Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), phế cầu khuẩn là nguyên nhân có nguy cơ cao gây tử vong trên toàn cầu với tỷ lệ từ 20 – 25% so với các tác nhân virus, vi khuẩn khác. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ, mỗi năm, phế cầu khuẩn gây ra khoảng 2.000 ca viêm màng não và khiến hơn 150.000 người phải nhập viện vì viêm phổi. Trước gánh nặng bệnh tật này, một phương pháp phòng ngừa hiệu quả như tiêm vắc xin phế cầu được đánh giá là vô cùng quan trọng, cần được ưu tiên thực hiện. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều người vẫn còn chần chừ, thắc mắc liệu tiêm phế cầu có cần thiết không? Bài viết dưới đây sẽ giải đáp chi tiết tất cả thắc mắc trên.
Bài viết có sự tư vấn Y khoa của BS.CKI Nguyễn Công Luận, Quản lý Y khoa khu vực 2 Đông Nam Bộ, Hệ thống tiêm chủng VNVC
BS.CKI Nguyễn Công Luận, Quản lý Y khoa khu vực 2 Đông Nam Bộ, Hệ thống tiêm chủng VNVC cho biết: “Phế cầu khuẩn là tác nhân gây ra nhiều bệnh lý nghiêm trọng, bao gồm viêm phổi, viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết, với tỷ lệ tử vong cao trên toàn thế giới. Theo thống kê, hàng năm có khoảng 1 triệu trẻ em dưới 5 tuổi tử vong bởi do phế cầu khuẩn. Tại Hoa Kỳ, ước tính có khoảng 5% số người mắc viêm phổi, 20% trường hợp nhiễm trùng huyết, 30% trường hợp viêm màng não tử vong đều do phế cầu khuẩn gây ra.” (1)
Vắc xin phế cầu là sinh phẩm y tế giúp bảo vệ cơ thể khỏi những bệnh lý xâm lấn và không xâm lấn nguy hiểm do vi khuẩn phế cầu (Streptococcus pneumoniae) gây ra như viêm phổi, viêm màng não, nhiễm trùng huyết… Vi khuẩn phế cầu được phân lập với hơn 90 kiểu huyết thanh khác nhau và việc phòng ngừa cần thiết phải bao phủ nhiều kiểu huyết thanh phổ biến để hạn chế sự lan truyền của các bệnh này.
Bằng cách kích thích hệ miễn dịch của cơ thể sản sinh kháng thể đặc hiệu và chủ động với các nhóm huyết thanh nguy hiểm và phổ biến nhất của vi khuẩn phế cầu, vắc xin phế cầu giúp giảm nguy cơ lây nhiễm, mắc bệnh và các biến chứng nặng do bệnh phế cầu gây ra. Đây là loại vắc xin phòng bệnh hô hấp đặc biệt quan trọng đối với trẻ nhỏ, người lớn tuổi, phụ nữ mang thai và những người có sức đề kháng kém.
Vắc xin phế cầu hiện có hai loại chính: vắc xin polysaccharide và vắc xin liên hợp, bao gồm vắc xin PCV13, PCV15, PCV20 và PPSV23, mỗi loại chứa các polysaccharide từ nhiều kiểu huyết thanh khác nhau của vi khuẩn này, giúp kích thích hệ miễn dịch tạo ra kháng thể để bảo vệ cơ thể khi chẳng may tiếp xúc với vi khuẩn trong tương lai.
Nhóm đối tượng cần tiêm vắc xin được xác định dựa trên độ tuổi và tình trạng sức khỏe cụ thể. Trẻ em từ 6 tuần tuổi đến 5 tuổi cần được tiêm ngừa để bảo vệ khỏi các bệnh gây nguy hiểm cho trẻ bởi phế cầu. Đối với người lớn, đặc biệt là những người từ 65 tuổi trở lên hoặc có các bệnh lý nền như suy giảm miễn dịch, bệnh mãn tính về tim, phổi, gan, và những người có thói quen hút thuốc, cũng cần tiêm ngừa để giảm nguy cơ mắc bệnh.
Ngoài tác dụng phòng bệnh trực tiếp, vắc xin phế cầu cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu bớt gánh nặng y tế trong bối cảnh các đại dịch khác như Covid-19, khi mà các bệnh do phế cầu có thể dễ bị nhầm lẫn với các triệu chứng viêm đường hô hấp của virus này và vắc xin phế cầu được chứng minh là có khả năng gây miễn dịch chéo với Covid-19, giúp tăng cường sức đề kháng cho hệ hô hấp.
Tiêm vắc xin phế cầu là rất cần thiết, đặc biệt đối với những nhóm dễ bị tổn thương như trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và những người có bệnh lý nền. Vắc xin giúp cơ thể tạo ra kháng thể đặc hiệu với các chủng phế cầu phổ biến và nguy hiểm hiện nay, chủ động giúp cơ thể chống lại sự tấn công, lây nhiễm của vi khuẩn, giảm nguy cơ mắc bệnh do phế cầu khuẩn như viêm phổi, viêm màng não, nhiễm trùng huyết và các biến chứng nguy hiểm.
Ngoài ra, tiêm vacxin phế cầu đầy đủ, đúng lịch còn góp phần tạo ra miễn dịch cộng đồng, làm giảm nguy cơ lây lan bệnh trong cộng đồng. Việc tiêm chủng không chỉ bảo vệ sức khỏe cá nhân mà còn góp phần vào việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng, do đó, tiêm vacxin phế cầu là một biện pháp phòng bệnh quan trọng và cần thiết.
Tiêm phế cầu có cần thiết không? Mũi tiêm phế cầu có quan trọng không? Tiêm vắc xin phế cầu đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với sức khỏe của cá nhân và cộng đồng, đặc biệt là nhóm người dễ bị tổn thương và có nguy cơ cao mắc bệnh đường hô hấp như trẻ em, phụ nữ mang thai, người cao tuổi và người mắc các bệnh nền mạn tính. Cụ thể:
Phế cầu khuẩn là một trong những nguyên nhân chính gây ra nhiều bệnh nguy hiểm cho trẻ nhỏ và người lớn, đặc biệt là viêm phổi, viêm màng não và nhiễm trùng huyết. Các bệnh này không chỉ gây đau đớn mà còn có thể dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe và tính mạng của người bệnh. Tiêm vắc xin phế cầu giúp cơ thể hình thành kháng thể chủ động để chống lại vi khuẩn phế cầu, từ đó giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh và bảo vệ sức khỏe toàn diện cho cả trẻ em lẫn người lớn.
Theo một nghiên cứu trên Tạp chí Y khoa New England với hơn 84.000 người tham gia có độ tuổi từ 65 tuổi cho thấy, có 45% số người được tiêm vaccine phế cầu không bị viêm phổi và khoảng 75% số người được tiêm vắc xin không bị các bệnh phế cầu khuẩn xâm lấn như viêm màng não, nhiễm trùng huyết. (2) Tại Hoa Kỳ, tiêm vaccine phế cầu làm giảm 98% số ca bệnh phế cầu xâm lấn ở trẻ em do các tuýp huyết thanh có trong vaccine phế cầu cộng hợp.
Vắc xin phế cầu không chỉ giúp ngăn ngừa bệnh tật mà còn giảm nguy cơ tử vong và các biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt ở những người có hệ miễn dịch yếu hoặc mắc bệnh lý nền. Trong trường hợp không may mắc bệnh sau khi đã tiêm vắc xin, lượng kháng thể dồi dào sẽ giúp hệ miễn dịch phản ứng hiệu quả, ức chế khả năng hoạt động và tấn công của vi khuẩn, khiến bệnh diễn biến nhẹ hơn, giảm thiểu nguy cơ biến chứng và rút ngắn thời gian hồi phục.
Theo thống kê năm 2015 của WHO, từ khi vắc xin phế cầu khuẩn được đưa vào sử dụng đã giúp 7,5 triệu trường hợp nhiễm phế cầu khuẩn được ngăn chặn và cứu sống khoảng 290.000 trẻ dưới 5 tuổi. Tại Vương quốc Anh, sau khi vắc xin phế cầu cộng hợp được đưa vào sử dụng, tỷ lệ tử vong liên quan đến bệnh phế cầu xâm lấn ở trẻ em dưới 5 tuổi đã giảm khoảng 69% trong 8 năm.
Chi phí điều trị các bệnh do phế cầu khuẩn gây ra, đặc biệt là các biến chứng như viêm màng não, nhiễm trùng huyết, viêm phổi nặng, có thể tiêu tốn một khoản chi phí khổng lồ và kéo dài. Không chỉ dừng lại ở viện phí, việc điều trị bệnh do phế cầu khuẩn còn là những khoản chi tiêu cho thuốc men, vật tư y tế, chăm sóc đặc biệt và cả những tổn thất về thu nhập khi phải nghỉ làm để chăm sóc người bệnh. Tiêm vắc xin phế cầu là một khoản đầu tư thông minh, giúp gia đình giảm thiểu đáng kể gánh nặng kinh tế và bảo vệ tương lai của trẻ nhỏ.
Theo kết quả mô hình hóa giá trị tiêm chủng của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC Hoa Kỳ) cho thấy, mỗi 1 USD (24.000 đồng) đầu tư cho tiêm chủng có thể tiết kiệm được 52 USD (khoảng 1,3 triệu đồng) từ chi phí khám, chữa bệnh và các chi phí y tế phát sinh khác. (3)
Khi một người tiêm vắc xin phế cầu đầy đủ, không chỉ mang lại hiệu quả phòng bệnh cá nhân mà còn trở thành “tấm khiên” ngăn chặn nguy cơ bệnh lây từ người sang người. Khi một số lượng lớn người dân được tiêm phòng đầy đủ, sẽ hình thành miễn dịch cộng đồng, giúp ngăn chặn sự lây lan của bệnh. Điều này không chỉ bảo vệ những người đã được tiêm mà còn bảo vệ cả những người chưa có cơ hội tiêm phòng, đặc biệt là trẻ sơ sinh và người có sức đề kháng yếu.
Khi tỷ lệ tiêm chủng cao, số lượng bệnh nhân nhập viện do các bệnh liên quan đến phế cầu khuẩn sẽ giảm đáng kể, giúp giảm tải cho hệ thống y tế. Việc giảm tải bệnh nhân giúp các cơ sở y tế tập trung hơn vào việc chăm sóc những bệnh nhân khác, nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.
Không tiêm vắc xin phế cầu có thể dẫn đến nhiều rủi ro cho sức khỏe cá nhân, đặc biệt đối với những nhóm dễ bị tổn thương như trẻ nhỏ, người lớn tuổi và những người có bệnh lý nền. Dưới đây là một số hậu quả có thể xảy ra nếu không tiêm vắc xin phế cầu:
Vắc xin phế cầu đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe, được khuyến cáo tiêm cho trẻ em từ 6 tuần tuổi và người lớn. Đặc biệt, những người có hệ miễn dịch yếu hoặc mắc các bệnh lý nền nên ưu tiên tiêm vắc xin phế cầu để giảm thiểu nguy cơ gặp phải các biến chứng nghiêm trọng do phế cầu khuẩn gây ra. Một số nhóm người cần được ưu tiên tiêm vắc xin phế cầu bao gồm:
Vắc xin phế cầu dù mang lại nhiều lợi ích, nhưng không phải tất cả mọi người đều có thể tiêm. Theo đó, một số đối tượng không nên tiêm vắc xin phế cầu bao gồm:
Tiêm vắc xin phế cầu càng sớm càng tốt cho tất cả đối tượng được khuyến cáo tiêm chủng. Trẻ từ 6 tuần tuổi cần tiêm ngay mũi đầu tiên của vắc xin phế cầu và cần tuân thủ lịch tiêm, tiêm đủ liều theo khuyến cáo. Trẻ lớn và người lớn chưa tiêm vắc xin phế cầu trước đây cần tiêm ngay theo chỉ định của bác sĩ để sớm tạo miễn dịch, phòng bệnh sớm.
Xem thêm: Tiêm vắc xin phế cầu cho người lớn có tác dụng gì?
Tiêm phế cầu có cần thiết không? Tiêm vắc xin phế cầu là một biện pháp phòng bệnh hiệu quả, giúp bảo vệ cơ thể khỏi những căn bệnh nguy hiểm do vi khuẩn phế cầu gây ra. Tuy nhiên, trước khi đi tiêm vắc xin phế cầu, để việc tiêm chủng đạt hiệu quả cao và an toàn, người tiêm chủng cần lưu ý một số điều sau:
Sau khi tiêm vắc xin phế cầu, để đảm bảo hiệu quả của vắc xin cần lưu ý một số vấn đề sau:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Tiêm phế cầu có cần thiết không? Việc tiêm vắc xin phế cầu là một biện pháp quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe của trẻ nhỏ, người lớn tuổi, người mắc các bệnh lý nền. Tiêm phòng không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng nghiêm trọng do phế cầu mà còn bảo vệ cộng đồng khỏi sự lây lan của bệnh. Việc tiêm phòng sớm, ngay từ giai đoạn trẻ còn nhỏ, sẽ tạo nền tảng vững chắc cho hệ miễn dịch, giúp trẻ phát triển khỏe mạnh hơn. Do đó, các bậc phụ huynh nên cân nhắc và tham khảo ý kiến bác sĩ tại bệnh viện uy tín để lên kế hoạch tiêm phòng hợp lý.
