Bà Tiền (65 tuổi, Gia Lai) bị sốt, mệt, ho, khó thở trong thời gian dài, phát hiện có ổ áp xe gan do sán lá gan, amip ký sinh.

Trước khi đi khám sức khỏe tổng quát công nghệ cao tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Sơn Hoà – Q.Tân Bình cũ), bà Tiền thường xuyên ớn lạnh, sốt cao, mệt mỏi, ho và khó thở khoảng 2 tuần, đau vùng hạ sườn phải.

BS.CKI Nguyễn Lê Phương Hồng, đơn vị Bệnh nhiễm, khoa Nội Tổng hợp, cho biết bà Tiền sống trong vùng dịch tễ ký sinh trùng (Bình Định cũ), có thói quen ăn rau sống và gỏi cá sống nên bác sĩ đưa ra thêm chỉ định xét nghiệm ký sinh trùng, đặc biệt là những ký sinh trùng có ái tính và thường gây tổn thương ở gan.

Kết quả xét nghiệm chuyên sâu cho thấy người bệnh dương tính với Fasciola (sán lá gan lớn), kèm theo tình trạng tăng bạch cầu ái toan dao động từ 9,4% tăng lên 16,5%. Hình ảnh chụp cắt lớp vi tính bụng ghi nhận tại phân thùy VI-VII gan phải có khối tổn thương kích thước khoảng 57 × 35 × 67 mm, chẩn đoán là áp xe gan.

Đáng chú ý, người bệnh mang nhiều bệnh mạn tính, bao gồm tăng huyết áp, đái tháo đường type 2, rối loạn lipid máu, suy giáp, suy thượng thận mạn, cùng tiền sử nhồi máu não. Ngoại ra, hệ tim mạch ghi nhận nhiều bất thường như rối loạn nhịp tim (ngoại tâm thu nhĩ, ngoại tâm thu thất, rung nhĩ cơn) và bệnh mạch vành, do đó ẩn chứa nhiều nguy cơ biến cố tim mạch.

Bác sĩ Hồng cho biết người bệnh được lên phác đồ vừa kiểm soát nhiễm trùng, vừa xử trí nguyên nhân ký sinh trùng vừa kiểm soát nhiều bệnh nền. Bà Tiền được sử dụng kháng sinh phổ rộng đường tĩnh mạch đặc biệt metronidazole liều cao – kháng sinh đặc hiệu diệt vi khuẩn kỵ khí, amip và thuốc diệt ký sinh trùng, duy trì hướng điều trị phối hợp để kiểm soát hoàn toàn ổ nhiễm và ổn định bệnh nền.

Sau khoảng 4 ngày điều trị, người bệnh đáp ứng tốt với phác đồ, hết sốt, không còn khó thở, giảm đau rõ rệt, ăn ngủ cải thiện. Các biểu hiện toàn thân như mệt mỏi, đau nhức cơ cũng giảm dần, siêu âm đánh giá lại khối tổn thương ở gan cũng giảm dần kích thước, nhiễm trùng đã được kiểm soát và được xuất viện. Bác sĩ kê toa thuốc duy trì, đồng thời phối hợp thuốc điều trị ký sinh trùng (sán lá gan) trong vòng 6 tháng cho bà Tiền.

Theo bác sĩ Hồng, áp xe gan do ký sinh trùng không phải là bệnh hiếm, nhưng có thể trở nên đặc biệt nguy hiểm khi xảy ra trên người bệnh có nhiều bệnh nền. Bệnh có thể khởi phát âm thầm với các triệu chứng không đặc hiệu như sốt kéo dài, đau bụng mơ hồ, thậm chí biểu hiện bằng khó thở hoặc đau ngực do ảnh hưởng cơ hoành và phổi lân cận. Nếu không được phát hiện sớm và điều trị đúng hướng, bệnh có thể tiến triển thành ổ nhiễm trùng lớn, bội nhiễm vi khuẩn, làm tăng nguy cơ biến chứng nặng.

Theo báo cáo đăng trên Thư viện Y khoa Mỹ, bệnh sán lá gan gặp nhiều ở các khu vực như Nam Mỹ, châu Phi, Trung Đông, và đặc biệt là Đông Nam Á. Việt Nam là vùng lưu hành mạnh, với hàng chục nghìn ca được ghi nhận, nhất là khu vực miền Trung – Tây Nguyên. Với người bệnh sống tại các địa phương như Gia Lai (Bình Định cũ), Kontum (Quảng Ngãi cũ) và Đắk Lắk (Phú Yên cũ), khi có áp xe gan kèm tăng bạch cầu ái toan, cần nghĩ đến sán lá gan.

Trong bối cảnh Việt Nam là khu vực lưu hành của nhiều bệnh ký sinh trùng đường tiêu hóa – gan mật, bác sĩ cũng khuyến cáo người dân cần đặc biệt lưu ý đến yếu tố dịch tễ và thói quen sinh hoạt. Việc sử dụng rau sống, đặc biệt là các loại rau thủy sinh như rau ngổ, rau muống, cải xoong chưa được rửa sạch kỹ hoặc ngâm sát khuẩn đúng cách là con đường phổ biến đưa ấu trùng sán, giun vào cơ thể. Ngoài ra, thói quen ăn thực phẩm tái, sống hoặc uống nước chưa đun sôi cũng làm tăng nguy cơ nhiễm amip và các loại ký sinh trùng khác. Ở vùng nông thôn hoặc khu vực có chăn nuôi, tiếp xúc gần với chó mèo, nguồn đất và nước nhiễm bẩn cũng là yếu tố thuận lợi cho các bệnh lý ký sinh trùng như sán dây chó.

Khi xuất hiện các dấu hiệu như sốt kéo dài không rõ nguyên nhân, đau âm ỉ vùng hạ sườn phải, mệt mỏi, hoặc khó thở không giải thích được, người bệnh cần đi khám sớm và chủ động tầm soát các bệnh lý gan mật, trong đó có áp xe gan do ký sinh trùng.

*Tên người bệnh đã được thay đổi