Bà Huyền, 60 tuổi, hôn mê do vỡ túi phình động mạch não, được bác sĩ ứng dụng AI giúp đánh giá, định vị, loại bỏ máu tụ và kẹp túi phình thành công.

Một ngày trước khi vào viện, bà Huyền đột ngột đau đầu dữ dội, kèm mệt mỏi rồi dần rơi vào trạng thái lơ mơ, gọi hỏi không đáp ứng. Ngay khi tiếp nhận, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM lập tức kích hoạt y lệnh khẩn “Code Stroke” dành riêng cho cấp cứu đột quỵ, các bác sĩ nhanh chóng có mặt.

ThS.BS.CKII Chu Tấn Sĩ, Trưởng Khoa Ngoại Thần kinh – Cột sống, Trung tâm Khoa học Thần kinh, cho biết thời điểm bà Huyền nhập viện huyết áp cao 154/90 mmHg, tri giác giảm chỉ còn 12 điểm theo thang Glasgow, biểu hiện tổn thương thần kinh nặng. Người bệnh có tiền sử tăng huyết áp nhiều năm nhưng dùng thuốc không đều.

Nhận định khả năng đột quỵ xuất huyết não, bác sĩ lập tức chỉ định chụp CT não và CT mạch não có tiêm thuốc cản quang. Công nghệ AI tích hợp trong máy CT 1975 lát cắt ngay lập tức phân tích dữ liệu, tự động nhận diện vùng tổn thương nhỏ, xác định túi phình mạch và vị trí khối máu tụ, đồng thời phân biệt các loại xuất huyết. Công nghệ này giúp bác sĩ nhanh chóng định vị chính xác túi phình ở đoạn cuối động mạch não giữa trái (M1), kích thước gần 0,6 cm, kèm nhú túi phình con nghi ngờ là điểm vỡ. Người bệnh đồng thời có xuất huyết não diện rộng, khối máu tụ lớn tại thùy thái dương – đỉnh trái, kích thước dài hơn 5,5 cm, gây phù não xung quanh, chèn ép não thất trái và đẩy lệch đường giữa sang phải 0,5 cm. Hình ảnh cũng ghi nhận xuất huyết dưới nhện lan tỏa cả hai bán cầu, tràn vào hệ thống não thất trên và dưới lều, kèm giãn nhẹ tĩnh mạch mắt hai bên.

“Tình trạng tổn thương rộng, nặng và phức tạp. Nếu không được xử trí ngay, bệnh nhân có nguy cơ tử vong hoặc rơi vào hôn mê sâu, yếu liệt tiến triển, động kinh”, bác sĩ Tấn Sĩ nói.

Sau hội chẩn, êkip bác sĩ quyết định mổ khẩn cho bà Huyền bằng phương pháp mở sọ lấy máu tụ và kẹp cổ túi phình động mạch não giữa. Theo bác sĩ Tấn Sĩ, kẹp cổ túi phình là phương pháp vàng trong điều trị các trường hợp vỡ túi phình phức tạp, giúp loại bỏ hoàn toàn nguy cơ chảy máu tái diễn, đồng thời bảo tồn chức năng thần kinh tối đa. Tuy nhiên, đây là kỹ thuật vi phẫu khó bậc nhất, bởi vùng mạch máu quanh đa giác Willis tập trung nhiều nhánh nuôi não, chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể gây di chứng nặng nề.

Để bảo đảm an toàn trong suốt ca mổ, êkip phẫu thuật ứng dụng đồng thời kính vi phẫu AI Zeiss Kinevo 900 và hệ thống định vị thần kinh AI Neuro Navigation Curve Brainlab. Kính vi phẫu cho phép phóng đại hình ảnh ba chiều, tự động nhận diện và theo dõi cấu trúc mạch máu – thần kinh, giúp bác sĩ xác định chính xác ranh giới giữa máu tụ và mô não lành. Trong khi đó, hệ thống định vị thần kinh như “bản đồ số” 3D, tự động xử lý và dựng hình giải phẫu chính xác, giúp bác sĩ liên tục theo dõi vị trí dụng cụ so với mạch máu và mô não lành theo thời gian thực. Nhờ đó, bác sĩ tiếp cận, khoanh vùng chính xác cổ túi phình và kẹp triệt để, đồng thời loại bỏ khối máu tụ lớn, giải phóng chèn ép não. Sau ba giờ, ca mổ thành công, hạn chế tối đa nguy cơ tổn thương thần kinh và tái vỡ sau mổ.

Sau mổ, bà Huyền hồi tỉnh dần, tri giác cải thiện rõ. Ngày thứ ba hậu phẫu, bà trò chuyện nhẹ nhàng, tỉnh táo hơn. Đến ngày thứ năm, bệnh nhân bắt đầu tập đi với sự hỗ trợ của kỹ thuật viên phục hồi chức năng. Diễn biến hậu phẫu thuận lợi, không ghi nhận thêm cơn động kinh hay xuất huyết tái phát. Sau một tuần theo dõi, bà Huyền được xuất viện, bác sĩ hướng dẫn tập phục hồi chức năng tại nhà và tái khám định kỳ.

Bác Tấn Sĩ cho hay, túi phình mạch máu não có thể chiếm 3-5% dân số, vỡ túi phình mạch máu não là một trong những nguyên nhân gây đột quỵ xuất huyết nguy hiểm nhất, tỷ lệ tử vong có thể lên tới 50%. Người sống sót cũng thường để lại di chứng nặng như liệt, mất ngôn ngữ, sa sút trí tuệ. Xử trí khẩn cấp là yếu tố quyết định để cứu sống, hạn chế di chứng và tránh tái vỡ túi phình mạch máu não.

Bệnh có thể tồn tại âm thầm nhiều năm, chỉ bộc phát khi túi phình vỡ, thường với triệu chứng đau đầu dữ dội đột ngột, kèm nôn, rối loạn tri giác hoặc co giật. Nhóm nguy cơ gồm người tăng huyết áp, hút thuốc lá, uống rượu nhiều, rối loạn mỡ máu, có bệnh lý di truyền, đặc biệt là nữ giới trên 50 tuổi.

Để phòng ngừa, bác sĩ Tâm Anh khuyến cáo kiểm soát huyết áp, tuân thủ thuốc đều đặn, duy trì lối sống lành mạnh, hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá, ăn uống cân đối. Những người có tiền sử gia đình phình mạch hoặc đau đầu bất thường nên đi khám sớm tại cơ sở chuyên khoa để được tầm soát bằng cộng hưởng từ hoặc CT mạch máu não. Phát hiện sớm giúp bác sĩ theo dõi hoặc can thiệp dự phòng, tránh biến chứng nặng nề.