Hà Nội _ Chị Toan, 42 tuổi, bị lạc nội mạc tử cung nhiều năm đã được phẫu thuật nút mach, chấm dứt những cơn đau bụng dữ dội và cường kinh mỗi khi đến kỳ.

Mỗi kỳ kinh, chị Toan đều ra rất nhiều máu, thường xuất hiện máu cục, dẫn đến thiếu máu mạn tính. Chị còn chịu những cơn đau quặn bụng dữ dội, ngày càng tăng. Thuốc giảm đau chỉ giúp thuyên giảm tạm thời, sau đó triệu chứng tái phát, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống nên chị đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội khám.

Kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) vùng chậu ghi nhận tử cung to 78x85x89mm (kích thước bình thường 8x5x3cm), thành trước dày hơn thành sau, cơ tử cung không đồng nhất. Bác sĩ phát hiện vùng lạc nội mạc lan tỏa trong cơ tử cung tạo thành khối kích thước khoảng 64x68x71 mm. Người bệnh đồng thời còn có vài u nang Naboth.

Theo TTƯT.PGS.TS.BSCC Nguyễn Xuân Hiền, Giám đốc Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh & Điện quang can thiệp, lạc nội mạc trong cơ tử cung là tình trạng các tế bào nội mạc tử cung phát triển xâm nhập vào lớp cơ tử cung. Mỗi chu kỳ kinh nguyệt, các mô này vẫn chịu tác động của nội tiết, gây viêm mạn tính, phù nề và chảy máu trong lớp cơ tử cung, khiến người bệnh đau bụng kinh dữ dội, rong kinh, cường kinh, thiếu máu kéo dài, đồng thời làm tử cung ngày càng to lên. Nếu không điều trị kịp thời, bệnh có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống, khả năng sinh sản và làm tăng nguy cơ phải cắt bỏ tử cung ở những trường hợp nặng.

Sau khi hội chẩn đa chuyên khoa, đánh giá đầy đủ bằng xét nghiệm, siêu âm, MRI và cân nhắc nguyện vọng bảo tồn tử cung của người bệnh, các bác sĩ chỉ định điều trị bằng phương pháp nút mạch nhằm cắt nguồn máu nuôi vùng lạc nội mạc tử cung.

Trong quá trình can thiệp, bác sĩ gây tê tại chỗ, đưa một ống thông nhỏ từ động mạch đùi đến hai động mạch tử cung dưới hướng dẫn của hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền (DSA) theo thời gian thực. Nhờ đó, bác sĩ có thể xác định chính xác các nhánh động mạch nuôi tổn thương, theo dõi liên tục quá trình bơm vật liệu gây tắc và kiểm soát hiệu quả nút mạch. Nhờ đó, vật liệu gây tắc được đưa chọn lọc vào đúng các nhánh mạch cấp máu cho ổ lạc nội mạc tử cung, trong khi các mạch máu lành được bảo tồn tối đa.

Chụp kiểm tra ngay sau can thiệp cho thấy toàn bộ các nhánh mạch nuôi vùng lạc nội mạc đã được nút tắc hoàn toàn, cắt đứt nguồn cấp máu và vẫn bảo tồn được tử cung của người bệnh.

Theo phó giáo sư Hiền, nút mạch điều trị lạc nội mạc trong cơ tử cung là phương pháp can thiệp nội mạch ít xâm lấn, không cần phẫu thuật mở. Khi nguồn máu nuôi bị cắt giảm, các ổ lạc nội mạc dần thiếu oxy và dinh dưỡng, từ đó teo nhỏ, giảm hoạt động và giảm phản ứng viêm.

Nhờ vậy, triệu chứng đau bụng kinh, rong kinh và cường kinh cải thiện rõ rệt, đồng thời giúp bảo tồn tử cung, hạn chế mất máu, giảm thời gian nằm viện và rút ngắn thời gian hồi phục so với phẫu thuật ở những trường hợp phù hợp.

Kết quả tái khám sau 5 tháng của người bệnh cho thấy hiệu quả điều trị rất khả quan, lượng máu kinh giảm rõ rệt, chu kỳ kinh chỉ còn khoảng 5 ngày (trước đó kéo dài trên 7 ngày) không còn đau bụng kinh hay ra máu cục. Tình trạng thiếu máu do cường kinh cũng dần cải thiện, cơ thể bớt mệt mỏi, không còn cảm giác kiệt sức mỗi kỳ kinh. Người bệnh đã trở lại làm việc, sinh hoạt và vận động bình thường, tâm lý thoải mái hơn vì không còn phải lo lắng về những cơn đau kéo dài hay tình trạng chảy máu nhiều ảnh hưởng đến cuộc sống hằng ngày.

Siêu âm kiểm tra ghi nhận khối lạc nội mạc ở thành trước tử cung chỉ còn khoảng 42x36x 42 mm, thành sau còn khoảng 25×11 mm, đều giảm đáng kể so với trước điều trị. Đặc biệt, siêu âm Doppler không còn ghi nhận tình trạng tăng sinh mạch tại vùng tổn thương, cho thấy vùng lạc nội mạc đã đáp ứng tốt sau nút mạch.

Phó giáo sư Hiền khuyến cáo không phải tất cả trường hợp đau bụng kinh đều là hiện tượng sinh lý. Nếu cơn đau ngày càng dữ dội, phải phụ thuộc thuốc giảm đau, kèm rong kinh, cường kinh, ra nhiều máu cục hoặc cảm giác nặng vùng hạ vị kéo dài, người bệnh nên đến cơ sở y tế có chuyên khoa sản phụ khoa, chẩn đoán hình ảnh để được thăm khám. Việc chẩn đoán sớm bằng siêu âm và cộng hưởng từ giúp phát hiện lạc nội mạc trong cơ tử cung ngay từ giai đoạn đầu, từ đó lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, tránh để bệnh tiến triển gây thiếu máu mạn tính, ảnh hưởng khả năng sinh sản và chất lượng cuộc sống.

Phương pháp nút mạch hiện là một trong những lựa chọn điều trị hiệu quả đối với nhiều trường hợp lạc nội mạc trong cơ tử cung có triệu chứng, đặc biệt ở những phụ nữ mong muốn bảo tồn tử cung hoặc muốn tránh phẫu thuật. Tuy nhiên, chỉ định cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá kỹ lưỡng dựa trên mức độ tổn thương, triệu chứng lâm sàng và nhu cầu của từng người bệnh để đạt hiệu quả điều trị tối ưu.