Chi phí chăm sóc vết thương cho người tiểu đường trên toàn cầu trong năm 2019 là 10 tỷ USD, đứng đầu trong tổng chi phí chăm sóc vết thương y tế. Điểm sáng là những tiến bộ trong chăm sóc vết thương ở người tiểu đường có nhiều thay đổi tích cực, giúp mang đến kết quả điều trị tốt hơn.
Thông tin trên được tiến sĩ bác sĩ Lâm Văn Hoàng, Trưởng khoa Nội tiết – Đái tháo đường, BVĐK Tâm Anh TP.HCM, chia sẻ trong hội thảo “Chăm sóc vết thương mạn tính và vết thương bàn chân Đái tháo đường” diễn ra vào ngày 19/04 tại Viện Nghiên cứu Tâm Anh (Tam Anh Research Institute, viết tắt TAMRI) thuộc Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh. Hội thảo thu hút đông đảo bác sĩ, điều dưỡng cán bộ nhân viên thuộc BVĐK Tâm Anh TP.HCM và các Bệnh viện, trường Đại học Y trên toàn quốc tham dự.
Tiến sĩ Hoàng đánh giá những tiến bộ trong chăm sóc vết thương ở người tiểu đường có nhiều thay đổi tích cực, giúp mang đến kết quả điều trị tốt hơn. Tuy nhiên, chăm sóc vết thương ở người tiểu đường, đặc biệt vết thương mạn tính, đặt ra nhiều thách thức cho cán bộ nhân viên y tế, chi phí và chất lượng đời sống của người bệnh.
Tiểu đường đặc trưng bởi tình trạng tăng đường huyết mạn tính, các biến chứng do tiểu đường góp phần khiến vết thương dễ nhiễm trùng lan rộng, tiến triển nặng như: biến chứng mạch máu lớn-nhỏ, biến chứng thần kinh, đường huyết kiểm soát không tốt, tế bào lão hóa sớm, giảm chức năng miễn dịch… Vết thương ở người bệnh tiểu đường dễ nhiễm trùng lan rộng, thậm chí hoại tử, nhiễm trùng huyết…, đặc biệt vùng bàn chân. Trên thế giới, cứ 30 giây trôi qua lại có thêm 1 người tiểu đường bị cắt cụt chân do vết thương nhiễm trùng hoại tử nặng. Con số này đặt ra thách thức trong công việc điều trị, chăm sóc và phòng ngừa vết thương ở người bệnh tiểu đường.
Vết thương được chia ra 2 loại tính theo thời gian lành thương, gồm: vết thương cấp tính, với môi trường tốt thì khả năng lành thương sau 4-14 ngày hoặc có thể kéo dài ít hơn 8 tuần; vết thương mạn tính có giai đoạn viêm và tái cấu trúc kéo dài có thể trên 8 tuần đến nhiều năm. Vết thương mạn tính thường do vết loét tì đè, bàn chân tiểu đường, vết thương do môi trường, tổn thương da do tia bức xạ, phù bạch huyết, bệnh lý thần kinh, chứng xơ vữa động mạch, khối u,… kéo dài thời gian lành thương. Nguyên nhân chính gây vết thương mạn tính do tiểu đường, tuần hoàn kém, tình trạng thiểu dưỡng, giảm sức đề kháng, lão hóa tế bào làm chậm lành vết thương…
Trong điều trị, chăm sóc vết thương ở người bệnh tiểu đường, việc đánh giá mức độ vết thương chính xác giúp đưa ra phác đồ điều trị hợp lý ngay từ đầu, mang lại kết quả tốt. Nhờ sự phát triển của khoa học công nghệ, y tế hiện nay, việc điều trị vết thương tiểu đường chuyên sâu hơn.
Khoa Nội tiết – Đái tháo đường, BVĐK Tâm Anh TP.HCM chăm sóc vết thương cho người tiểu đường hiện nay, gồm: đánh giá vết thương (dựa trên kỹ thuật và lâm sàng) và xử trí vấn đề về các vết thương, mô hoại tử (có nhiều phương pháp cắt lọc được sử dụng hiện nay bao gồm: tự cắt lọc, phẫu thuật, cắt lọc bằng siêu âm, cắt lọc bằng enzyme, bằng băng gạc…), kiểm soát nhiễm trùng qua các kỹ thuật xác định tác nhân nhiễm trùng như vi khuẩn, nấm chọn lựa thuốc và giải pháp chính xác hiệu quả cao, kiểm soát tình trạng viêm, kích thích lành thương.
Bên cạnh đó, người bệnh cần được giải quyết nhiều vấn đề liên quan đến yếu tố thúc đẩy lành thương như: dinh dưỡng, thiếu máu, các giải pháp hiện đại giúp kích thích mạch máu tăng trưởng mô và biểu bì…; trên vết thương của mỗi người bệnh cụ thể.
Một trong những vấn đề được nhiều đại biểu tham dự hội thảo quan tâm và đặt câu hỏi: Làm thế nào để giải quyết sớm tình trạng biến chứng bàn chân tiểu đường? Ngăn ngừa biến chứng bàn chân tiểu đường hiệu quả?
Tiến sĩ Hoàng chia sẻ tầm soát biến chứng bàn chân tiểu đường là một trong những mảng chưa được quan tâm nhiều trong giai đoạn hiện nay. Khoa Nội tiết – Đái tháo đường, BVĐK Tâm Anh TP.HCM và đơn vị tiên phong có cơ sở khám tầm soát chuyên sâu về điều trị chăm sóc bàn chân cho người tiểu đường tại TP.HCM.
Người bệnh tiểu đường đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám và điều trị, được tầm soát tất cả biến chứng bàn chân tiểu đường theo hướng dẫn của các hiệp hội Tiểu đường Thế giới và hướng dẫn chăm sóc tiểu đường của Bộ Y tế. Thông qua việc khám lâm sàng phát hiện các biến chứng thần kinh sớm, biến chứng mạch máu (như cảm giác vận động, cảm giác nông và sâu, các biến biến chứng vận động, tình trạng tưới máu) và khám cận lâm sàng gồm: đánh giá các điểm tăng áp lực bất thường của bàn chân bằng thiết bị hiện đại, đo ABI, đo điện cơ, siêu âm doppler động mạch chi dưới, xử lý các vấn đề về bàn chân như: chai chân, móng quặp, biến dạng bàn chân và tư vấn chăm sóc và theo dõi bàn chân tiểu đường tại nhà.
Với người bệnh có biến chứng thần kinh ngoại biên gây chai chân, loét chân, biến dạng bàn chân hay có điểm tăng áp lực tì đè bất thường trên bàn chân cần phải có sự phối hợp giữa chuyên gia Nội tiết – Đái tháo đường, Chấn thương Chỉnh hình, Phục hồi Chức năng,… nhằm điều trị vết chai chân và áp dụng các biện pháp giảm áp lực lên bàn chân để ngăn loét chân với thiết bị hiện có tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM. Những bệnh nhân có mạch máu hẹp hay tắc mạch máu đến nuôi chi dưới cần đánh giá mức độ nặng nhẹ, xem xét chỉ định tái thông mạch máu bằng các phương pháp nong mạch, đặt stent, mổ bắc cầu động mạch, tái thông…
Tuy nhiên, hiện nay phần lớn bệnh nhân tiểu đường được điều trị về nhiều phương diện nhưng vẫn còn bỏ ngỏ về việc chăm sóc bàn chân và tầm soát biến chứng sớm bàn chân tiểu đường. Theo ý kiến của tiến sĩ Hoàng, bác sĩ điều trị và bệnh nhân cần thay đổi tích cực trong việc khám, tầm soát sớm biến chứng bàn chân tiểu đường để giảm nguy cơ nhiễm trùng, đoạn chi đáng tiếc như trong giai đoạn hiện nay.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
