TP.HCM – Êkíp bác sĩ Bệnh viện Tâm Anh “cân não” tìm phương án phẫu thuật cắt u buồng trứng an toàn cho Ngân, 22 tuổi, mắc bệnh tăng áp động mạch phổi nặng biến chứng suy tim.

Ca phẫu thuật kéo dài đến 2 tiếng, 2 khối u buồng trứng kích thước mỗi khối 7×6 cm được bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM đưa ra ngoài an toàn hôm 15/8. “Ê kíp thở phào sau những phút căng thẳng cực độ”, BS.CKII Lê Thanh Hùng, Phó khoa Sản, Trung tâm Sản Phụ khoa, phụ trách kíp mổ nói.

Ngân phát hiện hai khối u buồng trứng khi đang điều trị suy tim do tăng áp động mạch phổi. Với người khỏe mạnh, phẫu thuật lấy u buồng trứng vốn là can thiệp ít nguy cơ. Nhưng với Ngân, chỉ biến động nhỏ về huyết áp, oxy máu hay lượng dịch trong quá trình gây mê cũng có thể khiến tim suy nặng hơn, thậm chí ngưng tim trên bàn mổ khi máu đen (thiếu oxy) bị dồn ngược vào tim trái.

Ngân từ nhỏ sức khỏe yếu, thường xuyên thở dốc, đổ mồ hôi. Lên lớp 9, Ngân thường xuyên khó thở khi lên xuống cầu thang, gia đình đưa đi khám mới phát hiện tăng áp động mạch phổi, điều trị nội khoa từ đó đến nay.

Tháng 7/2026, Ngân đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám sức khỏe. Kết quả kiểm tra của Ngân tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM ghi nhận tăng áp động mạch phổi nặng (PAPs 129mmHg, PAPm 93mmHg), dãn thân và hai nhánh động mạch phổi, kèm suy tim (P) độ hai theo phân loại NYHA. Những biểu hiện cho thấy hệ tim phổi của Ngân đang chịu áp lực lớn do bệnh tăng áp động mạch phổi kéo dài. Siêu âm vùng bụng bác sĩ phát hiện thêm hai khối u buồng trứng khoảng 6×7 cm.

Ê kíp hội chẩn đa chuyên khoa gồm bác sĩ Sản Phụ khoa, Hô hấp, Gây mê Hồi sức, Tim mạch thống nhất trường hợp này không thể trì hoãn phẫu thuật quá lâu, bởi khối u có nguy cơ tiếp tục phát triển, xoắn hoặc vỡ, nguy hiểm tính mạng.

Do đó ba tuần trước mổ, êkíp tim mạch điều trị tích cực cho Ngân nhằm kiểm soát tăng áp động mạch phổi và cải thiện chức năng tim phổi. BS.CKI Phạm Phong Luân, Trung tâm Tim mạch, cho biết sau điều trị, tình trạng khó thở cải thiện, sức khỏe Ngân ổn định hơn.

Hai ngày trước mổ, Ngân nhập viện, đánh giá tình trạng tổng thể và chuẩn bị cho ca mổ.

BS.CKII Lưu Kính Khương, Trưởng khoa Gây mê – Hồi sức, cho biết gây mê cho Ngân có nguy cơ tụt huyết áp từ đó gây đảo chiều dòng máu qua vị trí thông giữa 2 buồng tim (đảo shunt) có thể dẫn đến ngưng tim. Người bệnh cũng dễ tăng áp phổi nặng hơn có thể gây suy tim phải cấp và khó cai máy thở sau mổ.

“Nếu khâu gây mê không được kiểm soát tốt, người bệnh có thể tử vong, ngay cả đối với các phẫu thuật không liên quan đến tim mạch”, bác sĩ Khương nói.

Trước áp lực đó, một quy trình phối hợp liên chuyên khoa được thiết lập chặt chẽ và linh hoạt. Bác sĩ Khương chọn phương pháp gây tê tủy sống liều thấp kết hợp gây tê ngoài màng cứng, nhằm hạn chế những tác động bất lợi lên hệ tim phổi. Hệ thống máy gây mê hiện đại tích hợp các cảm biến theo dõi hô hấp và các thông số liên quan, giúp bác sĩ điều chỉnh chính xác lượng khí và thuốc theo diễn biến của người bệnh.

Phòng mổ bố trí các thiết bị hiện đại theo dõi huyết động liên tục, kiểm soát sát sao từng chỉ số sinh tồn, chủ động dự phòng và xử trí sớm các nguy cơ có thể phát sinh.

Khoảng 15 phút sau, bác sĩ Hùng và êkíp phẫu thuật cho người bệnh. Bác sĩ mở một đường ngang dưới rốn để tiếp cận khoang bụng, bộc lộ buồng trứng và khối u. Sau đó, bác sĩ cắt buồng trứng phải chứa các khối u kích thước 7×6 cm, bảo tồn được buồng trứng trái, giữ chức năng sinh sản cho người bệnh.

“Chúng tôi phải thao tác nhanh nhưng đảm bảo độ chính xác cao, tránh làm vỡ u, giảm tối đa sang chấn cho người bệnh”, bác sĩ Thanh Hùng nói.

Khi ê kíp đang phẫu thuật, bác sĩ Khương tập trung đánh giá chỉ số sinh tồn người bệnh, tránh mọi yếu tố có thể làm trầm trọng thêm tình trạng tăng áp động mạch phổi như thiếu oxy máu, tăng CO2 máu, nhiễm toan, hạ thân nhiệt, thừa dịch, cũng như kiểm soát đau và gây tê không đầy đủ. Bệnh nhân hoàn toàn tỉnh táo trong suốt quá trình mổ. Các thành viên trong êkíp liên tục trò chuyện, động viên để cô bớt căng thẳng.

Sau 2 giờ, bác sĩ hoàn tất ca mổ, Ngân được chuyển về khoa Hồi sức tích cực (ICU) tiếp tục theo dõi. Bác sĩ Luân cho biết, trong 24 giờ đầu sau phẫu thuật, bệnh nhân suy tim trên nền tăng áp phổi có thể xuất hiện suy thất phải cấp, cơn tăng áp phổi cấp, tụt huyết áp, rối loạn nhịp hoặc suy hô hấp. Êkíp theo dõi sát huyết áp, nhịp tim, oxy máu và cân bằng lượng dịch, đồng thời duy trì thuốc điều trị tăng áp phổi, hỗ trợ tim.

Tình trạng tim phổi ổn định, không ghi nhận biến cố hậu phẫu. Hai ngày sau mổ, Ngân đã bắt đầu tập đi trở lại và xuất viện sau một tuần.

Kết quả giải phẫu bệnh xác định Ngân mắc u quái buồng trứng. Tình trạng này chủ yếu gặp ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, đặc biệt nhóm 20-30 tuổi, với khoảng 8,9 trường hợp trên 100.000 phụ nữ mỗi năm. Theo bác sĩ Thanh Hùng, loại u buồng trứng này nếu không phẫu thuật sớm có thể lớn nhanh, gây đau, xoắn và có thể vỡ u.

Hiện thế giới ước tính có 192.000 người bị tăng áp động mạch phổi, tỷ lệ hiện mắc khoảng 2,28/100.000 dân, nữ chiếm 62%.

Các bác sĩ tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh khuyến cáo người bệnh tăng áp động mạch phổi cần theo dõi định kỳ, thường mỗi 3-6 tháng khi tình trạng ổn định. Lịch tái khám có thể được rút ngắn tùy mức độ bệnh và đáp ứng điều trị. Khi xuất hiện triệu chứng khó thở, giảm khả năng vận động, phù chân, đau ngực hoặc ngất, người bệnh cần nhập viện ngay.

* Tên người bệnh đã được thay đổi