Ông Trình (71 tuổi, Đà Nẵng), được phát hiện viêm gan B mạn cách đây 2 năm nhưng không điều trị liên tục, gần đây đau bụng âm ỉ, uống giảm đau không đỡ, bác sĩ phát hiện khối ung thư chiếm 1/2 gan.

Bác sĩ CKI Nguyễn Trung Đức, Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang can thiệp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Sơn Hòa – Q.Tân Bình cũ) cho biết kết quả chụp CT 1975 lát cắt vùng bụng ghi nhận khối u lớn kích thước 8,7 x 14,6 x 8,9 cm – bằng một quả bưởi nhỏ. U nằm ở các hạ phân thùy V, VII và VIII của gan, nghi ung thư biểu mô tế bào gan (HCC). Đây là loại ung thư gan nguyên phát phổ biến. Bệnh thường phát triển trên nền gan bị tổn thương mạn tính như viêm gan B, viêm gan C hoặc xơ gan, nhưng ở giai đoạn đầu thường ít gây triệu chứng nên nhiều người chỉ phát hiện khi khối u đã lớn.

“Viêm gan B mạn tính là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu của ung thư biểu mô tế bào gan. Người bệnh đã mắc viêm gan B hơn 2 năm trước nhưng không điều trị liên tục, virus gây viêm mạn tính, làm tế bào gan liên tục bị tổn thương và tái tạo. Quá trình này kéo dài làm tăng nguy cơ xuất hiện các đột biến trong tế bào gan, từ đó hình thành ung thư”, bác sĩ Đức giải thích.

Ông Trình được chỉ định chụp mạch số hóa xóa nền (DSA) để đánh giá hệ thống mạch máu nuôi khối u, đồng thời xác định chính xác đặc điểm của tổn thương, từ đó cân nhắc phác đồ điều trị tối ưu nhất.

Bác sĩ Đức nhận định khối u của bệnh nhân có hệ thống cấp máu phức tạp từ nhiều nguồn động mạch khác nhau, gồm các nhánh của động mạch hoành dưới, động mạch gan trái và một nhánh gan phải xuất phát từ động mạch mạc treo tràng trên. Đây là thách thức lớn trong quá trình lập kế hoạch điều trị, bởi bác sĩ cần xác định và kiểm soát đầy đủ các nguồn mạch nuôi u để tăng hiệu quả can thiệp và hạn chế ảnh hưởng đến nhu mô gan lành.

Với khối u kích thước lớn, có hệ thống cấp máu phức tạp, phẫu thuật cắt gan có thể đối mặt với nguy cơ chảy máu lớn, không còn đủ thể tích gan lành sau mổ. Nếu thể tích hoặc chức năng gan còn lại không đáp ứng, người bệnh có nguy cơ suy gan sau phẫu thuật. Một phương pháp điều trị ít xâm lấn khác là đốt sóng cao tần (RFA) cũng vượt quá chỉ định do kích thước và mức độ xâm lấn của khối u.

Sau hội chẩn, ê-kíp lựa chọn phương pháp nút mạch hóa chất (TACE). Kỹ thuật này đưa thuốc hóa trị trực tiếp vào các nhánh động mạch nuôi khối u, đồng thời gây tắc mạch nhằm làm giảm nguồn máu cấp cho u. Sự kết hợp giữa tác dụng tại chỗ của hóa chất và tình trạng thiếu máu nuôi giúp gây hoại tử mô u, từ đó kiểm soát sự phát triển của khối u và tạo điều kiện đánh giá các bước điều trị tiếp theo

Tuy nhiên, theo bác sĩ Đức, khối u kích thước lớn có nhu cầu máu nuôi rất lớn. Trong quá trình phát triển, u kích thích cơ thể tạo thêm nhiều mạch máu mới và huy động cả những động mạch vốn không phải nguồn cấp máu chính của gan. Vì vậy, can thiệp không đơn thuần là nút một động mạch, mà phải lần theo từng nhánh mạch bất thường để cắt đứt nguồn nuôi khối u. Chỉ cần bỏ sót một nhánh, khối u vẫn có thể tiếp tục được cấp máu và phát triển.

Trong quá trình can thiệp, các bác sĩ đưa ống thông qua động mạch đùi phải, lần theo hệ thống mạch máu đến từng nhánh động mạch nuôi khối u, sau đó siêu chọn lọc và bơm hỗn hợp hóa chất cùng vật liệu gây tắc mạch. Kết quả chụp kiểm tra sau can thiệp cho thấy gần như toàn bộ các nhánh mạch nuôi khối u đã được bít tắc hoàn toàn.

Ca can thiệp kéo dài khoảng hai giờ. Sau thủ thuật, người bệnh tỉnh táo, tình trạng đau bụng cải thiện, có thể ăn uống và đi lại, sau đó xuất viện theo kế hoạch theo dõi của bác sĩ.

Hai tháng sau, hình ảnh tái khám cho thấy đường kính lớn nhất của khối u giảm từ khoảng 14,6 cm xuống 11,5 cm. Bác sĩ tiếp tục đánh giá mức độ còn mô u hoạt động và hệ thống mạch máu nuôi u để quyết định có cần thực hiện thêm các đợt điều trị hay phối hợp phương pháp khác.

Bác sĩ cho biết ung thư gan không phải lúc nào cũng gây triệu chứng ở giai đoạn đầu. Đặc biệt, người mắc viêm gan B, C mạn tính vẫn có thể cảm thấy hoàn toàn khỏe mạnh trong khi tổn thương gan âm thầm tiến triển. Vì vậy, người bệnh cần tuân thủ điều trị theo chỉ định, tái khám định kỳ, siêu âm gan và làm các xét nghiệm cần thiết để phát hiện sớm ung thư khi khối u còn nhỏ để có cơ hội áp dụng các phương pháp điều trị triệt căn và đạt hiệu quả cao hơn.

*Tên của người bệnh đã được thay đổi