Khám sức khỏe dịp hè, An, 15 tuổi, bất ngờ được bác sĩ yêu cầu nhập viện truyền máu ngay vì thiếu máu mức độ nặng, dù em vẫn đi học mỗi ngày.

An cao 1,68 mét, nặng 50 kg. Suốt nhiều năm, thấy con gầy, da xanh, hay mệt khi chạy nhảy, gia đình chỉ nghĩ do kén ăn và dị ứng nhiều loại thực phẩm nên thể trạng yếu hơn bạn bè. Đến khi khám sức khỏe hè, bác sĩ phát hiện chỉ số hemoglobin (Hb) chỉ còn 5,5 g/dL, giảm một nửa so với bình thường, chẩn đoán thiếu máu nặng, cần nhập viện truyền máu ngay.

BS.CKI Nguyễn Thị Hạnh Trang, Phó khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết hemoglobin là protein trong hồng cầu có nhiệm vụ vận chuyển oxy đến các cơ quan. Ở trẻ từ 12-15 tuổi, chỉ số Hb bình thường khoảng 12-15 g/dL ở nữ và 13-17 g/dL ở nam.

“Nhiều phụ huynh cho rằng trẻ xanh xao, hay mệt là do kén ăn hoặc học nhiều. Thực tế, đây có thể là dấu hiệu thiếu máu kéo dài mà gia đình không nhận ra”, bác sĩ Trang nói.

Bác sĩ chỉ định truyền 500 ml hồng cầu lắng, đồng thời tiến hành kiểm tra chuyên sâu tìm nguyên nhân. Kết quả nội soi và sinh thiết xác định An mắc viêm dạ dày ái toan. Đây là bệnh lý viêm mạn tính ít gặp của đường tiêu hóa, xảy ra khi bạch cầu ái toan thâm nhiễm nhiều ở biểu mô đường tiêu hóa. Những trẻ mắc bệnh này cũng có các tình trạng quá mẫn (như hen suyễn, chàm da, viêm mũi dị ứng…) hoặc cơ địa dị ứng như bé An. Bệnh làm tổn thương niêm mạc dạ dày, tá tràng gây mất máu vi thể kéo dài và kém hấp thu sắt, khiến An thiếu máu nặng.

“Nếu không can thiệp, An có nguy cơ suy tim hoặc ngất do thiếu oxy kéo dài”, bác sĩ Trang nói và chỉ định truyền hồng cầu, bổ sung sắt kết hợp dùng thuốc điều trị viêm dạ dày ái toan, đồng thời xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp cho An.

Sau 4 ngày điều trị tích cực, chỉ số hemoglobin tăng từ 5,5 g/dL lên 8,0 g/dL, da hồng hào trở lại, An ăn uống tốt, hết chóng mặt và được xuất viện. An tiếp tục điều trị viêm dạ dày ái toan bằng thuốc theo chỉ định của các bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa nhi, kết hợp bổ sung sắt, tái khám theo dõi đáp ứng điều trị và điều chỉnh phác đồ phù hợp.

Bác sĩ Trang cho biết, điều đáng lo là nhiều trẻ thiếu máu kéo dài vẫn đi học, chơi thể thao và sinh hoạt bình thường do cơ thể đã thích nghi dần với tình trạng thiếu oxy. Gia đình chỉ tình cờ phát hiện khi khám sức khỏe hoặc bệnh tiến triển nặng. Thiếu máu kéo dài khiến trẻ suy dinh dưỡng, chậm phát triển chiều cao, suy yếu hệ miễn dịch, dễ mắc các bệnh truyền nhiễm hơn. Nếu không được can thiệp dẫn đến thiếu máu mức độ nặng khiến tim làm việc quá sức trong thời gian dài có thể dẫn đến phì đại cơ tim, loạn nhịp tim hoặc suy tim.

Bác sĩ Trang tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh khuyến cáo sau điều trị, trẻ cần ăn đủ các nhóm chất, ưu tiên thực phẩm giàu sắt như thịt đỏ, gan, trứng, cá, các loại đậu và rau lá xanh. Nên kết hợp các loại trái cây giàu vitamin C như cam, quýt, bưởi, dâu tây… để tăng hấp thu sắt, bổ sung vi chất theo hướng dẫn của bác sĩ, khám sức khỏe định kỳ để kịp thời phát hiện các bất thường và can thiệp ở giai đoạn sớm.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thiếu máu do thiếu sắt là một trong những rối loạn dinh dưỡng phổ biến nhất ở trẻ em và thanh thiếu niên trên toàn thế giới. Tại Việt Nam, thiếu vi chất dinh dưỡng vẫn là một vấn đề sức khỏe cộng đồng. Theo Bộ Y tế, thiếu sắt, thiếu máu và các vi chất dinh dưỡng thiết yếu vẫn là những vấn đề dinh dưỡng cần ưu tiên cải thiện. Thiếu sắt kéo dài có thể làm chậm tăng trưởng, ảnh hưởng đến phát triển nhận thức, khả năng học tập, sức đề kháng và sức khỏe lâu dài của trẻ.

* Tên bệnh nhân đã được thay đổi