Bà Hoa, 48 tuổi, thị lực còn 1/10 do u não chèn ép dây thần kinh thị giác, được bác sĩ phẫu thuật với sự hỗ trợ của AI, phục hồi khả năng nhìn.

Trước đó, bà Hoa đột ngột nhìn mờ mắt phải nên đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM kiểm tra. BS.CKII Lê Thị Thanh Hải, Trung tâm Mắt Công nghệ cao, cho biết lúc đó thị lực mắt phải của bà Hoa chỉ còn 3/10, đo thị trường phát hiện mất một phần vùng nhìn. Do đáy mắt không ghi nhận tổn thương võng mạc hay gai thị, bác sĩ nghi ngờ bất thường ở dây thần kinh thị giác hoặc não nên chỉ định chụp MRI, song người bệnh từ chối chụp vì cảm giác sợ không gian hẹp.

Khoảng một tháng sau, thị lực tiếp tục suy giảm nhanh còn 1/10, nguy cơ mất thị lực vĩnh viễn, người bệnh sau đó đồng ý chụp MRI 3 Tesla. Kết quả cho thấy khối u màng não cánh bé xương bướm phải kích thước khoảng 4 cm, nằm ở nền sọ trước, sát dây thần kinh thị giác và giao thoa thị giác.

ThS.BS.CKII Chu Tấn Sĩ, Trưởng khoa Ngoại Thần kinh – Cột sống, Trung tâm Khoa học Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết khối u màng não của bà Hoa nằm ở vị trí đặc biệt nguy hiểm – nơi được ví như “ngã tư” của nhiều dây thần kinh và mạch máu quan trọng.

Tổn thương đã chèn ép và đẩy lệch một phần nhu mô não thùy trán phải sang trái, lan vào đỉnh hốc mắt phải, xâm lấn vùng dây thần kinh thị giác. Đồng thời chèn ép giao thoa thị giác – nơi hội tụ của hai dây thần kinh thị giác. Tình trạng chèn ép kéo dài khiến thị lực mắt phải của người bệnh suy giảm nhanh chóng. “Nếu không điều trị kịp thời, khối u tiếp tục phát triển và gây tổn thương giao thoa thị giác, người bệnh nguy cơ mất thị lực cả hai mắt”, bác sĩ Tấn Sĩ nói.

Bên cạnh đó, khối u còn bao quanh hơn 50% chu vi động mạch cảnh trong phải và nằm sát nhiều cấu trúc thần kinh quan trọng. Khi tiếp tục tăng kích thước, tổn thương làm giảm lưu lượng máu lên não hoặc xâm lấn thành mạch, dẫn đến đột quỵ, yếu liệt, rối loạn ngôn ngữ và để lại các di chứng thần kinh nặng nề.

Bà Hoa được chỉ định phẫu thuật loại bỏ u não, tuy nhiên bác sĩ đánh giá phẫu thuật tại khu vực nền sọ như trường hợp bà Hoa là thách thức lớn bởi chỉ cần sai lệch vài milimet có thể tổn thương dây thần kinh thị giác hoặc các mạch máu quan trọng xung quanh khối u. Để đảm bảo an toàn, bác sĩ Tấn Sĩ quyết định phẫu thuật lấy u cho bà Hoa bằng kính vi phẫu K.Zeiss Kinevo 900 tích hợp AI và công nghệ huỳnh quang kết hợp hệ thống định vị thần kinh Navigation tích hợp AI.

Trước mổ, toàn bộ dữ liệu MRI, CT và DTI được đưa vào hệ thống Navigation AI để tái tạo mô hình 3D của khối u cùng hệ thống bó sợi thần kinh và mạch máu xung quanh. Trí tuệ nhân tạo hỗ trợ bác sĩ mô phỏng trước ca mổ, xác định vị trí mở sọ và lựa chọn đường tiếp cận ngắn, an toàn nhất, hạn chế tối đa việc đi qua nhu mô não lành.

Trong phẫu thuật, hệ thống Navigation AI tiếp tục đóng vai trò như “GPS của não bộ”, dẫn đường theo thời gian thực, giúp bác sĩ nhận biết chính xác vị trí đầu dụng cụ so với khối u và các cấu trúc thần kinh quan trọng. Đồng thời, hệ thống chụp huỳnh quang tích hợp trên kính vi phẫu AI giúp nhận diện ranh giới khối u và các mạch máu quan trọng theo thời gian thực. Dưới sự hỗ trợ của hai hệ thống AI, êkíp sử dụng dao cắt hút siêu âm Cusa để tán nhỏ khối u từ bên trong rồi lấy ra từng phần, giảm lực kéo lên dây thần kinh thị giác và các cấu trúc thần kinh lân cận. Sau hơn ba giờ, khối u được lấy trọn, giải phóng hoàn toàn tình trạng chèn ép thần kinh thị giác.

Ngay sau phẫu thuật, thị lực mắt phải của bà Hoa cải thiện lên khoảng 9/10, không ghi nhận yếu liệt hay rối loạn thần kinh. Một tuần tái khám, thị lực phục hồi hoàn toàn 10/10, người bệnh trở lại sinh hoạt bình thường.

Theo bác sĩ Tấn Sĩ, u màng não thường phát triển âm thầm trong nhiều năm. Khi xuất hiện ở nền sọ, khối u có thể chèn ép dây thần kinh thị giác, các bó sợi thần kinh vận động, ngôn ngữ và các mạch máu lớn nuôi não. Người bệnh có thể chỉ xuất hiện các triệu chứng mơ hồ như nhìn mờ, giảm thị lực một bên mắt, đau đầu hoặc thay đổi hành vi, trí nhớ. Nhiều trường hợp phát hiện bệnh khi khối u đã chèn ép các cấu trúc thần kinh quan trọng.

Bác sĩ khuyến cáo người dân không nên chủ quan khi xuất hiện các dấu hiệu như nhìn mờ không rõ nguyên nhân, mất thị trường, giảm thị lực nhanh hoặc đau đầu kéo dài. Thăm khám sớm và chụp MRI khi có chỉ định giúp phát hiện các khối u não từ giai đoạn đầu, tăng cơ hội điều trị hiệu quả và bảo tồn tối đa chức năng thần kinh.

*Tên người bệnh đã được thay đổi