Hà Nội – Chị Nhài, 32 tuổi, hiếm muộn 8 năm, làm thụ tinh ống nghiệm chuyển phôi đến lần thứ 8 mới thành công có con.

Chị Nhài từng mang thai tự nhiên một lần nhưng nằm ngoài tử cung, phải phẫu thuật cắt vòi tử cung trái, kẹp vòi tử cung phải. Để có con, vợ chồng chỉ còn cách làm thụ tinh ống nghiệm (IVF).

Trong 3 năm, hai vợ chồng điều trị IVF tại hai bệnh viện, thu được nhiều phôi chất lượng tốt nhưng chuyển phôi bốn lần thất bại, hai lần lưu thai, trong đó một lần lưu song thai 8 tuần. “Tôi tưởng như mình không thể tiếp tục được nữa”, chị Nhài chia sẻ.

Sau 1 năm nghỉ ngơi ổn định sức khỏe và được gia đình động viên,  anh chị đến Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh (IVF Tâm Anh Hà Nội) khám. ThS.BS Vũ Thị Ngọc chỉ định làm các xét nghiệm tìm nguyên nhân gây thất bại chuyển phôi nhiều lần. Kết quả cho thấy bất thường buồng tử cung, phần đáy xuất hiện các dải xơ dính thành tử cung mặt trước và sau với nhau, niêm mạc phát triển không đồng đều. Tình trạng này có thể là hệ quả của những lần can thiệp hút thai, phẫu thuật trong buồng tử cung trước đó.

Bác sĩ Ngọc giải thích, dính buồng tử cung làm thu hẹp khoang tử cung, lớp niêm mạc tại vùng dính bị xơ hóa, mỏng và ít mạch máu. Do đó ảnh hưởng khả năng tái tạo lớp nội mạc tử cung, giảm khả năng làm tổ của phôi. Ngoài ra, tình trạng này còn có thể cản trở đường di chuyển của trứng đã thụ tinh vào buồng tử cung, làm tăng nguy cơ thai ngoài tử cung. Ngay cả khi phôi vào được tử cung, không gian phát triển hạn chế cũng khiến thai khó phát triển bình thường. Thai phụ vẫn đối mặt nguy cơ sảy thai, chuyển dạ sớm, chảy máu bất thường hoặc nhau thai bám bất thường vào thành tử cung.

“Trong điều trị vô sinh, phôi tốt chưa đủ, tử cung phải thực sự sẵn sàng thì phôi mới có thể làm tổ và thai phát triển khỏe mạnh”, bác sĩ Ngọc nhận định.

Trường hợp của chị Nhài, bác sĩ xác định cần xử lý dứt điểm dính buồng tử cung trước khi tiếp tục chuyển phôi, nhằm tạo môi trường thuận lợi cho phôi làm tổ. Chị được chỉ định nội soi buồng tử cung để đánh giá mức độ dính và tiến hành tách dính. Phương pháp giúp loại bỏ các dải xơ, tái tạo hình dạng khoang tử cung và cải thiện diện tích niêm mạc. Sau can thiệp, bác sĩ bơm gel chống tái dính và chỉ định thuốc nội tiết để thúc đẩy tái tạo niêm mạc tử cung.

Tái khám sau phẫu thuật, bác sĩ đánh giá tính toàn vẹn và thể tích của buồng tử cung hồi phục bình thường, đủ điều kiện chuyển phôi. Để tối ưu khả năng phôi làm tổ thành công, bác sĩ tính toán kỹ phác đồ chuẩn bị niêm mạc, đảm bảo niêm mạc đạt đủ điều kiện về độ dày, độ đồng nhất và tưới máu mới tiến hành chuyển phôi.

Chị Nhài được dùng thuốc chuẩn bị niêm mạc theo phác đồ cá thể hóa.  Bác sĩ theo dõi sát độ dày và chất lượng niêm mạc tử cung qua siêu âm. Hai chu kỳ chị phải dừng chuyển phôi do niêm mạc mỏng. Sau lần chuyển phôi thứ hai với phôi đã sàng lọc khỏe mạnh, chị thành công đậu thai. Cuối tháng 2/2026, gia đình đón bé trai nặng 3,4kg chào đời.

Bác sĩ Ngọc cho biết thất bại chuyển phôi nhiều lần có thể bắt nguồn từ chất lượng phôi, bất thường buồng tử cung hoặc phôi và niêm mạc tử cung không tương thích. Ngoài ra, độ tuổi và một số bệnh lý nền của người phụ nữ cũng ảnh hưởng đến tỷ lệ phôi thai làm tổ. Trong đó, các bất thường tại buồng tử cung như dính buồng tử cung, polyp, u xơ hay dị dạng tử cung là những yếu tố thường gặp nhưng dễ bị bỏ sót nếu không được khảo sát chuyên sâu.

Hiện nay, các kỹ thuật như siêu âm dựng hình 3D/4D, chụp X-quang tử cung vòi trứng, siêu âm bơm chất tương phản tạo bọt (HyFoSy) hay chụp cộng hưởng từ (MRI) giúp bác sĩ đánh giá chi tiết cấu trúc tử cung và vòi trứng, từ đó phát hiện sớm các bất thường. Nhiều tổn thương có thể được xử lý hiệu quả bằng phẫu thuật nội soi, giúp cải thiện môi trường làm tổ của phôi và tăng cơ hội mang thai, thậm chí có trường hợp có thể thụ thai tự nhiên sau can thiệp mà chưa cần đến các phương pháp hỗ trợ sinh sản.

Bác sĩ khuyến cáo phụ nữ nên khám phụ khoa định kỳ mỗi 6 tháng để tầm soát bệnh lý. Đặc biệt, những người có tiền sử can thiệp buồng tử cung (như hút thai, bóc u…) hoặc chậm có con sau 6 tháng đến một năm quan hệ đều đặn nên đi khám sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.