Bà H. có vết sần ở lòng bàn tay, ngứa, rỉ dịch, khám phát hiện ung thư da, đây là lần thứ 3 bà mắc bệnh này, được điều trị kịp thời.
Bà T.T.M.H. (82 tuổi, TP.HCM) có vết sần sùi, chai cứng ở lòng bàn tay trái. 2 tháng nay, vết sần ngứa, đau, chảy dịch trên tay, đến Phòng khám Đa khoa Tâm Anh quận 7 khám. Bác sĩ CKI Lê Ngọc Vinh, Đơn vị Ngoại Vú – Đầu Mặt Cổ, khám vết sần sùi, nghĩ nhiều đến ung thư. Bác sĩ Vinh cắt nốt sần sùi 2cm lấy trọn sang thương và cắt rộng 0,5cm vào mô xung quanh. Cuộc phẫu thuật chỉ diễn ra trong 30 phút, sau đó bà H. được theo dõi và xuất viện về trong ngày.
Kết quả giải phẫu bệnh ghi nhận ung thư biểu mô tế bào gai, mô nhiễm thạch tín. Diện cắt không còn tế bào ung thư nên bà H. không cần phẫu thuật lại hay xạ trị bổ sung. Đây là lần thứ 3 bà H. bị ung thư da lòng bàn tay, đều là phát triển ung thư từ bệnh dày sừng arsenic.
Bà H. có cơ địa sẹo lồi. Sau phẫu thuật, bác sĩ Vinh phối hợp với bác sĩ Đơn vị Da liễu – Thẩm Mỹ Da, dùng thuốc hỗ trợ giúp bà H. hạn chế nguy cơ hình thành sẹo lồi, co rút da, tránh ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày.
Bác sĩ Vinh cho biết, tình trạng của bà H. không phải tái phát ung thư da hay di căn. 3 lần đều là mắc mới ung thư da từ dày sừng arsenic, là trường hợp ít gặp. “Đây là lần đầu tiên trong suốt hơn 25 năm công tác, tôi gặp trường hợp ung thư da liên tục từ bệnh dày sừng arsenic” – Bác sĩ Vinh nói. Bà H. cũng có nguy cơ mắc ung thư da ở các lần tiếp theo, do đó khi da xuất hiện nốt sần nên đi khám để bác sĩ can thiệp kịp thời.
Trước đó, năm 2023, bà H. từng bị ung thư da ở lòng bàn tay phải nhưng nghĩ bị bệnh da liễu. Lòng ngón tay giữa của bà bị dày sừng, vết dày cỡ hạt đậu xanh, sần sùi, thô ráp…, được chẩn đoán viêm da. Bà dùng thuốc bôi, tiêm và uống các loại vitamin A, E… nhưng không cải thiện. Sau 1 năm điều trị, vết sừng lan rộng, sần sùi gần hết 1 đốt ngón tay, kết quả sinh thiết khẳng định ung thư, phát triển từ dày sừng arsenic. Bà trải qua 2 cuộc phẫu thuật. Cuộc phẫu thuật đầu tiên cắt 1 đốt ngón tay có ung thư. Sau đó bác sĩ phát hiện còn tế bào ác tính nên thực hiện thêm một cuộc phẫu thuật, cắt cả ngón để ngừa nguy cơ ung thư tái phát.
Năm 2024, ung thư xuất hiện lần thứ 2. Lòng bàn tay phải bà có vết sần sùi. Bác sĩ tiếp tục cắt vết sần và rộng ra mô xung quanh 0,5cm, tránh ảnh hưởng vào các dây thần kinh và mạch máu; sinh thiết khẳng định ung thư. Bà H. có cơ địa sẹo lồi nên khi vết thương lành đã lồi lên, co rút da khiến bà không thể cầm nắm.
Arsenic (thạch tín) là kim loại độc, không màu, không mùi, không vị. Thạch tín cũng được dùng để điều trị bệnh, tuy nhiên chỉ dùng với liều lượng nhỏ.
Người làm việc tiếp xúc với lượng lớn bụi, hơi khói, sương mù trong quá trình xử lý quặng asen, hợp chất asen trong công nghệ da, thủy tinh màu, điện tử, khai thác mỏ và luyện kim… dễ bị nhiễm chất này. Người bị các bệnh mạn tính như hen phế quản, vảy nến dùng thuốc tự ý dùng thuốc điều trị, không kê đơn hay những người sống ở những vùng có nguồn nước bị nhiễm thạch tín trong một thời gian dài cũng có nguy cơ nhiễm thạch tín.
Dày sừng arsenic là tình trạng các vùng da tăng sừng, ban đầu là các chấm nhỏ cỡ hạt gạo, sau đó tăng số lượng, kích thước, thậm chí ảnh hưởng đến toàn bộ lòng bàn tay và lòng bàn chân, có thể tiến triển thành ung thư biểu mô tế bào vảy (SCC). Bệnh có nguyên nhân do ngộ độc thạch tín mãn tính. Bà H. bị hen mạn tính, dùng nhiều loại thuốc không được bác sĩ kê đơn để điều trị bệnh này hơn 20 năm nay, là yếu tố nguy cơ cao của bệnh dày sừng arsenic.
Bác sĩ Vinh cho biết, biểu hiện thường gặp của bệnh dày sừng arsenic là lòng bàn tay, bàn chân xuất hiện các nốt dày hơn vùng da khác. Các mảng dày sừng trên lòng bàn tay, bàn chân như mụn cơm, màu vàng, lớn dần bằng hạt đậu xanh hay hạt đậu phộng, lan rộng thành mảng, có thể có vết nứt nẻ.
Người bị dày sừng arsenic có khoảng 36% nguy cơ mắc ung thư da, loại biểu mô tế bào gai. Bệnh ung thư da có thể chữa khỏi ở giai đoạn sớm, tỉ lệ sống sau 5 năm lên đến 99%.
Ngộ độc thạch tín thường ảnh hưởng đến da, gan, phổi và thận. Trường hợp ngộ độc thạch tín cấp tính, người bệnh đau bụng dữ dội, nôn, khô miệng, khó nuốt, tiêu chảy nặng, thân nhiệt và huyết áp giảm… tử vong khi không được can thiệp điều trị kịp thời. Ngộ độc thạch tín mạn tính thường có các triệu chứng cơ thể ngứa ngáy, ban đỏ ngoài da, loạn sừng lòng bàn tay, bàn chân, sạm da, rụng lông tóc, suy gan, suy thận… có thể gây ung thư da, phổi, xương.
Chưa có phương pháp điều trị triệt để đào thải thạch tín ra khỏi cơ thể, chỉ có thể giảm thiểu những tác hại từ asen sau khi phát hiện nhiễm như bỏ trang phục có thể đã nhiễm asen, tắm rửa, dùng thuốc trợ tim trong trường hợp tim bắt đầu suy yếu, theo dõi sát chức năng thận, rửa ruột…
Để tránh nhiễm thạch tín, người lao động cần mặc quần áo bảo hộ lao động đầy đủ và phù hợp với công việc; người thường xuyên làm việc trong môi trường có asen phải khám định kỳ đầy đủ để phát hiện những biểu hiện sớm của nhiễm độc asen mạn tính; hộ gia đình có dùng nước giếng khoan, cần dùng bể lọc có giàn phun mưa nếu nước nhiễm sắt nhiều (5mg/l trở lên) hoặc dùng các thiết bị lọc asen; kiểm tra nguồn nước gần đó để xác định asen (nếu có).
Người dân nên quan sát da tay, chân, thậm chí các vùng da khác trên cơ thể nếu bị dày lên, cứng, sần sùi… nên đi khám bác sĩ chuyên khoa Ngoại Vú – Đầu Mặt Cổ, để được tìm nguyên nhân, chẩn đoán và điều trị phù hợp. Người mắc các bệnh mạn tính như vảy nến, hen phế quản… khi có các triệu chứng dày da, cũng nên đi khám. Người dân không nên tự ý dùng các loại thuốc không kê đơn, không rõ nguồn gốc để điều trị bệnh.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
