Thường xuyên khát nước, tiểu nhiều và sụt cân nhanh, anh Tân (30 tuổi) đi khám, phát hiện bị tiểu đường type 1, cơ thể đang tấn công nhầm các tế bào sản xuất insulin, dạng bệnh hay gặp ở trẻ em.

Trước đó, anh cho rằng các biểu hiện trên do stress và rối loạn chuyển hóa ở người trưởng thành nên không đi khám sớm. Khi đăng ký khám sức khỏe tổng quát tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, kết quả cho thấy đường huyết tăng cao 16,78 mmol/L (bình thường dưới 7,0 mmol/L). Chỉ số triglycerid lên tới 34,05 mmol/L, cao gấp khoảng 20 lần mức bình thường, làm tăng nguy cơ viêm tụy cấp.

Bác sĩ chỉ định thực hiện thêm các xét nghiệm chuyên sâu. Kết quả HbA1c là 12,46% (cao gấp đôi ngưỡng kiểm soát), kháng thể anti-GAD tăng cao 97,3 U/mL, cho thấy cơ thể đang tấn công nhầm các tế bào sản xuất insulin. Nồng độ ceton trong máu 1,522 mmol/L, vượt ngưỡng an toàn, có dấu hiệu tiến triển nhiễm toan ceton. Bác sĩ chẩn đoán anh mắc đái tháo đường phụ thuộc insulin (type 1).

BS.CKII Phạm Thị Thanh Tâm, Trưởng chuyên khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Hưng – Q.7 cũ), cho biết người bệnh đang ở giai đoạn đầu, tuyến tụy vẫn còn khả năng tiết insulin nhưng đã xuất hiện nguy cơ biến chứng cấp. “Nếu không điều trị kịp thời, người bệnh có thể tiến triển nhiễm toan ceton hoặc viêm tụy cấp, đều là tình trạng nguy hiểm”, bác sĩ nói.

Anh Tân có thói quen thường xuyên uống nước ngọt và sử dụng nhiều thực phẩm chứa đường, tiền sử gia đình bị rối loạn đường huyết khi bố đang điều trị đái tháo đường, còn mẹ tiền đái tháo đường. Sự kết hợp giữa lối sống và yếu tố di truyền làm gia tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh, theo bác sĩ Tâm.

Theo bác sĩ Tâm, tiểu đường type 1 là bệnh tự miễn, trong đó hệ miễn dịch phá hủy tế bào beta của tụy, khiến cơ thể không còn khả năng sản xuất insulin. Bệnh thường gặp ở trẻ em và thanh thiếu niên, song vẫn có thể khởi phát ở người trưởng thành và dễ bị nhầm với tiểu đường type 2.

“Khác biệt quan trọng là type 1 bắt buộc điều trị insulin ngay từ đầu, trong khi type 2 có thể kiểm soát bằng thuốc uống và thay đổi lối sống. Chẩn đoán nhầm có thể khiến điều trị không phù hợp và làm tăng nguy cơ biến chứng”, bác sĩ cho biết.

Người bệnh được chỉ định điều trị bằng insulin kết hợp điều chỉnh chế độ ăn và sinh hoạt. Sau hai tuần, chỉ số triglycerid giảm còn 5,47 mmol/L (giảm khoảng 84%), ceton máu về mức an toàn 0,15 mmol/L, giúp giảm nguy cơ biến chứng cấp.

Bác sĩ khuyến cáo người có các dấu hiệu như khát nhiều, tiểu nhiều, sụt cân nhanh, mệt mỏi kéo dài nên đi khám sớm để được chẩn đoán chính xác. Tiểu đường type 1 không liên quan trực tiếp đến thừa cân hay lối sống như type 2, nhưng có thể liên quan yếu tố tự miễn, tiền sử gia đình hoặc khởi phát sau nhiễm virus.

Người bệnh cần tuân thủ điều trị insulin lâu dài, theo dõi đường huyết thường xuyên, duy trì chế độ ăn hợp lý, hạn chế đồ ngọt và rượu bia, đồng thời tái khám định kỳ để kiểm soát bệnh hiệu quả.

*Tên người bệnh đã được thay đổi