Ông Tân (60 tuổi, TP.HCM) bị nhồi máu não sau nhiều năm mắc các bệnh mạn tính như tiểu đường, tăng huyết áp và rối loạn chuyển hóa.

Đêm trước ngày nhập viện, ông Tân cảm thấy tê mặt và mệt mỏi. Càng về sáng, triệu chứng càng nặng dần, ông không thể vệ sinh răng miệng, gặp khó trong việc nói chuyện, đi lại trong nhà. Người thân nhận thấy bất thường, nghi ngờ triệu chứng đột quỵ nên nhanh chóng gọi tới khoa Cấp cứu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Hưng – Q.7).

Tại thời điểm nhập khoa Cấp cứu, ThS.BSNT.CKI Phó Thiên Phước cho biết người bệnh tỉnh táo, có thể nói chuyện, được đánh giá thang điểm đột quỵ NIHSS 5 điểm, ghi nhận yếu nửa người trái mức độ nhẹ và rối loạn phát âm.

Đây là thang điểm dùng để lượng giá mức độ nặng của đột quỵ thần kinh, với điểm số càng cao cho thấy tổn thương càng nghiêm trọng. Mức 5 điểm được xếp vào nhóm đột quỵ mức độ nhẹ đến trung bình, tuy chưa gây liệt nặng nhưng đã xuất hiện các rối loạn thần kinh rõ ràng như yếu nửa người trái, giảm vận động tay chân và nói khó.

Kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) não cho thấy xuất hiện ổ nhồi máu tại cầu não bên phải, chẩn đoán người bệnh bị nhồi máu cầu não phải cấp.

Sau khi hội chẩn khẩn cấp, các bác sĩ quyết định kích hoạt quy trình điều trị đột quỵ cấp bằng thuốc tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch – phương pháp được ví như “cuộc chạy đua với thời gian” nhằm tái thông dòng máu não trong giai đoạn vàng. Đây là liệu pháp có khả năng làm tan cục huyết khối gây tắc mạch, giúp cứu vùng não còn có thể hồi phục nếu được can thiệp đủ sớm.

Với người đang điều trị tăng huyết áp hoặc đái tháo đường lâu năm như ông Tân, nguy cơ gặp biến chứng tim mạch và tổn thương mạch máu lan tỏa cao hơn, khiến việc điều trị đột quỵ trở nên phức tạp hơn so với người không có bệnh nền.

Trong suốt quá trình truyền thuốc, người bệnh được theo dõi liên tục về tri giác, huyết áp, nhịp tim và các dấu hiệu thần kinh nhằm kiểm soát nguy cơ xuất huyết não – biến chứng nghiêm trọng nhất của điều trị tiêu sợi huyết. Sau can thiệp, tình trạng nói khó và yếu nửa người trái của người bện cải thiện rõ rệt, khả năng vận động phục hồi tốt hơn so với thời điểm nhập viện, tránh được nguy cơ liệt nặng và tàn phế kéo dài. Người bệnh được chuyển tới Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Sơn Hòa – Q.Tân Bình cũ) để theo dõi chuyên sâu.

Bác sĩ Phước cho biết, nhồi máu cầu não là dạng đột quỵ nguy hiểm do tổn thương nằm ở khu vực điều khiển nhiều chức năng sống quan trọng. Tuy nhiên, nếu người bệnh được phát hiện sớm và tiếp cận điều trị trong “thời gian vàng”, cơ hội phục hồi thần kinh sẽ tăng đáng kể. Thực tế, nhiều trường hợp bỏ qua các dấu hiệu ban đầu như méo miệng, nói khó, tê yếu tay chân thoáng qua vì nghĩ là mệt mỏi thông thường, khiến thời điểm can thiệp bị bỏ lỡ.

Thêm nữa, ở những người có bệnh nền kéo dài, quá trình tổn thương mạch máu thường diễn tiến âm thầm qua nhiều năm. Người bệnh có thể không xuất hiện dấu hiệu rõ rệt cho đến khi xảy ra biến cố cấp tính như nhồi máu não hoặc xuất huyết não.

Tăng huyết áp, đái tháo đường và rối loạn chuyển hóa là những bệnh nền có liên quan chặt chẽ đến nguy cơ đột quỵ. Các bệnh này có thể làm tổn thương thành mạch máu, thúc đẩy xơ vữa động mạch, hình thành cục máu đông và gây tắc mạch não. Khi nhiều yếu tố nguy cơ cùng tồn tại trong thời gian dài, nguy cơ xảy ra nhồi máu não sẽ tăng lên đáng kể nếu không được kiểm soát tốt, theo bác sĩ Phước.

Ngoài ra, bác sĩ Phước khuyến cáo người có bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, bệnh tim mạch hoặc tiền sử hút thuốc lá cần khám sức khỏe định kỳ, kiểm soát chặt các yếu tố nguy cơ và chủ động tầm soát đột quỵ. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như yếu liệt tay chân, méo miệng, nói đớ, mất thăng bằng hoặc đau đầu dữ dội đột ngột, người bệnh cần đến cơ sở y tế có khả năng điều trị đột quỵ càng sớm càng tốt, bởi mỗi phút chậm trễ đều đồng nghĩa hàng triệu tế bào não có thể mất đi vĩnh viễn.

*Tên người bệnh đã được thay đổi