Bà Ngọc, 72 tuổi, đau quặn bụng kéo dài, đi tiêu phân đen, bác sĩ phát hiện khối u ở ruột non gây xuất huyết kéo dài, phải truyền hai lít máu.

“Đây là lượng máu rất lớn, gần tương đương phân nửa thể tích máu lưu hành trong cơ thể một người trưởng thành, dao động khoảng 3,5-5,5 lít”, ThS.BS Ngô Hoàng Kiến Tâm, Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết.

Người bệnh có tiền sử viêm loét dạ dày – đại tràng nhiều năm, điều trị nội khoa không cải thiện. Gần đây, bà Ngọc thường xuyên xuất hiện các cơn đau bụng quặn từng đợt, cơ thể xanh xao, mệt mỏi, giảm khả năng vận động. Tình trạng đi ngoài phân đen tái diễn nhiều lần nhưng không rõ nguyên nhân. Kết quả xét nghiệm ghi nhận người bệnh thiếu máu nghiêm trọng do mất máu kéo dài. Lập tức, bà Ngọc được truyền gần 2 lít máu để ổn định huyết động và cải thiện tình trạng thiếu máu.

Trước tình trạng xuất huyết tiêu hóa kéo dài nhưng chưa xác định được vị trí tổn thương, các bác sĩ chỉ định nội soi đường tiêu hóa.

Kết quả ghi nhận nhiều vùng niêm mạc viêm đỏ. Tại đoạn đầu hồi tràng, bác sĩ phát hiện một khối u ở thành ruột có trung tâm loét lõm, bề mặt sùi, chiếm khoảng một nửa chu vi lòng ruột. Tổn thương được nghi ngờ là nguồn gây xuất huyết tiêu hóa mạn tính. Các bác sĩ nghĩ nhiều đến khả năng u mô đệm đường tiêu hóa (GIST) hoặc một dạng khối u ruột non khác.

Để đánh giá đầy đủ mức độ tổn thương và các biến chứng liên quan, người bệnh tiếp tục được chụp CT bụng có cản quang. Kết quả cho thấy tình trạng lồng ruột non – ruột non ở vùng bụng dưới bên trái, nghi xuất phát từ hồi tràng. Tại đầu khối lồng xuất hiện tổn thương choán chỗ kích thước khoảng 2,2 cm, bắt thuốc cản quang mạnh và không đồng nhất. Các quai ruột non phía trên giãn nhẹ, quanh tổn thương có một số hạch nhỏ.

Từ các kết quả thăm dò, bà Ngọc được chẩn đoán lồng hồi tràng do khối u ruột non, kèm xuất huyết tiêu hóa mạn tính gây thiếu máu nặng.

Theo bác sĩ Tâm, lồng ruột là tình trạng một đoạn ruột chui vào trong đoạn ruột kế cận, như hiện tượng “ống lồng”. Khi xảy ra, lòng ruột bị hẹp hoặc tắc, cản trở quá trình lưu thông thức ăn. Đồng thời, các mạch máu nuôi dưỡng đoạn ruột bị chèn ép, làm tăng nguy cơ thiếu máu nuôi và hoại tử ruột. “Khối u gây chảy máu rỉ rả kéo dài khiến người bệnh mất máu mạn tính dẫn đến thiếu máu nặng. Đoạn ruột bị lồng cũng có nguy cơ thiếu máu nuôi, hoại tử nếu không được can thiệp kịp thời”, bác sĩ nói.

Nếu chậm điều trị, đoạn ruột tổn thương có thể bị thủng, làm dịch tiêu hóa và vi khuẩn tràn vào ổ bụng gây viêm phúc mạc toàn thể, nhiễm trùng huyết, đe dọa tính mạng.

Sau khi hội chẩn đa chuyên khoa, êkíp quyết định phẫu thuật nội soi cắt đoạn ruột non chứa khối u. Trong quá trình mổ, bác sĩ ghi nhận gan, phúc mạc và túi cùng Douglas chưa phát hiện dấu hiệu di căn. Êkíp xác định khối lồng hồi tràng với hồi tràng dài khoảng 40 cm. Sau khi tháo lồng, các bác sĩ phát hiện khối u ruột non kích thước khoảng 2,5 x 3 cm là nguyên nhân gây ra tình trạng thiếu máu kéo dài.

May mắn, đoạn ruột bị lồng vẫn còn hồng hào, chưa có dấu hiệu hoại tử. Êkíp sử dụng dao siêu âm cắt bỏ đoạn ruột chứa khối u với diện cắt an toàn hai đầu cách bờ u khoảng 3 cm. Sau đó, các bác sĩ thực hiện nối hồi tràng với hồi tràng bằng stapler, khâu phục hồi lỗ mở ruột và mạc treo.

Sau phẫu thuật, sức khỏe người bệnh hồi phục thuận lợi. Bà ít đau, có thể ngồi dậy và đi lại từ ngày đầu sau mổ, bắt đầu ăn cháo đặc từ ngày thứ hai và xuất viện sau 5 ngày điều trị. Kết quả giải phẫu bệnh cho thấy khối u là polyp sợi viêm lành tính.

Theo bác sĩ Tâm, lồng ruột ở người lớn là bệnh lý hiếm gặp, chỉ chiếm khoảng 1-3% các trường hợp tắc ruột và khoảng 1-5% tổng số ca lồng ruột. Khác với trẻ em, phần lớn không xác định được nguyên nhân rõ ràng, ở người lớn khoảng 80-90% trường hợp lồng ruột có tổn thương thực thể đóng vai trò “điểm dẫn” ở đầu khối lồng. Trong đó các khối u ruột non là nguyên nhân thường gặp nhưng lại thuộc nhóm bệnh khá ít gặp, chiếm khoảng 3-6% các khối u của hệ tiêu hóa. Triệu chứng thường nghèo nàn và dễ nhầm lẫn với các bệnh tiêu hóa thông thường, khiến việc chẩn đoán nhiều khi bị chậm trễ.

Bác sĩ khuyến cáo mọi người không nên chủ quan khi xuất hiện các dấu hiệu như đau bụng quặn từng cơn hoặc kéo dài, nôn ói, chướng bụng, bí trung đại tiện, đi ngoài phân đen hoặc thiếu máu không rõ nguyên nhân. Khi có các biểu hiện này, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và chẩn đoán sớm, tránh tự ý dùng thuốc giảm đau, thuốc nhuận tràng hoặc tiếp tục theo dõi tại nhà vì có thể làm che lấp triệu chứng, bỏ lỡ thời điểm điều trị tối ưu.

(*) Tên người bệnh đã được thay đổi