Chị Linh (33 tuổi, TP.HCM) ho ra máu đỏ tươi, sau đó diễn tiến suy hô hấp cấp. Kết quả xét nghiệm xác định nguyên nhân là lao phổi.

ThS.BSNT.CKI Nguyễn Thanh Thùy, khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Sơn Hòa – Q.Tân Bình cũ) cho biết trước khi nhập viện, người bệnh đột ngột cảm thấy ngứa vùng cổ rồi ho ra máu đỏ tươi với lượng ít chỉ khoảng 2 ml máu. Trước đó, chị không sốt, không khó thở hay biểu hiện khác của bệnh và chưa ghi nhận bệnh lý đáng chú ý.

Kết quả chụp CT scan ngực cho thấy nhiều vùng tổn thương dạng đông đặc và kính mờ lan tỏa ở thùy giữa và thùy dưới phổi phải. Với tổn thương lan rộng trên hình ảnh CT ngực và kết quả xét nghiệm AFB đàm tầm soát lao ban đầu âm tính, người bệnh được điều trị cầm máu, kháng sinh và tiến hành nội soi phế quản.

Trong quá trình nội soi phế quản, bác sĩ nhận thấy có nhiều cục máu đông bít tắc nhiều nhánh phế quản thùy giữa và thùy dưới phổi phải. Ê-kíp điều trị đã tiến hành rửa phế quản và hút bỏ các cục máu đông nhằm khai thông đường thở, tránh biến chứng xẹp phổi, suy hô hấp diễn tiến. Tuy nhiên trong quá trình can thiệp, với tình trạng viêm cấp tính kèm ho ra máu bít tắc nhiều nhánh phế quản, quá trình nội soi gặp một số khó khăn. Kết thúc nội soi, bác sĩ thu thập bệnh phẩm để tiếp tục làm xét nghiệm nuôi cấy vi khuẩn, sinh học phân tử và nuôi cấy vi khuẩn lao.

Sau nội soi, người bệnh ổn định, cảm giác dễ thở và không ho ra máu trong 3 ngày nằm viện. Tiên lượng người bệnh có thể ho ra máu tái diễn, bác sĩ tiếp tục theo dõi sát tình trạng ho ra máu, sinh hiệu, dặn người bệnh về chế độ sinh hoạt, ăn uống nội viện và tiếp tục điều trị nội khoa cầm máu, kháng sinh, cầm ho tích cực. Đến ngày thứ 4, người bệnh đột ngột ho ra máu lần thứ 2 với lượng ít chỉ khoảng 5ml, kèm dấu hiệu giảm độ bão hòa oxy trong máu (SpO2) chỉ còn 89%. Đây là tình trạng ho ra máu mức độ nặng diễn tiến suy hô hấp cấp dù lượng máu ho ra bên ngoài chỉ khoảng 5ml.

Bác sĩ Thùy cho biết ho ra máu là triệu chứng bệnh lý có thể diễn tiến rất đột ngột và nguy hiểm, không chỉ do lượng mất máu có thể thấy được mà còn có thể tạo ra các cục máu đông bít tắc đường thở cấp tính. Cục máu đông có tính chất kết dính cao, nhanh chóng gây xẹp phổi và diễn tiến suy hô hấp cấp.

Trước diễn biến này, các bác sĩ lập tức hội chẩn khẩn với đơn vị Can thiệp nội mạch, Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang can thiệp, thống nhất chỉ định chụp và nút động mạch phế quản bằng hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền (DSA) để cầm máu cấp cứu. Đây là kỹ thuật đưa ống thông vào hệ mạch máu nuôi vùng tổn thương, sau đó sử dụng vật liệu chuyên dụng để làm tắc nhánh mạch phế quản đang chảy máu.

Sau can thiệp, tình trạng suy hô hấp nhanh chóng cải thiện. Người bệnh không còn ho ra máu, nồng độ bão hòa oxy trong máu trở về mức ổn định và tiếp tục được theo dõi nội trú. Đồng thời, kết quả xét nghiệm sinh học phân tử – line probe assay (LPA) từ dịch rửa phế quản cho kết quả dương tính với vi khuẩn lao, không kháng với thuốc kháng lao. Bác sĩ xác định nguyên nhân gây ho ra máu là lao phổi và bắt đầu phác đồ điều trị kháng lao ngoại trú theo chương trình chống lao quốc gia.

Theo bác sĩ Thùy, lao phổi không phải lúc nào cũng biểu hiện bằng ho kéo dài, sốt hoặc sụt cân. Một số trường hợp có thể khởi phát bằng ho ra máu. Ngoài ra, xét nghiệm AFB ban đầu âm tính không hoàn toàn loại trừ bệnh lao. Trong những trường hợp nghi ngờ cao, người bệnh có thể cần thực hiện thêm các kỹ thuật nội soi phế quản, xét nghiệm sinh học phân tử và nuôi cấy chuyên sâu để xác định chẩn đoán.

Bác sĩ khuyến cáo người dân khi xuất hiện ho ra máu, dù số lượng ít hay nhiều, cần đến cơ sở y tế để được đánh giá sớm. Đây có thể là dấu hiệu của nhiều bệnh lý hô hấp nghiêm trọng như lao phổi, giãn phế quản, viêm phổi hoại tử hay ung thư phổi. Việc xác định nguyên nhân sớm giúp điều trị kịp thời và hạn chế nguy cơ suy hô hấp cấp, mất máu hoặc các biến chứng nguy hiểm khác.

*Tên người bệnh đã được thay đổi