Hà Nội – Bé An, 4 tháng tuổi nhập viện tình trạng suy hô hấp, chẩn đoán viêm phổi do đồng nhiễm tụ cầu khuẩn và Covid-19.

Bé An sinh mổ đủ tháng nhưng nhẹ cân do suy dinh dưỡng bào thai. Trẻ thường xuyên tiếng thở rít nhưng không kèm co kéo lồng ngực nên gia đình chỉ theo dõi. Một ngày trước nhập viện, bé sốt 38,5 độ C, ho nhiều, sổ mũi, khò khè, bú kém, tiếng thở rít tăng rõ.

ThS.BS Nguyễn Hữu Hiếu, khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết khi nhập viện, trẻ có rút lõm hõm ức, nghe phổi có ran rít và ran ngáy, xét nghiệm dương tính với Covid-19. Chẩn đoán trẻ bị viêm tiểu phế quản cấp trên nền Covid-19, đồng thời theo dõi hẹp đường thở do tiền sử thở rít kéo dài. Trẻ được điều trị hỗ trợ bằng khí dung, thuốc long đờm và vệ sinh mũi. Song song, bác sĩ chỉ định chụp X-quang ngực đánh giá tổn thương phổi và nuôi cấy dịch tỵ hầu nhằm xác định tác nhân gây bệnh.

Tuy nhiên chỉ sau vài giờ, tình trạng hô hấp của trẻ diễn tiến nhanh, nồng độ oxy trong máu SpO₂ giảm còn 92%. Kết quả X-quang ghi nhận tổn thương nhu mô phổi. Bác sĩ chẩn đoán trẻ suy hô hấp do viêm phổi, chỉ định điều trị tích cực bằng thở oxy, sử dụng kháng sinh đường tĩnh mạch.

Sau ba ngày điều trị, tình trạng hô hấp của trẻ cải thiện, được cai thở oxy. Kết quả nuôi cấy dịch tỵ hầu xác định tác nhân gây bệnh là tụ cầu vàng kháng Methicillin (MRSA). Đây là chủng vi khuẩn Staphylococcus aureus đã phát triển khả năng kháng nhiều kháng sinh nhóm beta-lactam, trong đó có Methicillin.

Theo bác sĩ Hiếu, đồng nhiễm virus và vi khuẩn là tình trạng không hiếm gặp ở trẻ nhỏ mắc các bệnh hô hấp. Thông thường, virus xâm nhập trước, gây tổn thương niêm mạc đường thở và làm suy giảm hàng rào bảo vệ tự nhiên, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, lan xuống đường hô hấp dưới gây viêm tiểu phế quản hoặc viêm phổi. Khi đồng nhiễm xảy ra, bệnh thường diễn tiến nhanh hơn, triệu chứng nặng hơn và nguy cơ suy hô hấp cao hơn.

Ở trường hợp bé An, SARS-CoV-2 làm tổn thương niêm mạc đường hô hấp và suy giảm hàng rào bảo vệ tự nhiên, tạo điều kiện để tụ cầu vàng thường cư trú sẵn ở da và niêm mạc mũi họng xâm nhập sâu vào phổi. Vi khuẩn tiếp tục kích hoạt phản ứng viêm mạnh, khiến tổn thương phổi lan rộng và dẫn đến suy hô hấp. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, trẻ có thể gặp các biến chứng nguy hiểm như áp xe phổi, viêm phổi hoại tử, tràn mủ màng phổi, nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm khuẩn, đe dọa tính mạng.

Bác sĩ chỉ định làm kháng sinh đồ để xác định mức độ nhạy cảm của vi khuẩn tụ cầu vàng với từng loại kháng sinh, từ đó lựa chọn thuốc điều trị phù hợp, tránh sử dụng kháng sinh phổ rộng không cần thiết, hạn chế tình trạng kháng kháng sinh. Sau khi có kết quả kháng sinh đồ, êkíp bổ sung kháng sinh đích vào phác đồ điều trị. Bé An đáp ứng tốt, nhanh chóng hết sốt, bú khá, nhịp thở trở về bình thường, SpO₂ ổn định khi tự thở, phổi không còn ran, tình trạng khò khè giảm rõ và được xuất viện sau 1 tuần điều trị.

Do trẻ có tiền sử thở rít kéo dài từ sau sinh, bác sĩ tư vấn gia đình tiếp tục tầm soát các bất thường đường thở sau khi trẻ hồi phục hoàn toàn, thể trạng lớn hơn. Các thăm dò dự kiến như siêu âm tim, chụp CT lồng ngực dựng hình đường thở, nội soi đường thở giúp xác định nguyên nhân gây thở rít, đánh giá tình trạng hẹp đường thở nếu có. Từ đó, bác sĩ xây dựng kế hoạch theo dõi, điều trị lâu dài để hạn chế nguy cơ tái diễn các đợt nhiễm trùng hô hấp nặng.

Theo bác sĩ Hiếu, thời điểm giao mùa với sự thay đổi nhiệt độ, độ ẩm là điều kiện thuận lợi để nhiều tác nhân gây bệnh hô hấp lưu hành và lây lan. Hiện các virus như cúm, virus hợp bào hô hấp (RSV), SARS-CoV-2, Metapneumovirus… vẫn ghi nhận nhiều ca mắc.

Bác sĩ khuyến cáo phụ huynh cần theo dõi sát khi trẻ mắc bệnh hô hấp. Nếu trẻ sốt kéo dài trên ba ngày, ho tăng dần, bú hoặc ăn uống kém, mệt mỏi, đáp ứng kém với thuốc hạ sốt hoặc xuất hiện các dấu hiệu như thở nhanh, rút lõm lồng ngực, khò khè, tím môi, li bì, bỏ bú hoặc nôn trớ nhiều, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế hoặc bệnh viện uy tín để được thăm khám sớm, không tự ý sử dụng kháng sinh khi chưa có chỉ định.

Để phòng ngừa các bệnh hô hấp, cha mẹ nên giữ vệ sinh cá nhân cho trẻ và người chăm sóc, rửa tay thường xuyên, vệ sinh mũi họng đúng cách, bảo đảm dinh dưỡng đầy đủ, giữ môi trường sống thông thoáng, vệ sinh đồ chơi và các vật dụng trẻ thường xuyên tiếp xúc. Đồng thời, cần cho trẻ tiêm chủng đầy đủ theo lịch và các vaccine được khuyến cáo theo độ tuổi, hạn chế cho trẻ tiếp xúc với người có triệu chứng hô hấp hoặc đến nơi đông người khi không cần thiết.