Hà Nội _ Anh Quang, 36 tuổi, đau họng, nuốt vướng tái diễn nhiều tháng, được phát hiện amidan quá phát với đường chiếm hơn 75% eo họng.

Đau họng, nuốt vướng kéo dài, anh Quang ăn uống khó khăn, ngủ nghỉ kém, cơ thể ngày càng mệt mỏi. Nhiều lần anh tự dùng kháng sinh nhưng triệu chứng chỉ thuyên giảm tạm thời rồi nhanh chóng tái phát. Anh đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội khám, nội soi tai mũi họng ghi nhận amidan quá phát, niêm mạc họng viêm đỏ, nhiều dịch đọng vùng mũi họng.

ThS.BSNT Trần Thị Hoa, Khoa Tai Mũi Họng cho biết người bệnh bị viêm amidan cấp trên nền amidan quá phát, kèm viêm hốc mạn tính, không còn đáp ứng tốt với điều trị nội khoa. Việc tiếp tục dùng kháng sinh chỉ giúp giảm triệu chứng tạm thời mà không thể trị dứt điểm. Hơn nữa, kéo dài điều trị còn tăng nguy cơ kháng kháng sinh, rối loạn hệ vi sinh đường tiêu hóa, tăng nguy cơ tác dụng phụ trên gan, thận và khiến những đợt nhiễm khuẩn sau này khó điều trị hơn. Sau khi đánh giá toàn diện, các bác sĩ quyết định phẫu thuật cắt amidan.

Trong quá trình phẫu thuật dưới gây mê nội khí quản, bác sĩ ghi nhận hai amidan quá phát độ III-IV, bên trái lớn hơn bên phải. Theo phân độ quá phát amidan, độ III là khi đường kính amidan chiếm 50-75% khẩu kính eo họng, còn độ IV chiếm từ 75% trở lên, khiến lòng họng bị thu hẹp rõ rệt, cản trở đường thở và đường ăn uống, làm tăng nguy cơ ngưng thở khi ngủ. Nếu không điều trị, tình trạng này có thể gây thiếu oxy kéo dài, ảnh hưởng giấc ngủ và tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đột quỵ.

Bề mặt hai amidan của người bệnh còn chứa nhiều bã đậu, tăng sinh mạch máu và dễ chảy máu. Đặc biệt, bên trong nhu mô xuất hiện nhiều ổ vi áp xe hình thành sau thời gian dài viêm nhiễm, chứa vi khuẩn, bạch cầu và các mảnh mô hoại tử. Các ổ vi áp xe nằm sâu trong nhu mô, được bao bọc bởi mô viêm xơ hóa nên kháng sinh rất khó thấm tới nồng độ đủ để tiêu diệt hoàn toàn vi khuẩn. Vì vậy, thuốc chỉ giúp giảm viêm tạm thời còn ổ nhiễm khuẩn vẫn tồn tại. Khi ngừng thuốc, vi khuẩn tiếp tục phát triển, khiến viêm amidan bùng phát trở lại. Nếu không điều trị triệt để, các ổ vi áp xe có thể lan rộng, hợp nhất thành áp xe quanh amidan hoặc lan xuống các khoang sâu vùng cổ gây áp xe cổ sâu hoặc xâm nhập vào máu, dẫn đến nhiễm khuẩn huyết ở những trường hợp nặng.

Để loại bỏ ổ viêm mạn tính và ngăn ngừa biến chứng, ê-kíp cắt toàn bộ amidan hai bên bằng dao Coblator. Công nghệ này sử dụng năng lượng sóng radio tạo trường plasma ở nhiệt độ thấp để bóc tách mô viêm kết hợp cầm máu, giúp hạn chế tổn thương mô lành xung quanh, giảm đau sau mổ và rút ngắn thời gian hồi phục. Người bệnh xuất viện sau 24 giờ.

Tái khám sau phẫu thuật 8 ngày, người bệnh không còn đau họng, sốt, ho hay ngạt mũi, quá trình liền thương thuận lợi. Người bệnh được đánh giá hồi phục tốt và tiếp tục theo dõi ngoại trú.

Theo bác sĩ Hoa, amidan là cơ quan lympho tham gia bảo vệ cơ thể trước các tác nhân gây bệnh xâm nhập qua đường hô hấp và tiêu hóa. Tuy nhiên, khi viêm tái diễn nhiều lần, amidan có thể quá phát, mất dần chức năng miễn dịch và trở thành ổ nhiễm khuẩn mạn tính. Quá trình viêm kéo dài còn tạo điều kiện hình thành các hốc chứa bã đậu và nhiều ổ vi áp xe, khiến bệnh ngày càng kém đáp ứng với điều trị nội khoa và làm tăng nguy cơ biến chứng.

Bác sĩ khuyến cáo không nên chủ quan khi xuất hiện các triệu chứng đau họng kéo dài, nuốt vướng, hôi miệng dai dẳng hoặc viêm amidan tái diễn nhiều lần trong năm. Việc tự ý dùng kháng sinh có thể làm giảm triệu chứng nhưng không loại bỏ được ổ viêm khi amidan đã chuyển sang giai đoạn viêm mạn tính, đồng thời làm tăng nguy cơ kháng kháng sinh.

Người bệnh nên đến cơ sở y tế có chuyên khoa Tai Mũi Họng để được nội soi đánh giá mức độ quá phát của amidan và các tổn thương kèm theo. Khi amidan quá phát độ III-IV, gây ảnh hưởng đến ăn uống, hô hấp, giấc ngủ hoặc viêm tái diễn nhiều lần, phẫu thuật cắt amidan là phương pháp giúp loại bỏ ổ viêm mạn tính, phòng ngừa biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống.

*Tên người bệnh đã được thay đổi