Hà Nội – Bé Khang, 11 tuổi, đau đầu, chóng mặt, nôn nhiều do tụ máu não dưới màng cứng sau chấn thương vùng đầu, được phẫu thuật kịp thời.

Gia đình cho biết sau va đập vùng đầu, trẻ vẫn tỉnh táo và sinh hoạt bình thường nên chưa đi khám ngay. Khi tình trạng đau tăng dần, gia đình đưa bé đi khám ngoại trú và dùng thuốc giảm đau nhưng triệu chứng không cải thiện. Vùng trán và đỉnh đầu vẫn đau âm ỉ, đau hốc mắt hai bên và bắt đầu xuất hiện nôn 2 – 3 lần trong ngày.

Tại Khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, ThS.BS Phạm Đức Tuấn ghi nhận trẻ tỉnh táo, không yếu liệt tay chân hay rối loạn tri giác, chưa có dấu hiệu thần kinh khu trú rõ ràng. Tuy nhiên, do các triệu chứng kéo dài và tăng dần bất thường, bác sĩ nghi ngờ tổn thương nội sọ nên chỉ định chụp cộng hưởng từ (MRI) sọ não 3 Tesla có tiêm thuốc đối quang từ.

Kết quả cho thấy bé Khang có khối tụ máu dưới màng cứng mạn tính ở bán cầu não phải, dày hơn 12 mm. Khối máu tụ gây chèn ép nhu mô não, làm hẹp não thất trái, đẩy lệch đường giữa khoảng 8mm. Hình ảnh còn ghi nhận dấu hiệu thoát vị dưới liềm đại não, cho thấy tình trạng chèn ép và tăng áp lực nội sọ đáng kể.

Đồng thời, bác sĩ phát hiện trẻ có nang màng nhện vùng thái dương phải, cùng bên với vị trí tụ máu. Đây là một túi dịch bẩm sinh, lành tính, nằm trong lớp màng bao quanh não và thường không gây triệu chứng. Phần lớn trường hợp phát hiện tình cờ khi trẻ chụp não sau chấn thương hoặc khám vì lý do khác.

ThS.BS Bùi Khương Duy, Phó trưởng khoa Ngoại Thần kinh – Cột sống phân tích, ở trẻ có nang màng nhện, các mạch máu quanh não dễ bị tổn thương sau va đập vùng đầu. Dù chấn thương không quá mạnh, các mạch máu này vẫn có thể bị rách và gây rỉ máu kéo dài quanh não. Máu tích tụ nhiều ngày trong khoang dưới màng cứng sẽ hình thành khối máu tụ lớn gây chèn ép não và tăng áp lực nội sọ.

Sau hội chẩn liên chuyên khoa Nhi và Ngoại thần kinh – Cột sống, bác sĩ chẩn đoán bé Khang có khối máu dưới màng cứng mạn tính lớn sau chấn thương vùng đầu. Đây là tình trạng nguy hiểm, nếu chậm trễ can thiệp, trẻ có thể đối mặt với nguy cơ yếu liệt nửa người, suy giảm tri giác, tụt kẹt não, hôn mê, đe dọa tính mạng.

Các bác sĩ quyết định phẫu thuật cấp cứu cho bệnh nhi bằng phương pháp khoan sọ dẫn lưu máu tụ nhằm giảm chèn ép não. Với sự hỗ trợ của hệ thống định vị thần kinh tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), êkíp xác định chính xác vị trí khối máu tụ dày nhất và cao nhất so với hộp sọ để lựa chọn điểm khoan sọ an toàn, hạn chế tối đa nguy cơ tổn thương các mạch máu và cấu trúc não quan trọng.

Trong quá trình phẫu thuật, các bác sĩ tạo lỗ khoan sọ nhỏ, mở màng cứng và đặt ống dẫn lưu vào khoang máu tụ. Do trẻ có nang màng nhện đi kèm, toàn bộ thao tác bơm rửa và lấy máu tụ được thực hiện rất chậm và nhẹ nhàng nhằm tránh chảy máu tái phát hoặc gây tổn thương nhu mô não. Sau khi cầm máu kỹ bằng dao điện lưỡng cực, êkíp đặt hệ thống dẫn lưu cố định để tiếp tục dẫn lưu sau mổ. Ống dẫn lưu được kết nối với hệ thống kín, đảm bảo vô trùng để để tiếp tục theo dõi và phòng ngừa tái tụ máu.

Một giờ sau phẫu thuật, trẻ tỉnh táo hoàn toàn, hết đau đầu và nôn ói, vận động tay chân bình thường. Hình ảnh kiểm tra sau mổ cho thấy khối máu tụ đã được dẫn lưu tốt, tình trạng chèn ép não cải thiện rõ rệt, nhu mô não tái nở thuận lợi. Bệnh nhi xuất viện sau 7 ngày điều trị.

Bác sĩ Duy cho biết tụ máu dưới màng cứng mạn tính là tình trạng các tĩnh mạch nhỏ bị rách sau chấn thương, khiến máu tụ dần trong khoang dưới màng cứng suốt nhiều ngày đến nhiều tuần. Do tiến triển chậm, người bệnh giai đoạn đầu thường chỉ có các triệu chứng không đặc hiệu như đau đầu âm ỉ, mệt mỏi hoặc buồn nôn, nên dễ bị bỏ sót hoặc chẩn đoán muộn. Tình trạng này ít ghi nhận ở trẻ em, nguy cơ thường tăng lên ở những trường hợp có nang màng nhện bẩm sinh như bé Khang.

Bác sĩ khuyến cáo phụ huynh không nên chủ quan khi trẻ bị ngã hoặc va đập vùng đầu, kể cả khi trẻ vẫn tỉnh táo và sinh hoạt bình thường. Nếu xuất hiện các triệu chứng kéo dài hoặc tăng dần như đau đầu, nôn ói, buồn ngủ bất thường, chóng mặt hay thay đổi hành vi, trẻ cần được thăm khám kịp thời để phát hiện sớm tổn thương nội sọ.

Đối với trẻ có nang màng nhện, phụ huynh nên cho bé tái khám định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa. Trẻ cần hạn chế các hoạt động có nguy cơ va chạm mạnh vùng đầu. Khi chơi thể thao, đi xe đạp hoặc xe điện, trẻ cần được trang bị đầy đủ phương tiện bảo hộ như mũ bảo hiểm, tránh bị tổn thương.