Hà Nội – Suốt 3 năm sau ngày cưới, chị Hạnh, 29 tuổi, sống trong vòng lặp của nỗi buồn ‘que thử 1 vạch’ và những lần khám vô sinh một mình.

Sau một năm chưa thấy con dâu báo tin vui, mẹ chồng chị Hạnh giục đi khám sớm. Anh Hùng, chồng chị, từ chối với lý do sứcc khỏe bình thường, không cần kiểm tra. Mong con, chị Hạnh đi khám một mình song kết quả siêu âm, nội tiết, theo dõi rụng trứng bình thường. Bác sĩ khuyên nên vận động chồng tới làm tinh dịch đồ, anh nhất mực từ chối.

Trong thời gian này, chị Hạnh thay đổi chế độ ăn, uống đủ loại thuốc bổ, canh ngày rụng trứng, nghe theo lời mách truyền miệng. Mỗi tháng là một lần hy vọng rồi thất vọng. Cảm giác thất bại lặp lại khiến chị tự thu mình, ngại giao tiếp, luôn trong trạng thái căng thẳng. Ngày lễ, Tết chị phải nghe những lời xì xào từ họ hàng, láng giềng. Mẹ chồng chị Hạnh tiếp tục thúc ép chị khám lại sau 2 năm. Sau 2 lần khám thêm ở các bệnh viện khác nhau để đối chiếu kết quả sức khỏe sinh sản của chị vẫn được đánh giá hoàn toàn bình thường.

Áp lực tích tụ khiến chị rơi vào mất ngủ, lo âu kéo dài, né tránh gặp gỡ người thân. Có giai đoạn chị phải tìm đến tư vấn tâm lý vì cảm giác tự trách và xấu hổ bủa vây.

Khi mâu thuẫn căng thẳng, đứng trước bờ vực tan vỡ, chồng chị mới chịu cùng vợ đến Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh (IVF Tâm Anh) kiểm tra toàn diện. Kết quả anh Hùng mắc azoospermia – tình trạng vô tinh, tinh dịch hoàn toàn không có tinh trùng dù sức khỏe và sinh lý bình thường. “Vậy mà ba năm đổ dồn áp lực lên vợ’’, anh Hùng ân hận nói.

Vô sinh không chỉ là vấn đề sinh học mà còn kéo theo khủng hoảng tâm lý. Không ít phụ nữ phải điều trị lo âu, trầm cảm vì áp lực sinh con, trong khi nguyên nhân thực sự chưa từng được kiểm tra đầy đủ từ cả hai phía.

BS.CKI Lê Đức Thắng cho biết tỷ lệ vô sinh do nam và nữ ở mức ngang bằng 40%. Trong thực tế, không ít trường hợp phụ nữ đi khám vô sinh một mình. “Định kiến vô sinh thường do phụ nữ khiến hướng tiếp cận ban đầu bị lệch và không toàn diện, kéo theo hệ quả tâm lý nặng nề cho người vợ”, bác sĩ Thắng nói.

Sau khi xác định vô tinh, anh Hùng được chỉ định vi phẫu tìm tinh trùng trong tinh hoàn bằng kỹ thuật Micro-TESE. Dưới kính hiển vi đảo ngược phóng đại 300 lần, bác sĩ IVF Tâm Anh tìm thấy ống sinh tinh còn hoạt động thu được 2 tube tinh trùng trực tiếp từ mô tinh hoàn. ‘Tinh binh’ khỏe mạnh được tiêm vào bào tương noãn bằng kỹ thuật ICSI.

Anh chị thu được 3 phôi ngày 5 và 4 phôi ngày 6. Sau canh niêm mạc thuận lợi, chị Hạnh chuyển 1 phôi ngày 5 và mang thai thành công. Đầu tháng 5 vợ chồng chị đón con gái chào đời, số phôi còn lại hiện đang trữ đông. “Tôi hạnh phúc vì có con và vui vì thoát khỏi áp lực không đáng có trước đây”, chị Hạnh nói.

Theo bác sĩ Thắng tinh dịch đồ là xét nghiệm đơn giản, chi phí thấp nhưng có giá trị quyết định trong chẩn đoán vô sinh. Tuy nhiên, nhiều nam giới trì hoãn vì tâm lý ngại ngùng, chủ quan hoặc sợ bị đánh giá. Trong khi đó, người vợ lặp lại nhiều xét nghiệm phức tạp, tốn kém và xâm lấn.

Tại IVF Tâm Anh đã có trường hợp người chồng trì hoãn đi kiểm tra sức khỏe sinh sản, đến lúc phát hiện ra nguyên nhân từ chồng thì vợ đã suy giảm dự trữ buồng trứng do chờ đợi quá lâu khiến thời gian vàng bỏ lỡ, điều trị tốn kém mất nhiều thời gian và mệt mỏi.

Hiện sức khỏe sinh sản nam giới đang chịu tác động từ lối sống hiện đại thức khuya, stress, rượu bia, thuốc lá, ít vận động, môi trường ô nhiễm, kết hôn muộn… Chuẩn mật độ tinh trùng của nam giới do Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo là 20 triệu tinh trùng trên một ml tinh dịch, nay giảm chỉ còn 15 triệu.

Ngoài ra chất lượng tinh trùng suy giảm còn do tuổi tác, mất cân bằng nội tiết tố. Khi nam giới càng lớn tuổi, tinh trùng sẽ có sự thay đổi về hình thái và khả năng vận động. Một nghiên cứu tại Anh công bố kết quả, ở nam giới trên 50 tuổi, nhu động của tinh trùng giảm từ 3-37%, hình dạng giảm từ 4-18%, mật độ giảm từ 3-22%.

Viêm nhiễm, giãn tĩnh mạch thừng tinh, rối loạn xuất tinh, thiếu hụt dưỡng chất, quan hệ tình dục quá độ hoặc làm việc trong môi trường độc hại. Một số trường hợp từng phẫu thuật thắt ống dẫn tinh, phẫu thuật tinh hoàn, bìu, tiền liệt tuyến… hoặc mắc bệnh lý mạn tính, sử dụng thuốc có thể ảnh hưởng tới lượng tinh dịch xuất ra khi quan hệ.

Khuyến cáo y khoa sau 12 tháng quan hệ đều đặn, không tránh thai mà chưa có thai, cả hai vợ chồng cần đi khám cùng lúc. Với nam giới, tinh dịch đồ nên là xét nghiệm đầu tiên.