Bốc hỏa, tăng cân, giãn tĩnh mạch, tiểu đường, huyết áp cao… là hàng loạt bệnh mà ba chị em bà Nguyệt (Đồng Nai) đều mắc phải vì thừa cân, béo phì.

Ba chị em đều có thể trạng to béo từ nhỏ giống bố mẹ. Khoảng 1 năm nay, bà Nguyệt (52 tuổi, em gái út) tăng liên tục 10kg, luôn cảm thấy khó chịu trong người, bốc hỏa.

Bà Hà (55 tuổi) và bà Thư (57 tuổi) gần đây thấy nặng nề, đau nhức chân, mạch máu tím xanh nổi ngoằn ngoèo hai chân, đi lại khó khăn. Họ cùng nhau đi khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hoà – quận Tân Bình cũ).

Tiếp nhận ban đầu thấy chị em bà Nguyệt có thể trạng thừa cân, béo phì, cùng ở giai đoạn tiền mãn kinh, mãn kinh, nên tư vấn khám chuyên sâu về giảm cân, nội tiết.

Theo TS.BS Lâm Văn Hoàng, Trưởng khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, kết quả đo InBody và xét nghiệm máu cho thấy bà Hà nặng 87kg, BMI 37.2, béo phì mức độ nặng nhất, bà Thư 68kg, mắc thêm tăng huyết áp và bà Nguyệt 70kg đều bắt đầu vào ngưỡng béo phì độ 2. Mỡ nội tạng của ba chị em đều vượt ngưỡng an toàn 2,5 lần, huyết áp cao, rối loạn lipid máu.

Kiểm tra kỹ hơn, bác sĩ Hoàng tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh cho biết bà Hà và bà Thư bị giãn tĩnh mạch hai chi dưới, các tĩnh mạch bị xoắn, phình to, nổi lên dưới da màu xanh sẫm. Đây là tình trạng các tĩnh mạch bị sưng do van bị suy yếu, khiến máu bị ứ đọng thay vì lưu thông hiệu quả trở lại tim khiến người bệnh thấy sưng, đau nhức, thỉnh thoảng nóng rát ở chân. Cân nặng quá mức đè lực lớn lên hai chi dưới là yếu tố nguy cơ cao dẫn đến giãn tĩnh mạch.

“Sự gắng sức tăng thêm của chân để chống đỡ cơ thể có thể làm tổn thương các van tĩnh mạch, dẫn đến sự hình thành chứng giãn tĩnh mạch”, bác sĩ Hoàng giải thích. Họ phải giảm cân để giảm áp lực đè lên chân, cải thiện sức khỏe mạch máu tổng thể.

Ngoài béo phì, kết quả xét nghiệm máu của bà Nguyệt còn cho thấy đường huyết tăng cao, dấu hiệu của bệnh tiểu đường type 2. “Tôi rất bất ngờ khi bác sĩ nói vậy vì tôi ăn rất ít tinh bột cũng như đồ ngọt”, bà Nguyệt nói.

Khi biết ba người là chị em ruột, sống chung cùng đại gia đình nhiều thế hệ, bác sĩ Hoàng cho biết, béo phì ngoài yếu tố di truyền còn do môi trường lối sống, thói quen ăn uống, sinh hoạt giống nhau.

Bên cạnh đó, yếu tố tuổi tác giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh cũng là nguyên nhân tích mỡ gây thừa cân, béo phì ở những người bệnh này. Bước vào thời kỳ mãn kinh, phụ nữ trung niên có thể gặp tình trạng tăng đề kháng insulin và việc sử dụng hiệu quả insulin của cơ thể bị suy giảm kết hợp với tăng cân nhanh là nguyên nhân dẫn đến bệnh tiểu đường type 2.

Trên bệnh nền và điều kiện của từng người bệnh, bác sĩ Hoàng đã lên liệu trình điều trị riêng biệt. Bà Hà, bà Thư được sử dụng thuốc uống và thuốc tiêm để giảm năng lượng nạp vào, đồng thời vẫn phải duy trì chế độ ăn đủ dinh dưỡng, tăng cường thêm chất xơ, rau xanh, trái cây. Với tình trạng giãn tĩnh mạch, hai bà được chuyên viên vận động tư vấn những bài tập chân phù hợp như xoay cổ chân, đạp chân khi ngồi trên ghế hoặc nằm. Còn bà Nguyệt được sử dụng thuốc điều trị tiểu đường thế hệ mới hỗ trợ giảm cân để vừa giảm mỡ vừa ổn định đường huyết.

“Giảm 10-15% trọng lượng cơ thể, các bệnh đi kèm của người bệnh sẽ giảm đáng kể”, bác sĩ Hoàng nói và cho biết thêm, ở phụ nữ, mãn kinh và tăng cân luôn song hành với nhau. Khoảng 30% phụ nữ ở độ tuổi 50 – 59 không chỉ thừa cân mà còn có thể béo phì. Đây chính là một trong những nguyên nhân làm tăng nguy cơ mắc các bệnh như tăng huyết áp, bệnh tim, tiểu đường,…

Ở độ tuổi này, cơ thể phụ nữ trải qua nhiều thay đổi về nội tiết tố. Một thay đổi đáng kể là sự sụt giảm nồng độ estrogen có thể làm thay đổi cách mỡ được phân bố trong cơ thể, tích tụ nhiều ở bụng, mông, đùi, ảnh hưởng đến quá trình trao đổi chất. Việc giảm cân cho phụ nữ tuổi trung niên cần kiên trì và có sự tư vấn chuyên môn của bác sĩ để đảm bảo hiệu quả, an toàn, không làm tăng nặng các bệnh nền sẵn có.

*Tên người bệnh đã thay đổi