Hà Nội_Ông Phục (77 tuổi) nhập viện trong tình trạng xuất huyết tiêu hóa nặng, suy thận cấp do lạm dụng thuốc giảm đau xương khớp.

Người nhà cho biết ông Phục có tiền sử đột quỵ nhiều lần từ 20 năm trước để lại di chứng vận động, ông thường xuyên đau xương khớp, gia đình đã từng đưa đi khám và sử dụng thuốc theo kê đơn của bác sĩ. “Thấy thuốc hiệu quả nên sau đó mỗi lần ông đau là lại sử dụng thuốc theo đơn cũ” , gia đình chia sẻ lại. Khoảng 10 ngày trước khi nhập viện, ông lại đau khớp và được cho uống thuốc giảm đau. Sau đó 1 tuần, ông Phục có dấu hiệu đi ngoài phân đen 4 ngày liên tiếp và được đưa tới Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội để kiểm tra.

Tại đây, bác sĩ đánh giá sơ bộ nhận thấy da và niêm mạc người bệnh nhợt nhạt rõ, mệt lả, thể trạng suy kiệt. Xét nghiệm máu cho kết quả các chỉ số thấp dưới ngưỡng bình thường 4 lần, hồng cầu tụt sâu 1,49 T/L, hemoglobin 4,6 g/dL, biểu hiện thiếu máu rất nặng, kèm theo tình trạng tụt huyết áp, suy thận cấp.

Ông Phục nhanh chóng được chuyển vào khoa Hồi sức tích cực, bác sĩ khởi động quy trình hồi sức, truyền 1.400 ml khối hồng cầu để bù máu. Nội soi cấp cứu tại giường cho thấy nhiều ổ loét ở hang vị (dạ dày), ổ lớn nhất khoảng 1,2 cm, trong đó một điểm loét có cục máu đông bám trên bề mặt, phân loại Forrest IIB, nguy cơ chảy máu tái phát gây xuất huyết tiêu hóa kéo dài. Ê-kíp sử dụng 4 clip để kẹp cầm máu qua nội soi.

Sau can thiệp, tình trạng hô hấp và huyết động của bệnh nhân ổn định, không ghi nhận chảy máu tiêu hóa tái phát. Chức năng thận và các chỉ số huyết học dần cải thiện, bệnh nhân ăn uống trở lại. Ông Phục dần phục hồi và xuất viện sau 7 ngày điều trị.

ThS.BS Trần Văn Khoa, Khoa Hồi sức tích cực, Chống đau và Chăm sóc giảm nhẹ đánh giá đây là điển hình của trường hợp của việc lạm dụng thuốc giảm đau dẫn tới biến chứng nghiêm trọng. Một số thuốc giảm đau có thể làm giảm tổng hợp prostaglandin – chất có vai trò bảo vệ niêm mạc dạ dày và duy trì lớp nhầy chống lại tác động của acid. Khi hàng rào bảo vệ này suy yếu, niêm mạc dễ tổn thương, hình thành ổ loét và có thể gây xuất huyết tiêu hóa.

Ở người cao tuổi, các dấu hiệu của bệnh lý dạ dày và xuất huyết tiêu hóa có thể khó nhận biết sớm. Người bệnh không nhất thiết xuất hiện những triệu chứng điển hình như đau bụng, nôn ói hay nôn ra máu. Thay vào đó, có thể người bệnh chỉ mệt mỏi, yếu hơn, da xanh, chóng mặt, giảm khả năng vận động hoặc đi ngoài phân đen. Đặc biệt, với những người vốn đã hạn chế vận động hoặc phụ thuộc vào người chăm sóc như ông Phục, các biểu hiện này dễ bị quy cho tuổi tác hoặc bệnh nền, khiến tình trạng xuất huyết tiêu hóa bị bỏ qua.

Ngoài nguy cơ gây tổn thương đường tiêu hóa, thuốc giảm đau còn có thể ảnh hưởng đến chức năng thận, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người đang mất nước, mất máu. Khi xuất huyết tiêu hóa gây giảm thể tích tuần hoàn, nguy cơ suy giảm chức năng thận càng tăng.

Theo bác sĩ Khoa, việc một số thuốc giảm đau có thể dễ dàng mua mà không cần đơn cũng khiến người bệnh hoặc người chăm sóc có xu hướng tự mua, dùng kéo dài hoặc sử dụng lại đơn thuốc cũ khi triệu chứng tái phát. Tuy nhiên, đơn thuốc từng phù hợp ở một thời điểm có thể không còn phù hợp khi tình trạng sức khỏe thay đổi. Người cao tuổi, người có bệnh nền hoặc đang sử dụng nhiều loại thuốc cần được bác sĩ đánh giá trước khi tiếp tục dùng thuốc giảm đau.

Bác sĩ khuyến cáo người bệnh không nên tự ý tăng liều, kéo dài thời gian sử dụng hoặc dùng lại đơn thuốc giảm đau cũ, đặc biệt với người cao tuổi và có bệnh nền. Khi xuất hiện phân đen, mệt lả, da xanh, chóng mặt, choáng, phản ứng chậm hoặc sức khỏe giảm nhanh, gia đình cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được kiểm tra sớm.