triệt căn ung thư.

Nhưng PGS Dương cho biết tác dụng phụ của hóa trị khiến xơ gan của ông Đại tăng độ, Child-Pugh B. Người bệnh cần được chăm sóc tích cực trước mổ để hồi sức gan, giảm tối đa nguy cơ biến chứng, suy gan cấp trong và sau mổ.

Tại khoa Tiêu hóa – Gan mật -Tụy, ông Đại được truyền bổ sung albumin, thuốc bổ gan, hạ men gan, tăng cường dinh dưỡng bằng đường truyền tĩnh mạch… để giảm nguy cơ phù nề, xì rò miệng nối đại tràng khi cắt bỏ u.

Khoa Dinh dưỡng tính toán chế độ ăn đặc biệt, bổ sung vitamin K giúp gan bệnh nhân sản sinh ổn định các yếu tố đông máu (IRN), giảm mất máu trong mổ và nguy cơ hình thành huyết khối.

Ngay từ trước mổ, điều dưỡng khoa Ngoại tổng hợp phối hợp kỹ thuật viên Vật lý trị liệu và Phục hồi chức năng hướng dẫn người bệnh tập thở sâu, trở mình, ngồi dậy, đứng lên, ho khạc đờm đúng cách theo Chương trình phục hồi tăng cường sau phẫu thuật (ERAS) chuẩn quốc tế.

Ông Đại cũng được điều trị kháng sinh dự phòng hợp lý để giảm thiểu tổn thương gan, giảm nguy cơ nhiễm trùng. Hai ngày một lần, ông được xét nghiệm máu, theo dõi các chỉ số đến khi tối ưu và ổn định.

Sau 10 ngày, PGS Dương quyết định phẫu thuật cho người bệnh. Ông Đại được gây mê nội khí quản bằng thuốc chọn lọc, ít ảnh hưởng tới gan, tránh gây hạ huyết áp nguy kịch trong mổ. PGS Dương chọn phương án mổ mở, nhằm kiểm soát hoàn toàn ổ bụng, sẵn sàng xử lý biến chứng suy gan, vỡ tĩnh mạch, giảm thời lượng phẫu thuật và liều thuốc mê, giúp gan bớt áp lực, giảm nguy cơ hôn mê sâu.

Nhờ quá trình tối ưu hoá trước mổ, kỹ thuật mổ và gây mê tốt, các chỉ số sinh tồn trong mổ của ông Đại bảo đảm. PGS Dương đã phẫu thuật triệt căn, cắt bỏ toàn bộ đoạn đại tràng cách u 15 cm, loại bỏ mạc treo và nạo vét hạch xung quanh, sau đó khâu nối miệng đại tràng vào ruột non, kiểm tra không rò rỉ, đặt dẫn lưu và đóng vết mổ.

Hậu phẫu, ông Đại hồi tỉnh tốt, ít đau nhờ liệu trình thuốc được tính toán cẩn thận, giảm tác dụng phụ lên gan. 12 giờ sau mổ, ông có thể trở mình, vận động chân tay, hít thở sâu trên giường để tránh biến chứng nhờ quá trình tập luyện ERAS trước mổ.

Ông Đại uống sữa công thức, ăn được thức ăn mềm và trung tiện được, sau 4 ngày, đi lại được, khôi phục nhu động ruột. Người bệnh được xét nghiệm máu 2 ngày một lần, theo dõi các chỉ số gan sau mổ đều ổn định, vết mổ liền tốt, ngày thứ 10 đã được cắt chỉ, xuất viện.

Xét nghiệm giải phẫu bệnh sau mổ thấy diện cắt đại tràng và các hạch không còn tế bào ung thư, ông Đại không cần hóa trị bổ trợ.

Gan là nội tạng lớn nhất trong cơ thể, điều hành hơn 500 chức năng thiết yếu từ giải độc, trao đổi chất đến miễn dịch và chống nhiễm trùng. Xơ gan là tình trạng gan bị viêm mạn tính, khiến một lượng lớn tế bào gan khỏe mạnh dần bị thay thế bởi mô xơ và sẹo, làm suy giảm chức năng nghiêm trọng.

PGS Dương cho biết thói quen tiêu thụ nhiều bia rượu là một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến người Việt xơ gan. Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Việt Nam dẫn đầu Đông Nam Á về tiêu thụ rượu bia, với 8,9 lít cồn nguyên chất bình quân mỗi người (trên 15 tuổi), vượt Thái Lan (8,3 lít) và Singapore (2,9 lít).

Uống nhiều rượu bia cũng làm tăng nguy cơ mắc ung thư, trong đó có ung thư đại tràng. Người bệnh mắc đồng thời xơ gan với ung thư khiến việc điều trị phức tạp.

Nhiều bệnh nhân xơ gan lâu năm, không quản lý bệnh tốt và không kiêng bia rượu, đến khi phát hiện mắc thêm bệnh ung thư thì gan đã xơ nặng, không còn bù nên không còn chỉ định phẫu thuật, mất cơ hội triệt căn.

Để phòng ngừa cả xơ gan và ung thư, PGS Dương khuyến cáo người dân nên hạn chế uống rượu bia, không hút thuốc lá, ăn uống lành mạnh. Người đã mắc xơ gan nên khám định kỳ, tuân thủ phác đồ điều trị để ngăn bệnh tiến triển.

Người xơ gan phát hiện ung thư nên tới bệnh viện đa chuyên khoa khám, để được hội chẩn kỹ, có phác đồ tối ưu, giảm nguy cơ suy gan cấp, biến chứng khi phẫu thuật.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi.