15 tuổi, em N.D.A (TP.HCM) từng không dám mặc áo ba lỗ, suốt ngày đeo khẩu trang và né tránh người khác vì gương mặt, lưng và ngực chi chít hàng trăm sẹo lồi do biến chứng mụn trứng cá.

A. phát hiện mắc loạn dưỡng cơ từ năm 9 tuổi. Bệnh khiến chân em yếu dần, sau đó mất hoàn toàn khả năng đi lại. Biến cố đột ngột khiến một cậu bé từ hiếu động, hay cười, trở nên lặng lẽ, ít nói, không muốn tiếp xúc với người lạ.

Gia đình kiên trì động viên, giúp em dần cởi mở hơn, chấp nhận bệnh và sự thay đổi của bản thân, bắt đầu đi chơi cùng bạn bè.

Tuy nhiên, tới 12 tuổi – tuổi dậy thì, nội tiết tố thay đổi khiến A. bắt đầu nổi mụn nhiều, dày đặc ở mặt, ngực và lưng.

Dù đã điều trị bằng thuốc thoa, thuốc uống, tình trạng mụn vẫn kéo dài nhiều năm, thường xuyên viêm, sưng đỏ, gây đau và nhiễm trùng. Các nốt mụn viêm biến chứng thành hàng trăm vết sẹo lồi rải rác khắp cơ thể. Sẹo ngày một lớn, gây ngứa, căng tức. “Các vết sẹo giống như cục u, ngứa rát đến mức em không ngủ được. Nhất là khi trời nắng nóng, đổ nhiều mồ hôi, sẹo quá ngứa, em còn gãi đến mức chảy máu”, A. chia sẻ.

Thời gian này, A. rất ít nói, không dám cởi trần ngay cả khi ở nhà, luôn mặc kín và đeo khẩu trang khi ra ngoài. Em phản ứng mạnh khi ai chạm vào cơ thể của mình.

Tại khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, thạc sĩ bác sĩ Huỳnh Công Trí ghi nhận sẹo lồi chi chít hai bên lưng, trước ngực và vùng mặt của A., xen kẽ giữa sẹo mới và cũ. Sẹo có nhiều kích thước từ nhỏ như đầu tăm đến lớn bằng đầu ngón tay cái, gồ lên trên bề mặt da, căng bóng, nhiều màu từ sắc đỏ, hồng đến tím sẫm.

A. được chỉ định tiêm hoạt chất triamcinolone (một loại steroid) trực tiếp vào mô sẹo. Thuốc giúp làm mềm mô, giảm kích thước sẹo và giảm đau ngứa. Tuy nhiên, nếu tiêm triamcinolone hàm lượng cao có thể xảy ra tác dụng phụ là teo da, giãn mạch và rối loạn sắc tố da…, trong khi vùng da sẹo của A. rất rộng. Do đó, mỗi tháng A. sẽ tiêm một lần, cho 5-10 nốt sẹo. Phương pháp này ít xâm lấn, người bệnh có thể sinh hoạt bình thường sau tiêm.

Trong quá trình theo dõi, bác sĩ Trí phát hiện vùng da cổ và gáy của A. có dấu hiệu gai đen – bề mặt da thâm sẫm, dày sừng, gồ ghề nhưng mềm như nhung. Bệnh gai đen (Acanthosis nigricans) chủ yếu do rối loạn chuyển hóa trong cơ thể, đặc biệt là tình trạng kháng insulin, một yếu tố thường gặp ở người thừa cân, béo phì, tiểu đường… Bên cạnh việc hướng dẫn chị N. đưa A. đi khám nội tiết chuyên sâu, tìm nguyên nhân gốc gây bệnh và điều trị đúng hướng, để cải thiện nhanh hơn về mặt thẩm mỹ, bác sĩ Trí kê đơn thuốc bôi salicylic, giúp bong lớp da dày sừng, làm sáng vùng da bệnh. Sau một tháng tình trạng gai đen cải thiện đáng kể. Tuy nhiên, theo bác sĩ Trí bôi thuốc chỉ là giải pháp chữa trị tạm thời, nếu ngưng thuốc em vẫn có thể bị lại.

Sau 6 tháng điều trị tích cực, khoảng 80% sẹo lồi đã được điều trị, đáp ứng tốt, sẹo thu nhỏ, phẳng hơn và giảm ngứa. Các vết thâm sẹo theo thời gian sẽ mờ dần, nếu cần có thể can thiệp bằng phương pháp laser, peel da để da đều màu hơn, bác sĩ Trí cho biết.

Cải thiện về ngoại hình, hết đau ngứa vì sẹo, A. cũng cởi mở trở lại, chủ động trò chuyện nhiều hơn với mọi người, không còn ít nói, rụt rè như lần đầu tiên đến bệnh viện.

“Sau 3 năm tôi mới thấy con vui vẻ, thoải mái, tự tin hơn với vẻ ngoài của mình, có thể mặc áo ba lỗ khi đi chơi cùng bạn”, mẹ A. không giấu được nước mắt nói.

Sẹo hình thành là cách tự nhiên giúp cơ thể chữa lành sau khi mô bị mất hoặc tổn thương (trầy xước, bị cắt, bỏng hay mụn trứng cá). Các mô mới phát triển để lấp đầy những khoảng trống do vết thương tạo thành. Tuy nhiên, ở một số người, các mô sợi này tăng sinh quá mức tạo thành khối cứng, căng bóng, nổi cộm lên so với các vùng da xung quanh gọi là sẹo lồi. Khi bắt đầu hình thành, sẹo có màu đỏ hoặc đỏ tím do nhiều mạch máu dưới da rồi nhạt bớt theo thời gian do mạch máu co lại. Sẹo lồi thường dễ phát triển ở nhóm 10-30 tuổi, phần lớn do yếu tố cơ địa.

Bác sĩ Trí cho biết, mụn trứng cá viêm là nguyên nhân phổ biến gây sẹo lồi, do đó người bệnh không nên tự nặn mụn hay dùng thuốc không rõ nguồn gốc để điều trị mụn trứng cá. Sẹo lồi cũng không thể tự mờ đi hay biến mất theo thời gian mà ngày càng trở nên to, cứng, dày và khó chịu hơn nếu không được can thiệp đúng cách. Vì vậy, khi nhận thấy dấu hiệu mụn trứng cá hay sẹo lồi, người bệnh nên đến bệnh viện có chuyên khoa da liễu để được thăm khám và tư vấn phương pháp điều trị phù hợp.

Để hạn chế nổi mụn trứng cá, nên ngủ sớm và đủ 8 tiếng mỗi đêm, cần xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh như nhiều rau xanh, trái cây ít đường, thực phẩm giàu omega-3 như cá hồi, hạt chia giúp giảm viêm và cân bằng nội tiết tố; tránh ăn đồ ngọt, cay và dầu mỡ.