Bà Tiên, 73 tuổi, đau nhức cẳng chân 20 năm không chữa trị, đến khi hình thành huyết khối tĩnh mạch mới phát hiện suy tĩnh mạch chi dưới nghiêm trọng.

Bà Tiên (ngụ Vĩnh Long) khởi phát triệu chứng suy tĩnh mạch chi dưới từ hơn 20 năm trước. Lúc đầu chỉ là những sợi gân xanh nhỏ bằng sợi chỉ nổi ngoằn nghèo dưới bắp chân và đùi sau. Vài năm sau, “sợi chỉ xanh” to ra và xuất hiện nhiều hơn, bà bắt đầu thấy nặng mỏi chân mỗi khi về chiều, đêm ngủ hay bị chuột rút.

Một thời gian sau, cơn đau chẳng những không giảm mà tái đi tái lại nhiều lần. Bà Tiên không đi khám, tiếp tục uống thuốc xương khớp, thuốc giảm đau. Hai chân bà chi chít những đường gân gồ ghề, nổi rõ trên bề mặt da. “Tôi sờ thấy cứng, đỏ, đau, nghĩ chúng là cục u gì đó, rồi tự mua thuốc uống chứ không biết bệnh gì”, bà chia sẻ. Tháng 12/2024, bà vào TP HCM thăm con, được đưa đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh khám.

Ngày 23/12, ThS.BS.CKI Phan Vũ Hồng Hải, khoa Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, cho biết bà Tiên đến viện trong tình trạng đau nhức chân từng cơn, các búi tĩnh mạch nổi rõ ở cẳng chân, da vùng mặt trong đùi trái bị viêm, sưng đỏ, sờ thấy cục lổn nhổn khoảng 5-10 mm kèm thay đổi màu sắc da.

Siêu âm Doppler mạch máu chi dưới ghi nhận huyết khối rải rác. Chẩn đoán suy tĩnh mạch chi dưới cấp độ C4. Đây là tình trạng các mạch máu bị giãn, xoắn, phình ra ngay dưới bề mặt da. Máu ở hệ thống tĩnh mạch bị ứ lại ở chân, không đi lên tĩnh mạch chủ trở về tim như bình thường.

Bác sĩ Hải nhận định, C4 là cấp độ nặng của bệnh lý suy giãn tĩnh mạch (nặng nhất là C6). Ở giai đoạn này, người bệnh bị sưng phù, cảm giác nặng nề ở chân hoặc mắt cá chân. Bà Tiên làm nông, thường xuyên phải đứng 8-10 giờ mỗi ngày nên chân nặng mỏi hơn vào buổi tối hoặc sau thời gian đứng lâu.

Nguy hiểm nhất là vùng tĩnh mạch nông giãn đã hình thành huyết khối. Đây là biến chứng nguy hiểm của bệnh suy giãn tĩnh mạch, xảy ra khi dòng máu bị ứ đọng, dẫn đến hình thành cục máu đông tại chỗ và có thể di chuyển vào tĩnh mạch sâu. Huyết khối tĩnh mạch sâu có thể gây thuyên tắc phổi, loét da vùng dưới vị trí tĩnh mạch bị huyết khối, đau chân, phù nề chân kéo dài.

ThS.BS.CKI Lê Thị Ngọc Hằng, khoa Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM cho hay suy tĩnh mạch chi dưới giai đoạn 1 có thể điều trị nội khoa bằng thuốc, mang vớ tĩnh mạch, thay đổi lối sống; từ giai đoạn 2 cần áp dụng nhiều phương pháp can thiệp như chích xơ, laser tĩnh mạch hoặc bơm keo sinh học Venaseal.

Bà Tiên được thực hiện phương pháp đốt laser tĩnh mạch. Bác sĩ đưa một sợi laser vào tĩnh mạch bị suy, năng lượng phát ra được chuyển thành nhiệt năng làm co rút, teo đoạn tĩnh mạch hư. Kết quả là tĩnh mạch bị “đóng kín”, ngăn dòng máu chảy ngược vào tĩnh mạch suy. Dòng máu về tim được chuyển hướng qua các tĩnh mạch khỏe mạnh khác. Qua thời gian, tĩnh mạch bị xử lý dần teo nhỏ và được cơ thể hấp thụ tự nhiên.

Trong quá trình can thiệp, bệnh nhân được bóc các tĩnh mạch giãn và lấy đi những cục huyết khối tại chỗ (phẫu thuật Muller). Phương pháp này thường được áp dụng đối với tĩnh mạch có kích thước nhỏ đến trung bình. Bác sĩ sử dụng dụng cụ đặc biệt để loại bỏ tĩnh mạch giãn qua những vết rạch nhỏ trên da, hầu như không để lại sẹo. Kỹ thuật Muller thường được thực hiện kết hợp với các phương pháp nội tĩnh mạch (như laser hoặc sóng cao tần) để tối ưu hóa hiệu quả điều trị.

Sau can thiệp, người bệnh có thể ngồi dậy và đi lại nhẹ nhàng. Bà Tiên xuất viện ngay trong ngày khi các triệu chứng đau mỏi chân, sưng chân cải thiện đáng kể.

Bác sĩ Hằng khuyến cáo sau can thiệp điều trị suy giãn tĩnh mạch, người bệnh cần hạn chế ngồi lâu, đứng lâu. Trường hợp không thể thay đổi tính chất công việc, nên đeo vớ áp lực tĩnh mạch, sau 30-45 phút phải thay đổi tư thế. Chế độ ăn cần bổ sung nhiều rau, củ, quả, giúp tiêu hóa tốt hơn, giảm áp lực vùng hậu môn và chân khi đi đại tiện; hạn chế thức ăn nhanh, tránh ăn mặn; không uống rượu bia và hút thuốc lá…

Mặc dù suy giãn tĩnh mạch có các triệu chứng điển hình nhưng dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý cơ xương khớp, thần kinh – cột sống, rạn da (thường gặp ở bà bầu, phụ nữ sau sinh hoặc sau giảm cân ở người béo phì)… khiến người bệnh chủ quan, trì hoãn điều trị. Nếu có triệu chứng cảnh báo bệnh suy tĩnh mạch như nặng, mỏi chân, đau chân (tập trung vùng cẳng hoặc vùng đùi), tê chân, chuột rút, cảm giác kiến bò hoặc nóng ran ở lòng bàn chân khi ngủ buổi tối…, nên đi khám ngay để được điều trị kịp thời.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi