Khi đưa con đi khám vì tình trạng lé, gia đình bé Minh Khôi (2 tuổi, TP.HCM) bất ngờ khi bác sĩ phát hiện dấu hiệu bất thường ở đồng tử, từ đó chẩn đoán mắc ung thư nguyên bào võng mạc ở cả hai mắt.

BS.CKI Nguyễn Đức Huy, Trung tâm Mắt Công nghệ cao, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Hưng – quận 7 cũ), cho biết khi đến khám bé chỉ có biểu hiện lé hai mắt, không đau nhức. Tuy nhiên, qua soi bóng đồng tử, bác sĩ ghi nhận dấu hiệu tối bất thường.

Thấy có điều chẳng lành, bác sĩ Huy nhỏ thuốc giãn đồng tử để soi đáy mắt cho bé và phát hiện có khối u ở cả hai mắt.

Kết quả siêu âm mắt bằng máy 3D công nghệ cao chuyên sâu và chụp MRI 3.0 Tesla vùng đầu cho thấy 2 khối u lớn, kích thước 14x10x20 mm ở mắt phải và 10x9x16 mm ở mắt trái. Kết quả hội chẩn xác nhận, bé bị ung thư nguyên bào võng mạc, may mắn chưa di căn.

Ung thư nguyên bào võng mạc là ung thư mắt nội nhãn ác tính xảy ra ở trẻ em, thường gặp ở trẻ dưới 3 tuổi, chiếm khoảng 2,5% – 4% tổng số các loại ung thư nhi khoa. Đây là bệnh nguy hiểm, nếu không điều trị kịp thời, tế bào ung thư có thể di căn lên não hoặc các bộ phận khác, nguy hiểm đến tính mạng.

Bệnh thường do gene đột biến gây ra, khiến các tế bào bên trong võng mạc biến đổi, có thể gặp ở một hoặc hai mắt, gây ảnh hưởng đến thị lực; hoặc làm thay đổi kích thước, hình dạng đồng tử.

“Lé mắt ở trẻ nhỏ không đơn thuần ảnh hưởng thị lực, có thể là dấu hiệu của bệnh lý nghiêm trọng, trong đó có ung thư”, bác sĩ Huy cho biết.

Với trường hợp này, do kích thước khối u lớn, bác sĩ chỉ định cần nhanh chóng hóa trị kết hợp phẫu thuật để kiểm soát và loại bỏ khối u, ngăn tế bào ung thư phát triển, bảo toàn tính mạng cho bé. Sau điều trị, bé cần theo dõi và tầm soát định kỳ để phát hiện sớm nguy cơ tái phát.

Ung thư nguyên bào võng mạc thường xảy ra ở trẻ dưới 3 tuổi nên khó khăn để tầm soát và phát hiện sớm. Bệnh có thể nhận biết thông qua dấu hiệu như đồng tử trắng, mắt lé, suy giảm hoặc mất thị lực, nhãn cầu lồi, đau nhức hoặc đỏ mắt. Để chẩn đoán chính xác, trẻ cần được kiểm tra chuyên sâu, chẩn đoán hình ảnh siêu âm, chụp MRI.

Bác sĩ Huy khuyến cáo nếu nhận thấy các dấu hiệu bất thường, bố mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện có chuyên khoa Mắt để phát hiện và điều trị kịp thời. Ngoài ra, trẻ em từ 0 tuổi cần được khám mắt định kỳ mỗi 6-12 tháng để tầm soát tật khúc xạ và các bệnh ở mắt, tránh biến chứng nguy hiểm.

Tại Việt Nam, lé mắt ước tính khoảng 2% – 4% dân số, trong đó trẻ em chiếm tỷ lệ tăng cao. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại là nhiều phụ huynh thường chủ quan, cho rằng đây chỉ là vấn đề thẩm mỹ hoặc sẽ tự hết theo thời gian.

Trên thực tế, lé mắt còn có thể dẫn đến nhược thị, là tình trạng não “bỏ qua” tín hiệu từ một mắt, khiến thị lực mắt đó không phát triển bình thường. Nhược thị ảnh hưởng khoảng 1% – 5% trẻ dưới 6 tuổi và nếu không điều trị sớm có thể gây giảm thị lực vĩnh viễn.

Ngoài ra, lé mắt còn có thể liên quan đến nhiều bệnh nghiêm trọng khác như tật khúc xạ nặng, đục thủy tinh thể bẩm sinh, tăng nhãn áp hoặc thậm chí là khối u nội nhãn như ung thư nguyên bào võng mạc, tương tự trường hợp của bé Khôi nói trên.

Các chuyên gia nhấn mạnh, giai đoạn “vàng” để điều trị các bệnh lý mắt ở trẻ là trước 6 – 8 tuổi, tốt nhất trước 4 tuổi. Nếu phát hiện và can thiệp sớm, nhiều trường hợp có thể phục hồi thị lực gần như bình thường, giúp trẻ phát triển học tập và sinh hoạt như các bạn cùng trang lứa. Ngược lại, phát hiện muộn có thể để lại di chứng thị lực suốt đời.

“Bất kỳ dấu hiệu nào như lé mắt, đồng tử bất thường, trẻ nhìn nghiêng, hay dụi mắt… đều không nên xem nhẹ. Khám sớm không chỉ giúp bảo tồn thị lực mà còn có thể cứu sống trẻ trong những bệnh lý nguy hiểm”, bác sĩ khuyến cáo.