Bà Tâm, 56 tuổi, đau ngực, khó thở suốt 4 năm không tìm được nguyên nhân, nay bác sĩ phát hiện do nhánh mạch máu nuôi tim lớn nhất hẹp gần hết.

Ngày 16/11, BS.CKII Nguyễn Thị Ngọc, khoa Nội tim mạch, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM cho biết bà Tâm (ngụ Phú Yên) đến khám trong trạng thái đau ngực, khó thở gợi ý tình trạng nhồi máu cơ tim cấp. Bác sĩ tiến hành đo điện tim, siêu âm tim nhưng chưa thấy dấu hiệu điển hình của cơn nhồi máu cơ tim cấp.

Bà Tâm chia sẻ mình đau tức ngực, đau lưng âm ỉ suốt 4 năm nay, thường xuyên khó thở phải ngủ ngồi. Bà đi nhiều bệnh viện làm xét nghiệm máu, siêu âm tim, đo điện tim, chụp MRI cột sống, được chẩn đoán đau ngực do thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng. Bà uống thuốc theo toa một thời gian, tình trạng đau có giảm nhưng không hết hẳn, sau đó quay lại như cũ. Trước nhập viện 3 ngày, cơn đau bộc phát nghiêm trọng hơn kèm nghẹt thở, có lúc cảm giác không thở được.

“Cơn đau có tính chất không rõ ràng của bệnh mạch vành cấp, nhưng đặc điểm của đau thắt ngực kiểu bệnh động mạch vành mạn thì chưa loại trừ hẳn”, bác sĩ Ngọc nhận định. Lúc đầu, bác sĩ nghĩ tới các bệnh lý khác có thể gây khó thở (như viêm phổi, hen suyễn, viêm đường hô hấp) và đau ngực (như viêm cơ thần kinh liên sườn, thoái hóa cột sống thắt lưng…). Tuy nhiên, các xét nghiệm và cận lâm sàng liên quan đều loại trừ những nguyên nhân này.

Cuối cùng, dựa trên tính chất cơn đau ngực, bác sĩ Ngọc nghi ngờ đây là kiểu đau của thiếu máu cục bộ cơ tim. Nhưng do bệnh nhân lớn tuổi, mệt mỏi, mắc nhiều bệnh mạn tính nên không thường xuyên vận động gắng sức. Vì thế, bệnh không hiển thị dấu hiệu bất thường trên điện tâm đồ hay siêu âm tim lúc nghỉ. Điều này dễ khiến bác sĩ bỏ tình trạng bệnh thiếu máu cơ tim và chuyển sang các nguyên nhân gây đau ngực, khó thở khác như bệnh lý hô hấp, bệnh cơ xương khớp.

Bà Tâm được siêu âm tim gắng sức Dobutamin để kiểm tra hệ mạch vành. Đây là biện pháp siêu âm tim gắng sức không dùng xe đạp hay thảm lăn (do người bệnh không đủ sức thực hiện).

Thay vì vậy, thuốc Dobutamine được truyền qua đường tĩnh mạch, có tác dụng làm tim đập nhanh hơn, tương tự như khi tập thể dục gắng sức. Kỹ thuật này được chỉ định trong trường hợp người bệnh có triệu chứng nghi ngờ bệnh động mạch vành mạn tính như đau ngực, khó thở, mệt khi gắng sức. Kết quả cho thấy bệnh nhân dương tính 4 vùng cho thấy với tình trạng thiếu máu vùng cơ tim do bệnh mạch vành.

ThS.BS.CKII Võ Anh Minh, Phó khoa Tim mạch can thiệp, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM đánh giá, bệnh nhân cần chụp mạch vành có cản quang để xác định chính xác mức độ hẹp, đồng thời can thiệp nong mạch nếu cần. Tuy nhiên, bà Tâm bị suy thận giai đoạn 4, chức năng thận còn chưa tới 3/10, nếu tiêm thuốc cản quang lượng nhiều dễ khiến tình trạng nặng lên, buộc phải chạy thận nhân tạo.

Ê kíp bác sĩ Nội tim mạch, Can thiệp mạch, Nội thận hội chẩn, quyết định chụp mạch vành với lượng thuốc cản quang tối thiểu, truyền dịch trước và sau khi chụp để cung cấp nước, hỗ trợ thận hoạt động tốt. Kết quả ghi nhận động mạch liên thất trước hẹp 95-99%.

Lập tức, êkíp tiến hành can thiệp nong đoạn mạch hẹp cho người bệnh. Hai stent được đặt vào nhánh liên thất trước nong rộng thành mạch, tái thông dòng chảy dồi dào đến tim.

Sau thủ thuật bà Tâm khỏe hơn, không còn khó thở hay đau ngực. Bà vui mừng khi nguy cơ nhồi máu cơ tim, suy tim đã bị đẩy lùi. Quan trọng nhất là chức năng thận được bảo tồn nhờ lượng cản quang đưa vào cơ thể rất thấp (20 ml cho cả quá trình chụp và nong mạch vành, so với 100-150ml ở một ca can thiệp thông thường). Bà xuất viện ba ngày sau đó.

Theo bác sĩ Minh, tình trạng tim bị thiếu máu xảy ra thường xuyên nhất khi người bệnh hoạt động gắng sức hoặc phấn khích (thời điểm này tim yêu cầu lưu lượng máu lớn hơn). Trường hợp bà Tâm dù ít vận động nhưng cũng bộc lộ triệu chứng nghiêm trọng, chứng tỏ tim thiếu máu nuôi trầm trọng nhưng không được phát hiện sớm. Nếu để chậm trễ một thời gian nữa, mạch vành tắc hoàn toàn dễ dẫn tới nhồi máu cơ tim, suy tim, loạn nhịp tim, đột tử.

Sau can thiệp mạch vành, người bệnh cần tái khám đầy đủ, uống thuốc theo toa, tuân thủ lối sống lành mạnh để ngăn bệnh tái phát. Cụ thể, không hút thuốc lá và tránh xa khói thuốc; duy trì cân nặng ở mức hợp lý; tập luyện vừa sức, đều đặn; xây dựng chế độ ăn nhiều rau xanh, hoa quả, hạn chế mỡ động vật, không ăn phủ tạng động vật, giảm muối trong chế độ ăn; kiểm soát huyết áp, đường huyết và lipid máu.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi