TP HCM – Cụ Năm, 82 tuổi, mắc bệnh rung nhĩ 20 năm, từng hai lần đột quỵ, tự ý bỏ thuốc điều trị hai ngày thì tái phát đột quỵ lần ba, được cứu sống.

Ngày 24/2, ThS.BS Lê Thị Yến Phụng, Khoa Thần kinh, Trung tâm Khoa học Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết cụ Năm khởi phát đột quỵ lần ba khi đang khám tiêu hóa, siêu âm bụng tại bệnh viện. Ngay lập tức, cụ được chuyển xuống phòng cấp cứu trong trạng thái lơ mơ, tiếp xúc kém, liệt nửa người bên phải. Lâm sàng bệnh nhân chuyển biến xấu rất nhanh, tiên lượng nặng, không cấp cứu kịp thời có thể dẫn tới nhồi máu não ác tính – thể bệnh nặng, nguy cơ tử vong cao.

Khai thác bệnh sử, bác sĩ ghi nhận cụ Năm bị chướng bụng, khó tiêu, chán ăn nên hai ngày gần đây tự ý bỏ thuốc điều trị bệnh rung nhĩ đã mắc hàng chục năm qua. Đây là một dạng rối loạn nhịp tim mạn tính do tâm nhĩ trái co bóp bất thường khiến máu bị ứ đọng sâu trong tâm nhĩ, dễ hình thành cục máu đông. Khi cục máu đông theo dòng tuần hoàn máu lên đến não, nguy cơ dẫn tới đột quỵ có thể cao gấp 5 lần bình thường. Cụ Năm đã từng đột quỵ hai lần vào năm 2016, 2022. “Đây vẫn là nguyên nhân chính khiến người bệnh đột quỵ lần thứ ba”, bác sĩ Phụng cho biết.

Bác sĩ đánh giá theo thang điểm NIHSS, tình trạng đột quỵ của cụ Năm là 23, thuộc mức rất cao. NIHSS là thang điểm dùng để đánh giá tiên lượng lâm sàng đối với bệnh nhân đột quỵ cấp. Bệnh nhân có điểm số càng cao phản ánh mức độ đột quỵ càng nặng. Đồng thời, đánh giá ý thức bằng thang điểm Glasgow ghi nhận 10/15 điểm (điểm số càng thấp mức độ hôn mê càng nặng).

Báo động khẩn Code Stroke – quy trình cấp cứu đột quỵ tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, được kích hoạt khẩn, kết nối các chuyên khoa cấp cứu, thần kinh, can thiệp mạch, chẩn đoán hình ảnh… Quy trình cũng ưu tiên mở lối đi riêng, thiết bị, máy móc sẵn sàng chụp chiếu, xét nghiệm cho người bệnh.

Kết quả chụp CT sọ não loại trừ xuất huyết não (xảy ra khi mạch máu não bị vỡ). Tuy nhiên, cụ Năm cao tuổi, từng đột quỵ hai lần và tiền sử dùng thuốc kháng đông điều trị rung nhĩ nhiều năm. Nếu dùng thuốc tiêu sợi huyết ngay thì nguy cơ biến chứng xuất huyết não diện rộng rất cao. Bác sĩ đa chuyên khoa hội chẩn nhanh, quyết định tiếp tục chụp CT có tiêm thuốc tương phản để đánh giá chuyên sâu. Nếu có tắc mạch máu lớn thì sẽ cấp cứu bằng can thiệp nội mạch lấy máu đông. “Cụ Năm đột quỵ trong giờ đầu (tính từ thời điểm khởi phát triệu chứng đột quỵ), có thể tận dụng “giờ vàng” can thiệp nội mạch (trong 24 giờ đầu) giúp tái thông mạch máu não sớm và tránh được biến chứng của thuốc tiêu sợi huyết”, bác sĩ Phụng giải thích.

Kết quả chụp CTA mạch máu não phát hiện cụ Năm bị tắc hoàn toàn động mạch não giữa bên trái tại vị trí nhánh M1, chiều dài khoảng 10 mm. Ngay lập tức, cụ được chuyển ngay đến phòng DSA (Digital Subtraction Angiography) để can thiệp nội mạch, loại bỏ cục huyết khối đang làm tắc động mạch não.

BS.CKI Dương Đình Hoàn, Trưởng Đơn vị Can thiệp Thần kinh, Trung tâm Chẩn đoán Hình ảnh và Điện quang Can thiệp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết can thiệp nội mạch là phương pháp ít xâm lấn, hiệu quả cao và an toàn, nhất là với bệnh nhân đột quỵ cao tuổi, rung nhĩ. Dưới sự hỗ trợ của máy chụp mạch máu số hóa xóa nền DSA hiện đại, ê-kíp can thiệp luồn ống thông nhỏ vào động mạch đùi tại vùng bẹn, bên trong có thêm vi ống thông siêu nhỏ được gắn dụng cụ chuyên dụng. Sau đó, di chuyển trong lòng mạch, nhanh chóng tiếp cận vị trí cục huyết khối ở não.

Từ đây, bác sĩ tiến hành hút toàn bộ huyết khối ra ngoài, giúp tái thông mạch máu não chỉ sau 15 phút can thiệp. Phương pháp này giúp giảm tối đa tổn thương não và hạn chế các khiếm khuyết thần kinh sau đột quỵ.

Sau can thiệp nội mạch, lâm sàng cụ Năm cải thiện rõ rệt. Bác sĩ đánh giá lại thang điểm NIHSS giảm còn 3 điểm. Kết quả chụp MRI 3 Tesla sau 24 giờ đột quỵ cho thấy tuần hoàn máu não bình thường, không xuất huyết. Tổn thương nhồi máu lần này có kích thước nhỏ, không có dấu hiệu nhồi máu não lan rộng.

Sau 4 ngày, cụ Năm đi đứng, vận động nhẹ, sức cơ phục hồi gần mức bình thường, nói chuyện rõ, các chỉ số sinh hiệu ổn định. Thang điểm NIHSS tiếp tục giảm, chỉ còn 1 điểm. Trước khi xuất viện, cụ Năm được bác sĩ tầm soát các yếu tố nguy cơ có thể gây tái phát đột quỵ, khởi động lại thuốc kháng đông và tập phục hồi chức năng sau đột quỵ. Cụ lưu viện trong một tuần và trở lại tái khám một tuần sau.

Bác sĩ Phụng cho biết, người mắc các bệnh nền như rung nhĩ, rối loạn nhịp tim, tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, đái tháo đường… thuộc nhóm nguy cơ cao xảy ra đột quỵ. Mức độ nguy cơ càng tăng cao với người cao tuổi hoặc tiền sử đột quỵ. Người bệnh nên tuân thủ nghiêm chỉ định dùng thuốc và tái khám theo lịch hẹn của bác sĩ. Trường hợp cần thiết có thể nhờ người nhà theo dõi, hỗ trợ, nhắc nhở để tránh tình trạng tự bỏ thuốc điều trị hoặc không tái khám rất nguy hiểm.

Khi phát hiện người bệnh đột ngột có biểu hiện như nói khó, miệng méo, đau đầu, mờ mắt, tri giác kém, yếu liệt tay chân hoặc bất thường khác… cần nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế có chuyên môn cấp cứu đột quỵ gần nhất hoặc có thể gọi đến tổng đài cấp cứu 115 để được hỗ trợ, tránh để lâu nguy hiểm.