Bà Xừ, 75 tuổi, đau đớn, không thể đứng dậy sau cú ngã nhẹ khi xuống bếp, bác sĩ chẩn đoán gãy nát cả hai khớp vai, phải thay cùng lúc hai khớp mới.

“Đây là lần đầu tiên Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM tiếp nhận một trường hợp gãy nát cả hai khớp vai chỉ sau chấn thương sinh hoạt nhẹ”, Thầy thuốc ưu tú, TS.BS.CKII Lê Văn Tuấn, Giám đốc Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết, thêm rằng trường hợp bà Xừ khá hi hữu.

Kết quả chụp X-quang và dựng hình 3D CT Scan ghi nhận người bệnh bị gãy phức tạp đầu trên xương cánh tay hai bên, gãy nát thành 4 phần, riêng vai trái còn kèm trật chỏm xương cánh tay xuống dưới ổ chảo. Kết quả đo mật độ xương toàn thân còn cho thấy bà bị loãng xương nặng – nguyên nhân chính khiến xương dễ gãy nát dù tác động nhẹ.

Thông thường, đối với các trường hợp gãy xương khớp vai, kết hợp xương là phương án được ưu tiên. Tuy nhiên, bà Xừ không chỉ bị gãy xương phức tạp mà còn kèm nhiều vấn đề như trật khớp vai, tổn thương chóp xoay… Tình trạng loãng xương nặng cũng làm chất lượng xương kém đi rất nhiều, không còn đủ vững chắc để giữ các vít, nếu kết hợp xương, nguy cơ tái gãy rất cao.

ThS.BS.CKI Mai Hoàng Dương, Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, cho biết gãy phức tạp đầu trên xương cánh tay do chấn thương, đặc biệt ở người cao tuổi, là những trường hợp khó, đòi hỏi những kỹ thuật cao để xử trí. Sau khi hội chẩn, các bác sĩ quyết định thay cả hai khớp vai cho bà Xừ trong cùng một ca phẫu thuật.

“Thay cùng lúc cả hai khớp vai giúp người bệnh tránh được việc phải chờ đợi đau đớn giữa hai ca mổ, tập phục hồi chức năng sớm và rút ngắn thời gian nằm viện, giảm nguy cơ xuất hiện các tác dụng phụ của thuốc gây mê”, bác sĩ Dương giải thích thêm.

Bác sĩ lựa chọn thay khớp vai nhân tạo đảo ngược vì mức độ an toàn và hiệu quả cao. Khớp vai đảo ngược là một loại khớp vai nhân tạo có vị trí của ổ chảo và chỏm xương cánh tay được hoán đổi cho nhau. Khớp này giúp cải thiện chức năng dạng vai, tăng độ ổn định và biên độ vận động, giảm tối đa nguy cơ trật khớp, đặc biệt phù hợp cho những người bệnh lớn tuổi, gãy phức tạp đầu trên xương cánh tay. Tuy nhiên, đây là kỹ thuật mổ khó, đòi hỏi đội ngũ bác sĩ chuyên sâu và trang thiết bị hiện đại.

Bắt đầu ca mổ, bác sĩ tiếp cận khớp vai bằng đường mổ delta ngực. Đây là đường mổ đi vào khoảng trống giữa cơ ngực và cơ delta nên không cần cắt cơ. Điều này giúp người bệnh ít đau, sớm tập phục hồi chức năng sau mổ. Người bệnh được đặt ở tư thế Beach Chair với phần thân trên được nâng lên tạo thành một góc khoảng 30-60 độ so với bề mặt giường mổ.

Tư thế này cho phép bác sĩ quan sát rõ khớp vai và các cấu trúc xung quanh, thực hiện chính xác các thao tác phẫu thuật; giảm căng thẳng và nguy cơ tổn thương đám rối thần kinh cánh tay; giảm mất máu. Ngoài ra, vì khớp vai đã bị gãy nát, mất đi hình dáng ban đầu, do đó, hệ thống chụp X-quang liên tục trong lúc mổ C-Arm đã được sử dụng để định vị chính xác các thành phần khớp, đảm bảo lắp khớp nhân tạo đúng vị trí. Ca mổ thay cả hai khớp vai cùng lúc kết thúc sau hơn 3 giờ.

Ngày thứ 2 sau mổ, người bệnh được tập phục hồi chức năng và xuất viện sau đó 3 ngày. Hai tuần sau, bà được hẹn cắt chỉ và bắt đầu liệu trình điều trị loãng xương. Chương trình này được xây dựng cá nhân hóa dựa vào mức độ loãng xương, độ tuổi, giới tính, nguy cơ gãy xương, bệnh lý đi kèm của người bệnh. Tái khám theo lịch hẹn, bà Xừ có thể tự sinh hoạt cá nhân, cả hai khớp vai vận động tốt, kết quả chụp X-quang cũng cho thấy xương lành tốt.

Bác sĩ Tuấn cho biết, loãng xương là một tình trạng phổ biến nhưng diễn tiến âm thầm. Bệnh không chỉ gây đau nhức xương khớp mà còn làm tăng nguy cơ gãy xương, lún xẹp đốt sống… dẫn đến những biến chứng nguy hiểm. Do đó, người cao tuổi, nhất là phụ nữ sau mãn kinh nên tầm soát loãng xương định kỳ để có phương pháp kiểm soát bệnh tốt, nâng cao chất lượng cuộc sống.

Với gia đình có người cao tuổi nên chú ý đảm bảo sàn nhà thông thoáng, không có vật cản, không trơn trượt, sử dụng vật liệu chống trượt; nên lắp đặt thanh vịn tường, bật đèn sáng ở những khu vực thường xuyên qua lại, đặc biệt là cầu thang, hành lang… để chống té ngã.