Hà Nội – Anh Hùng, 35 tuổi, nhập viện vì tim đập nhanh, tức ngực, khó thở khi nếm thức uống do chính mình pha chế.

Tại Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy, người bệnh được chẩn đoán mắc rối loạn lo âu kèm ám ảnh sợ thức ăn và đồ uống sau cơn hoảng loạn đầu tiên. Sau một buổi làm việc căng thẳng với đối tác anh Hùng là một chuyên gia pha chế đồ uống, bất ngờ xuất hiện cơn hoảng loạn tim đập nhanh, khó thở. Khám chuyên khoa tim mạch kết quả không phát hiện bất thường, song nỗi sợ thức ăn, đồ uống không tiêu biến. Ban đầu, anh tránh cà phê và rượu, sau đó là chocolate, trà sữa, bánh kẹo, món nhiều gia vị và các loại đồ uống khác.

Theo Ths.BS Phạm Văn Dương, não bộ có thể hình thành mối liên hệ sai lệch giữa một số thực phẩm với cảm giác nguy hiểm. Thực tế, người bệnh không sợ vị ngọt hay vị đắng của đồ ăn mà là lo ngại các triệu chứng như tim đập nhanh, khó thở tái diễn. “Càng né tránh, não bộ càng tin rằng những thực phẩm này thực sự nguy hiểm khiến phạm vi sợ hãi ngày càng lan rộng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt và công việc”, bác sĩ Dương cho hay.

Chỉ cần nhìn thấy những thực phẩm này, anh đã xuất hiện cảm giác hồi hộp, lồng ngực căng tức, tay chân vã mồ hôi, hơi thở gấp và nghĩ mình sắp lên cơn khó thở. Người đàn ông dần từ chối thử công thức mới, hạn chế gặp đối tác, không dám đi xa nơi không có bệnh viện. Bữa ăn hằng ngày chỉ còn cơm, thịt và rau luộc nêm rất nhạt.

Người bệnh, được điều trị bằng liệu pháp tâm lý. Giai đoạn đầu tập trung giáo dục về cơ chế cơn tăng thông khí, giúp hiểu nguồn gốc các triệu chứng hồi hộp, khó thở, đồng thời hướng dẫn kỹ thuật điều hòa hơi thở và thư giãn để kiểm soát lo âu.

Khi người bệnh đã có thể xử lý các cơn lo âu, bác sĩ chuyển sang liệu pháp phơi nhiễm và ngăn chặn đáp ứng (Exposure and Response Prevention – ERP). Theo đó, anh tập ăn lại những món từng khiến mình sợ, bắt đầu từ lượng rất nhỏ rồi tăng dần để giảm phản ứng lo âu và tránh né. 

Người bệnh bắt đầu với một lượng rất nhỏ bánh kẹo chứa ít chocolate. Song chỉ cần cầm thanh kẹo trên tay, anh đã xuất hiện tim đập nhanh, lồng ngực căng, tay chân đổ mồ hôi và hơi thở gấp. Tuy nhiên, thay vì né tránh, anh được hướng dẫn duy trì tiếp xúc với thực phẩm, kết hợp kỹ thuật điều hòa hơi thở cho đến khi các triệu chứng giảm dần.

Khi phản ứng lo âu giảm, lượng chocolate được tăng dần trước khi chuyển sang trà sữa, cà phê và các món ăn có gia vị. Mục tiêu của liệu pháp là giúp não bộ học lại những thực phẩm này không gây nguy hiểm, từ đó giảm phản ứng sợ hãi.

Sau 4 tuần điều trị, anh Hùng đã ăn được một số loại bánh kẹo từng gây hoảng sợ và đang tiếp tục điều trị với các nhóm thực phẩm khác để từng bước quay lại công việc.

Theo bác sĩ Dương, rối loạn lo âu và ám ảnh sợ có thể khiến người bệnh thu hẹp dần cuộc sống nếu không được điều trị. Khi thường xuyên xuất hiện các cơn hồi hộp, khó thở, cảm giác sắp mất kiểm soát dù đã loại trừ bệnh lý tim mạch và hô hấp, nên khám chuyên khoa tâm thần hoặc tâm lý để được đánh giá. Can thiệp sớm giúp ngăn vòng xoắn lo âu – né tránh và cải thiện chất lượng cuộc sống.