Mặc dù các kết quả kiểm tra siêu âm, điện tim và chụp CT và chụp động mạch vành qua da không phát hiện tổn thương song người bệnh vẫn thường xuyên cảm thấy đau ngực, khó thở.

Hai năm trở lại đây, anh Công (45 tuổi) thường xuyên xuất hiện những cơn đau ngực âm ỉ, có lúc bóp nghẹt, lan lên cổ và vai trái. Cơn đau đến đột ngột, chủ yếu khi nghỉ ngơi, đặc biệt vào ban đêm hoặc rạng sáng. Lo lắng, anh đi khám tại nhiều cơ sở y tế, song các thăm dò tim mạch ban đầu như siêu âm tim, điện tim và xét nghiệm thường quy đều cho kết quả trong giới hạn bình thường.

Kết quả chụp cắt lớp vi tính mạch vành, và chụp động mạch vành qua da cũng không phát hiện được tổn thương mạch vành. Mặc dù không tìm thấy nguyên nhân rõ ràng, các cơn đau vẫn tái diễn dai dẳng, khiến người bệnh luôn bất an và ảnh hưởng đến sinh hoạt.

Gần đây, các cơn đau thắt ngực của anh Công xuất hiện với tần suất tăng dần, trung bình khoảng 10 cơn mỗi ngày. Mỗi cơn đau kèm cảm giác cứng hàm hai bên, tê bì hai tay và khó thở thoáng qua. Anh tới khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội.

ThS.BS Nguyễn Tuấn Long, khoa Tim mạch, cho biết đây là tình huống không hiếm gặp. Nhiều người có triệu chứng đau ngực có vẻ giống bệnh mạch vành song các xét nghiệm và thăm dò tim mạch thông thường lại không phát hiện tổn thương tim thực thể, lòng mạch không bị hẹp tắc do xơ vữa. Trong trường hợp không được đánh giá kỹ hơn, tình trạng này dễ bị bỏ qua hoặc bị cho là do căng thẳng, rối loạn thần kinh thực vật. Người bệnh vì thế phải sống chung với những cơn đau ngực kéo dài mà vẫn chưa tìm ra nguyên nhân thực sự.

Sau khi khai thác kỹ tiền sử và phân tích đặc điểm các cơn đau, bác sĩ Long nhận thấy triệu chứng của anh Công có nhiều dấu hiệu gợi ý co thắt mạch vành – một bệnh lý chức năng thường khó phát hiện bằng các phương pháp chẩn đoán thông thường. Để làm rõ nguyên nhân, người bệnh được chỉ định chụp mạch vành kết hợp nghiệm pháp Ergonovine. Đây là kỹ thuật chuyên sâu, sử dụng thuốc Ergonovine để kích thích mạch vành, qua đó giúp phát hiện tình trạng co thắt xảy ra trong thời gian ngắn.

Kết quả cho thấy mạch vành phải của anh Công xuất hiện tình trạng co thắt rõ rệt sau khi sử dụng thuốc trong quá trình làm nghiệm pháp, khiến dòng máu tạm thời bị cản trở. Khi được dùng thuốc giãn mạch, mạch vành nhanh chóng giãn trở lại.

Anh Công được điều trị nội khoa bằng thuốc giãn mạch kiểm soát co thắt mạch vành. Chỉ sau một thời gian ngắn, các cơn đau ngực giảm rõ rệt, sinh hoạt và giấc ngủ dần trở lại bình thường.

Theo bác sĩ Long, bệnh lý co thắt mạch vành là tình trạng các động mạch nuôi tim co lại đột ngột và thoáng qua, làm giảm lượng máu tới cơ tim, từ đó gây ra các cơn đau ngực. Khác với bệnh mạch vành do xơ vữa, ở nhiều người bệnh, mạch vành không bị hẹp tắc cố định mà chỉ co thắt trong từng thời điểm, nên các xét nghiệm tim mạch như siêu âm tim hay điện tim thông thường có thể không phát hiện bất thường khi người bệnh không lên cơn co thắt.

Nguyên nhân của co thắt mạch vành chưa được xác định rõ, nhưng có liên quan đến rối loạn chức năng nội mạc mạch máu, tăng nhạy cảm của mạch vành với các yếu tố kích thích. Tình trạng này có thể xảy ra ở cả người trẻ, không có nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch điển hình. Một số yếu tố làm tăng nguy cơ khởi phát cơn co thắt gồm hút thuốc lá, căng thẳng kéo dài, rối loạn giấc ngủ, thay đổi thời tiết, sử dụng rượu bia hoặc một số loại thuốc.

Nếu không được phát hiện và điều trị đúng cách, co thắt mạch vành có thể gây ra những biến cố tim mạch nguy hiểm. Những cơn co thắt kéo dài hoặc tái diễn nhiều lần có thể làm giảm nghiêm trọng lượng máu nuôi cơ tim, dẫn tới rối loạn nhịp tim, thiếu máu cơ tim cấp, thậm chí nhồi máu cơ tim hoặc đột tử trong một số trường hợp. Nguy cơ này càng tăng khi người bệnh chủ quan, kéo dài tình trạng đau ngực hoặc tự ý điều trị mà không được theo dõi chuyên khoa tim mạch.

Theo bác sĩ Long, để không bỏ sót những nguyên nhân “ẩn” gây đau ngực, việc thăm khám cần dựa trên khai thác kỹ triệu chứng, kinh nghiệm lâm sàng và chỉ định đúng các kỹ thuật chẩn đoán chuyên biệt, thay vì chỉ phụ thuộc vào các xét nghiệm thường quy.

Bác sĩ Long khuyến cáo, bệnh co thắt mạch vành có thể được phòng ngừa và kiểm soát nếu người bệnh tránh các yếu tố nguy cơ khởi phát,  duy trì lối sống điều độ, tập thể dục vừa phải, ăn uống lành mạnh, kiểm soát stress và tuân thủ điều trị nội khoa, tái khám định kỳ giúp giảm tần suất cơn đau và phòng ngừa biến chứng nguy hiểm.

*Tên người bệnh đã được thay đổi.