Biếng ăn, mất ngủ suốt ba tháng không rõ nguyên nhân, Lan, 14 tuổi, cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM mới biết thủ phạm khiến cơ thể em suy kiệt chính là lupus ban đỏ.

Nhìn con gái tự xúc ăn từng thìa súp ngon lành, chị Huệ vui đến chảy nước mắt. Chỉ trước đó vài tuần, bé Lan khiến cả nhà lo lắng với thể trạng ốm yếu, cơ thể “như da bọc xương”, nhìn thấy thức ăn là muốn nôn. Chị Huệ chia sẻ: “Hành trình ba tháng rong ruổi cùng con qua các bệnh viện, tôi chỉ lo một ngày bé không còn sức chống chọi. Nay nhìn con trở về từ cửa tử và ngày ngày mong được đi học lại, tôi như trút được gánh nặng vì mọi nỗ lực đã được đền đáp”.

Bé Lan khởi phát cơn đau bụng thượng vị kèm cảm giác khó tiêu, buồn nôn từ ba tháng trước. Đi khám và nhập viện điều trị tại một bệnh viện nhi, em được chẩn đoán nhiễm trùng HP trong dạ dày, kê toa kháng sinh theo phác đồ.

Suốt thời gian nằm viện, Lan vẫn còn các triệu chứng tiêu hóa, dần sinh ra tình trạng chán ăn. Biếng ăn thời gian dài cộng thêm tâm trạng mệt mỏi, mất ngủ khiến em thay đổi tính tình, trở nên ít nói, buồn bã, dễ cáu gắt. “Đỉnh điểm có giai đoạn bé bỏ ăn nhiều bữa, trầm cảm nặng và có ý định tự sát”, chị Huệ kể. Lúc này, gia đình mới đưa em đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.

BS.CKI Đỗ Duy Long, khoa Nội tim mạch, Trung tâm Tim mạch, cho biết Lan có biểu hiện của chứng chán ăn tâm thần do trầm cảm nặng. Thời điểm nhập viện, bé chỉ nặng hơn 30 kg, sụt hơn 10 kg trong vòng ba tháng. Bác sĩ chỉ định siêu âm tim, phát hiện tràn dịch màng tim lượng nhiều, chọc hút được 150 ml dịch.

TS.BS Trần Vũ Minh Thư, Trưởng khoa Nội tim mạch 2, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM nhận định, nếu chỉ mắc bệnh dạ dày thông thường, bệnh nhân được điều trị kháng sinh đúng phác đồ sẽ cải thiện dần triệu chứng rồi khỏi hẳn. Nhưng bé Lan ngày càng chán ăn, sụt cân, ảnh hưởng nặng nề đến tinh thần, chắc chắn do mắc một bệnh lý khác.

Bác sĩ tiến hành xét nghiệm máu, xét nghiệm dịch, cuối cùng xác định em bị lupus ban đỏ. Đây chính là căn nguyên của hàng loạt triệu chứng tiêu hóa, tâm thần, tràn dịch màng tim… mà em gặp phải trong mấy tháng qua. Nếu không kịp thời điều trị, bệnh nhân tiếp tục bỏ ăn sẽ khiến thể trạng suy kiệt, tử vong.

Bé Lan được điều trị bằng thuốc ức chế miễn dịch, kết hợp với các loại thuốc trị biếng ăn, trầm cảm, loạn thần. Sau 3 ngày bệnh nhân không còn dịch màng tim, có cảm giác thèm ăn trở lại. Tiếp tục chữa trị theo phác đồ, bé dần cải thiện tâm trạng, nói chuyện với người thân trở lại và ngủ ngon hơn.

20 ngày kể từ lúc nhập viện, Lan ăn được 5 bữa nhỏ mỗi ngày, tự học online qua máy tính vì: “Em không muốn bị hổng kiến thức khi quay trở lại trường”. Lan khỏe mạnh xuất viện ngay hôm sau.

Lupus (hay lupus ban đỏ, lupus ban đỏ hệ thống) là một bệnh lý tự miễn, xảy ra khi hệ miễn dịch của cơ thể tấn công các mô khỏe mạnh thay vì các vi sinh vật có hại. Bệnh gây ảnh hưởng lên đa cơ quan gồm khớp, da, phổi, tim, mạch máu, thận, hệ tiêu hóa, hệ thần kinh và tế bào máu…

Triệu chứng bệnh khác tùy thuộc vào vị trí khu vực ảnh hưởng bệnh, như nhức đầu, tê, ngứa, co giật, vấn đề thị lực, thay đổi tính cách (não và hệ thần kinh); đau bụng, buồn nôn và nôn (đường tiêu hóa); tràn dịch màng tim, viêm cơ tim (tim); tích tụ dịch trong khoang màng phổi, khó thở (phổi); màu da loang lổ và ngón tay đổi màu khi lạnh (da); sưng ở chân (thận)…

Theo thời gian, bệnh lupus ban đỏ có thể làm tổn thương hoặc gây ra các biến chứng tại các cơ quan trong cơ thể như viêm màng ngoài tim, suy giảm trí nhớ, thay đổi hành vi, co giật, viêm mô phổi hoặc viêm màng phổi, viêm hoặc suy thận, đau tim, đột quỵ.

Hiện chưa xác định được nguyên nhân gây bệnh lupus ban đỏ. Những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh bao gồm nữ giới, độ tuổi từ 15-40, thường xuyên tắm nắng hoặc tiếp xúc trực tiếp với nắng, bị nhiễm trùng, dùng thuốc đặc trị, đặc biệt là thuốc chống động kinh, hạ huyết áp và kháng sinh.

Để phòng ngừa lupus ban đỏ hoặc giảm mức độ bệnh, cần tránh ánh nắng mặt trời. Xây dựng chế độ ăn uống hợp lý, bổ sung thực phẩm giàu vitamin và khoáng chất, đặc biệt là vitamin D và canxi, hạn chế thức ăn chiên xào nhiều dầu mỡ. Tập thể dục đều đặn, tránh xa stress, ngủ đủ giấc, không thức khuya.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi