Sophea, 13 tuổi, sang Việt Nam phẫu thuật do cột sống cong vẹo ở hai vị trí 57 độ và 40 độ, chèn ép phổi; vừa được bác sĩ bắt 16 vít chỉnh thẳng lại.

Sophea đã điều trị bảo tồn tại Campuchia trong hơn một năm qua nhưng không có hiệu quả. Kết quả chụp X-quang tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM cho thấy đoạn từ đốt sống ngực thứ 4 đến thứ 10 vẹo sang phải 57 độ, từ đốt sống ngực thứ 10 đến đốt sống lưng thứ 3 vẹo trái 40 độ, có dấu hiệu chèn ép phổi. Quan sát bằng mắt thường có thể thấy hai vai bệnh nhi lệch nhiều, gù lưng.

TS.BS.CKII Trần Quang Hiển, Trưởng khoa Phẫu thuật cột sống, nhận định đây là một trong số ít trường hợp trẻ tuổi mà cột sống cong vẹo ở mức độ nghiêm trọng. Góc vẹo vượt quá 45 độ vốn là mức cần phải phẫu thuật sớm. Nếu tiếp tục kéo dài, tình trạng này sẽ làm biến dạng hình dáng cơ thể, chèn ép tim phổi nhiều hơn. Hậu quả là bệnh nhi sẽ bị đau lưng nặng mạn tính, giới hạn vận động, dễ mệt mỏi, biến chứng đến tim phổi, rút ngắn tuổi thọ. Hiện bệnh nhi khó rướn người, đau khi vận động mạnh, cảm thấy tự ti.

Sau hội chẩn, bệnh nhi được chỉ định phẫu thuật bắt vít nắn chỉnh cột sống, bác sĩ dự kiến sẽ sử dụng rất nhiều vít vì tình trạng cong vẹo nghiêm trọng. Bắt đầu ca mổ, bác sĩ mở một đường dài sau lưng, bộc lộ các vùng cột sống bị biến dạng, cong vẹo. Sau đó nắn chỉnh lại các đốt sống về đúng vị trí mong muốn, đặt các vít vào và nối chúng lại với nhau bằng thanh kim loại nhằm cố định cột sống vùng vẹo sau khi nắn chỉnh.

Khi phẫu thuật, bác sĩ thường cố gắng nắn chỉnh cột sống thẳng hàng nhất có thể. Tuy nhiên, điều này có thể làm căng, tổn thương tủy sống, dẫn đến liệt. Do đó, để ngăn ngừa nguy cơ, bác sĩ đã sử dụng máy theo dõi chức năng tủy sống trong lúc mổ. Đây là thiết bị sử dụng các tín hiệu điện sinh lý để giám sát liên tục hoạt động của hệ thần kinh trung ương (tủy sống, rễ thần kinh) trong quá trình phẫu thuật cột sống. Từ đó kịp thời cảnh báo, giúp bác sĩ phát hiện sớm nguy cơ tổn thương thần kinh, giữ an toàn cho bệnh nhi, bảo tồn chức năng vận động, cảm giác mà vẫn đảm bảo nắn chỉnh tối đa vẹo.

Ca phẫu thuật kết thúc sau 4 giờ, 16 vít đã được sử dụng để nắn chỉnh phần cột sống trên về 17 độ và cột sống dưới về 15 độ. Ngày thứ 2 sau mổ, bệnh nhi có thể tự đi lại, chiều cao tăng lên, quan sát bằng mắt thường thấy hai vai cân bằng và dáng đi cải thiện rõ rệt. Tiên lượng sau hai tuần, bệnh nhi có thể khôi phục sinh hoạt như bình thường. Khi đó, bệnh nhi được khuyến khích tham gia các môn thể thao như đu xà, bơi lội (tránh các môn có tính đối kháng) và sinh hoạt đúng tư thế để tránh cong vẹo cột sống tái phát hoặc mắc biến chứng đau lưng sau mổ.

Bác sĩ Hiển cho biết cong vẹo cột sống ở thanh thiếu niên thường diễn tiến âm thầm. Khi hình dáng cơ thể, dáng đi đứng của trẻ có sự thay đổi là bệnh đã phát triển nặng, có thể cần can thiệp phẫu thuật. Mức độ cong vẹo càng lớn, phẫu thuật càng phức tạp, nguy cơ biến chứng liệt cũng tăng cao.

Phụ huynh cần lưu ý tầm soát định kỳ cho trẻ, nhất là nếu gia đình có tiền căn bị cong vẹo cột sống. Trường hợp đã được chẩn đoán mắc bệnh, cần theo dõi sát để kịp thời điều chỉnh phác đồ điều trị, tránh tiến triển nặng.

* Tên người bệnh đã được thay đổi