Bé gái sinh cực non ở tuần thai 27, nặng vỏn vẹn 1 kg, ba lần nguy kịch do tăng áp phổi, xuất huyết phổi, nhiễm trùng huyết, nguy cơ tử vong hơn 90%, được các bác sĩ giành lại sự sống sau hơn 4 tháng điều trị.

TS.BS Cam Ngọc Phượng, Giám đốc Trung tâm Sơ sinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết bé liên tiếp đối mặt tăng áp phổi, xuất huyết phổi, nhiễm trùng huyết nặng, có thời điểm cơ hội sống chỉ còn gần 10%, quá trình điều trị và nuôi dưỡng bé nhiều gian nan, êkíp áp dụng mọi phác đồ tối ưu nhất giúp bé vượt qua nguy kịch.

Trước đó, người mẹ rỉ ối không rõ thời gian, sinh cực non ở tuần thai 27. Bé gái nặng 1 kg, suy hô hấp, được êkíp Sản Phụ khoa – Sơ sinh phối hợp áp dụng phác đồ “giờ vàng” hồi sức ngay tại phòng sinh, hỗ trợ thở máy không xâm lấn, ổn định thân nhiệt, chuyển về Đơn vị Hồi sức Sơ sinh (NICU) chăm sóc đặc biệt.

Bác sĩ bơm surfactant giúp phổi tăng cường trao đổi khí, truyền caffeine để giảm cơn ngưng thở, điều trị kháng sinh kết hợp nuôi ăn đường tĩnh mạch. Hai ngày sau sinh, bé đột ngột tím tái, sốc, suy hô hấp nặng. Êkíp lập tức đặt nội khí quản cho bé thở máy rung tần số cao (HFO), truyền thuốc vận mạch nhằm nâng huyết áp, bảo vệ các cơ quan quan trọng.

BS.CKI Nguyễn Thị Anh Thư, Trung tâm Sơ sinh, cho biết người mẹ rỉ ối không rõ thời gian, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập vào dịch ối, có khả năng khiến bé nhiễm trùng huyết dẫn đến sốc dù đã điều trị kháng sinh ban đầu. Bệnh nhi còn bị toan chuyển hóa máu nặng (lượng lớn axit tích tụ trong máu), tăng áp phổi, diễn tiến nặng nề.

Do tình trạng cao áp phổi nặng, bé được thở khí NO, kết hợp sử dụng thuốc giãn mạch phổi để làm nở các mạch máu phổi co thắt, giảm kháng lực phổi, hạn chế nguy cơ suy tim cấp. Song song, bé được truyền dịch cân bằng kiềm toan (độ pH) trong máu, đổi phác đồ kháng sinh, theo dõi sát chỉ số sinh tồn. Bé đáp ứng điều trị, được giảm dần thông số máy thở, ngưng NO sau 4 ngày.

Vừa vượt qua “cửa tử” đầu tiên, ba ngày sau, bé tiếp tục đối mặt biến chứng nặng khác. Bé bị xuất huyết phổi, hai bên phổi trắng xóa, tiểu ra máu, suy thận cấp. Đây là tình trạng báo động đỏ, bệnh nhi đối diện khả năng thiếu oxy não, rối loạn nhịp tim, có thể khiến tim ngừng đập đột ngột, nguy cơ tử vong rất cao.

Bác sĩ bơm surfactant ngăn ngừa xẹp phổi, truyền máu, cân bằng xuất nhập điều chỉnh suy thận (kiểm soát lượng dịch truyền vào khớp với lượng dịch mất ra ngoài), ngưng kháng sinh để tránh tổn thương thận tiến triển nặng hơn. Sau đó, sức khỏe của bé ổn định dần, bắt đầu ăn tối thiểu qua ống thông dạ dày, cai thở máy rung tần số cao (HFO) chuyển sang thở máy thường, tình trạng suy thận dần phục hồi.

Tưởng chừng đã qua giai đoạn nguy hiểm, một tháng sau sinh, bé tiếp tục rơi vào nguy kịch lần thứ ba. Bé lừ đừ, tím tái, phù cứng bì, tăng tiết đờm. Êkíp phải lập tức cho bé thở lại chế độ HFO, dừng ăn đường tiêu hóa, nuôi ăn hoàn toàn bằng dịch truyền tĩnh mạch. Kết quả xét nghiệm và chụp X-quang ghi nhận bệnh nhi viêm phổi nặng, nhiễm trùng huyết, dẫn đến tê liệt toàn bộ hệ thống vi tuần hoàn (các mạch máu nhỏ nuôi da và cơ quan).

“Nguy cơ tử vong hơn 90%, tiên lượng sống rất dè dặt”, bác sĩ Phượng cho biết, chỉ định nâng bậc kháng sinh, truyền máu, đồng thời đánh giá liên tiếp nhịp tim, nhịp thở, thân nhiệt, chức năng thận.

May mắn tình trạng của bệnh nhi dần chuyển biến tích cực, các y bác sĩ thở phào khi vượt qua thời khắc khó khăn nhất. Bé được rút ống nội khí quản, chuyển sang thở máy không xâm lấn sau 10 ngày điều trị. Người mẹ vào viện ấp da kề da với bé hàng ngày. Phương pháp này không chỉ giúp ổn định thân nhiệt, nhịp tim mà còn tăng gắn kết giữa mẹ và bé trong suốt quá trình điều trị kéo dài.

Hai tháng sau sinh, bé xuất hiện các chấm xuất huyết rải rác ở kết mạc mắt, tay, chân. Êkíp xét nghiệm nước tiểu xác định nhiễm Cytomegalovirus (CMV), điều trị thuốc kháng CMV suốt 6 tuần.

Khi tình trạng hô hấp ổn định, bác sĩ cho bé thở oxy lưu lượng thấp qua gọng mũi, tập bú nhiều lần thất bại do phản xạ bú – nuốt yếu. Êkíp tập vật lý trị liệu cho bé, kết hợp bổ sung dinh dưỡng tăng cường sữa mẹ để đáp ứng nhu cầu phát triển.

Hơn 4 tháng sau sinh, bé tự thở, tự bú hoàn toàn, sức khỏe ổn định, cân nặng tăng lên 3,8 kg, tiêm phòng đầy đủ và xuất viện.

Bác sĩ Phượng tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh cho biết, trẻ sinh cực non (trước 28 tuần thai) tiềm ẩn nhiều nguy cơ như ngạt, suy hô hấp, xuất huyết não và phổi, hoại tử ruột, nhiễm khuẩn, rối loạn chuyển hóa, tan máu vàng da… có thể gây tử vong. Phác đồ “giờ vàng” được triển khai từ giây phút đầu tiên em bé chào đời nhằm tăng khả năng sống sót, hạn chế di chứng giúp trẻ phát triển khỏe mạnh về sau. Do đó, chỉ những bệnh viện có sự phối hợp chặt chẽ giữa Sản khoa, Sơ sinh, Hồi sức, Dinh dưỡng, Phục hồi chức năng và đội ngũ điều dưỡng được đào tạo chuyên sâu mới đủ điều kiện tiếp nhận và nuôi dưỡng.

“Mỗi biến chứng đều cần được phát hiện và xử trí trong thời gian rất ngắn để hạn chế tổn thương các cơ quan và tăng cơ hội sống cho trẻ”, bác sĩ Phượng nhấn mạnh.

Bác sĩ khuyến nghị thai phụ có nguy cơ sinh non cần lựa chọn các cơ sở y tế có sự phối hợp đa chuyên khoa để được theo dõi thai kỳ chặt chẽ và chăm sóc toàn diện ngay từ những phút đầu sau sinh.