Viễn thị bẩm sinh khiến trẻ khó nhìn rõ các vật ở gần, ảnh hưởng đến việc học tập, vui chơi và phát triển thị giác. Không giống như viễn thị do tuổi tác, viễn thị bẩm sinh xuất hiện ngay từ khi trẻ chào đời và thường khó phát hiện. Vậy viễn thị bẩm sinh là gì, nguyên nhân do đâu, biểu hiện ra sao và có thể điều trị như thế nào?
Viễn thị bẩm sinh là một dạng tật khúc xạ mà trẻ gặp phải ngay từ khi sinh ra, khiến việc nhìn các vật thể ở gần gặp khó khăn. Ở trẻ bị viễn thị, ánh sáng đi vào mắt và hội tụ ở phía sau võng mạc thay vì trên võng mạc như mắt khỏe mạnh. Nguyên nhân chính là do thủy tinh thể không đủ khả năng điều tiết để điều chỉnh tiêu điểm ánh sáng.
Về cấu trúc mắt, ở trẻ bị viễn thị, nhãn cầu thường có xu hướng ngắn hơn hoặc dẹt hơn so với bình thường. Ngoài ra, giác mạc (lớp trong suốt phía trước mắt) cũng có thể có hình dạng bất thường. Các vấn đề về thị lực này đôi khi còn đi kèm với các triệu chứng khác như đau đầu hoặc mỏi mắt do mắt phải cố gắng điều tiết nhiều hơn để nhìn rõ. [1]
Tùy thuộc vào mức độ và các triệu chứng đi kèm, viễn thị bẩm sinh được phân thành hai loại chính: viễn thị sinh lý và viễn thị bệnh lý. Việc phân biệt rõ ràng hai loại này rất quan trọng để cha mẹ có hướng chăm sóc và điều trị đúng đắn, đảm bảo sự phát triển thị giác bình thường cho trẻ.
Viễn thị có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau, được chia thành 2 nhóm chính: nguyên phát và thứ phát. [2]
Nguyên nhân nguyên phát của tật viễn thị là những yếu tố bẩm sinh và cấu trúc, xuất hiện ngay từ khi sinh ra, gây ra sự sai lệch trong khả năng hội tụ ánh sáng của mắt. Các nguyên nhân này không do bệnh hay can thiệp y khoa nào khác, mà trực tiếp bắt nguồn từ đặc điểm giải phẫu hoặc hình thái học bất thường của nhãn cầu và các thành phần khúc xạ. Các nguyên nhân nguyên phát thường gặp bao gồm:
Nếu không được phát hiện và điều chỉnh, viễn thị nguyên phát nặng có thể gây mỏi mắt, nhức đầu, giảm thị lực nhìn gần và có nguy cơ dẫn đến nhược thị (mắt lười) ở trẻ nhỏ.
Tật viễn thị thứ phát là tình trạng viễn thị không do cấu trúc bẩm sinh của mắt gây ra, mà xuất hiện như 1 hệ quả từ các bệnh hoặc can thiệp y khoa ảnh hưởng đến chức năng hoặc cấu trúc khúc xạ của mắt.
Một số nguyên nhân thứ phát bao gồm:
Những nguyên nhân thứ phát này thường không xuất hiện ngay từ lúc sinh mà phát triển theo thời gian, do bệnh mắt hoặc toàn thân, hoặc do can thiệp ngoại khoa.
Ở trẻ em, tật viễn thị bẩm sinh có thể không gây ra triệu chứng rõ rệt do khả năng điều tiết linh hoạt của thủy tinh thể giúp bù trừ sai lệch khúc xạ. Tuy nhiên, khi trẻ lớn lên và viễn thị tiến triển, các triệu chứng có thể xuất hiện, bao gồm:
Bên cạnh các triệu chứng khó chịu như đau đầu, mỏi mắt, làm ảnh hưởng đến khả năng tập trung và thực hiện các hoạt động hàng ngày, viễn thị bẩm sinh còn tiềm ẩn nguy cơ dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng hơn:
Mặc dù việc kiểm tra mắt cơ bản có thể gợi ý về tình trạng viễn thị, song để chẩn đoán chính xác vẫn cần đến các phương pháp kiểm tra chuyên biệt và toàn diện hơn, đặc biệt là ở trẻ nhỏ chưa có khả năng hợp tác tốt.
Viễn thị bẩm sinh có thể chữa khỏi, đặc biệt ở nhiều trẻ em bị viễn thị bẩm sinh mức độ nhẹ, tình trạng này có xu hướng giảm dần theo thời gian khi nhãn cầu phát triển và dài ra trong quá trình trưởng thành. Tuy nhiên, không phải tất cả các trường hợp viễn thị bẩm sinh đều tự khỏi.
Nếu đến khoảng 10 tuổi mà các triệu chứng của viễn thị vẫn còn rõ rệt hoặc nếu viễn thị không được điều chỉnh bằng các biện pháp hỗ trợ thị lực, thì đây có thể được xem là một tình trạng cần được quan tâm và can thiệp bắt buộc.
Để lựa chọn phương pháp điều trị viễn thị bẩm sinh phù hợp nhất, bạn nên đến khám tại các cơ sở nhãn khoa uy tín. Bác sĩ sẽ tiến hành kiểm tra mắt toàn diện, đánh giá tình trạng viễn thị và sức khỏe mắt của bạn, từ đó tư vấn phương pháp điều trị tối ưu nhất.
Kính áp tròng là giải pháp thay thế có tính thẩm mỹ cao. Loại kính này được đặt trực tiếp lên giác mạc, giúp tầm nhìn tự nhiên và linh hoạt hơn so với kính gọng. Dù vậy, nó đòi hỏi người dùng phải vệ sinh cẩn thận để tránh khô mắt hoặc nhiễm trùng. Kính áp tròng phù hợp với thanh thiếu niên hoặc người trưởng thành có khả năng chăm sóc mắt tốt.
Kính gọng là phương pháp điều trị phổ biến, tròng kính lồi để giúp ánh sáng hội tụ đúng trên võng mạc. Đây là lựa chọn an toàn, đặc biệt với trẻ em đang trong quá trình phát triển thị lực. Kính gọng dễ sử dụng và giúp kiểm soát các biến chứng như lác mắt do viễn thị nặng
Đây là phương pháp điều trị dành cho người trưởng thành, thông thường sẽ từ 18 tuổi trở lên. Các phương pháp như LASIK, PRK hay SMILE sử dụng tia laser để điều chỉnh hình dạng giác mạc, giúp mắt hội tụ ánh sáng đúng điểm. Trường hợp viễn thị cao hoặc giác mạc mỏng, có thể cân nhắc phương pháp trồng kính nội nhãn (ICL).
Để kiểm tra sức khỏe mắt cho trẻ hoặc điều trị viễn thị, bạn có thể đến Trung tâm Mắt Công nghệ Cao, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh. Tại đây khách hàng sẽ được kiểm tra thị lực kỹ càng và đưa ra phương pháp điều trị phù hợp, với sự hỗ trợ của trang thiết bị hiện đại của Trung tâm Mắt Công nghệ Cao, việc thăm khám sẽ trở nên chính xác và nhanh chóng hơn.
Việc chăm sóc trẻ em bị viễn thị bẩm sinh là rất quan trọng để giúp thị lực của trẻ phát triển đúng cách và phòng ngừa các biến chứng. Dưới đây là các cách chăm sóc hiệu quả mà cha mẹ nên lưu ý:
Trẻ cần đeo kính đúng độ và thường xuyên theo đúng chỉ định của bác sĩ nhãn khoa. Kính giúp điều chỉnh tầm nhìn, giảm căng thẳng cho mắt và hỗ trợ phát triển thị giác ở trẻ nhỏ. Nếu trẻ đeo kính sai độ có thể ảnh hưởng đến thị lực và gây ra các vấn đề như nhức mỏi mắt,.. Cha mẹ nên kiểm tra định kỳ để điều chỉnh số kính khi cần thiết.
Bên cạnh việc đeo kính, dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ sức khỏe của mắt. Nên bổ sung các thực phẩm giàu vitamin a (như cà rốt, gan, trứng), lutein và zeaxanthin (trong rau xanh đậm như cải bó xôi, cải xoăn), cùng với omega-3 (có trong cá hồi, cá thu) để giúp bảo vệ võng mạc và phát triển thị lực.
Các chuyên gia nhãn khoa khuyến cáo lịch khám mắt cho trẻ như sau:
Viễn thị bẩm sinh không thể phòng ngừa. Tuy nhiên bố mẹ có thể thực hiện một số phương pháp đánh giá nguy cơ từ các yếu tố di truyền, từ đó chủ động hơn trong việc chăm sóc và bảo vệ thị lực sớm cho trẻ.
Xét nghiệm di truyền tiền hôn nhân hoặc trước khi có con có thể giúp đánh giá nguy cơ di truyền các bệnh về mắt nói chung, trong đó có thể có các yếu tố liên quan đến viễn thị bẩm sinh. Thông qua xét nghiệm này, các cặp đôi có thể hiểu rõ hơn về khả năng con cái mình mắc phải các bệnh di truyền và có những quyết định phù hợp trong kế hoạch sinh sản.
Bên cạnh đó, việc khám sức khỏe tiền hôn nhân toàn diện cũng rất cần thiết, bao gồm cả việc đánh giá sức khỏe mắt của cả bố và mẹ. Điều này giúp phát hiện sớm các vấn đề tiềm ẩn có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của con sau này.
Mặc dù không có biện pháp can thiệp trực tiếp để ngăn chặn hoàn toàn viễn thị bẩm sinh, việc chủ động tìm hiểu thông tin di truyền và sức khỏe của bản thân sẽ giúp ba mẹ có sự chuẩn bị tốt nhất và đưa ra những quyết định sáng suốt cho tương lai của con nhỏ.
Viễn thị bẩm sinh có thể tiềm ẩn những nguy hiểm nhất định nếu không được phát hiện và điều chỉnh kịp thời, đặc biệt là ở trẻ em trong giai đoạn phát triển thị giác quan trọng. Những biến chứng mà viễn thị gây ra có thể ảnh hưởng đến cuộc sống và sự phát triển của trẻ.
Phẫu thuật điều chỉnh thị lực có thể là lựa chọn để điều trị viễn thị bẩm sinh ở trẻ em trong một số trường hợp đặc biệt, nhưng nó không phải là phương pháp điều trị ưu tiên hàng đầu và cần được tiếp cận một cách thận trọng với những cân nhắc kỹ lưỡng.
Viễn thị bẩm sinh hoàn toàn có thể tăng độ theo thời gian, đặc biệt là trong giai đoạn mắt của trẻ đang phát triển.
Để đặt lịch khám, tư vấn và điều trị viễn thị tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Viễn thị bẩm sinh nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển thị lực của trẻ. Việc hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết cũng như các phương pháp điều trị sẽ giúp phụ huynh chủ động hơn trong việc bảo vệ đôi mắt của trẻ. Đừng quên cho trẻ khám mắt định kỳ tại các cơ sở chuyên khoa để đảm bảo thị lực luôn được theo dõi và can thiệp đúng lúc. Một đôi mắt sáng khỏe là hành trang quý giá cho tương lai của trẻ.
