Nên tiêm phế cầu 10 hay 13? Tiêm vắc xin phế cầu loại nào tốt nhất?

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), phế cầu khuẩn gây ra các bệnh có tỷ lệ mắc cao thứ 3 trên thế giới với tỷ lệ tử vong cao 20 – 25%, trong đó trẻ em là nhóm rất dễ mắc bệnh và biến chứng nặng, vì vậy ngay từ 2 tháng trẻ đã được khuyến cáo cần tiêm vắc xin phế cầu phòng viêm phổi, viêm màng não, viêm tai giữa, nhiễm khuẩn huyết do vi khuẩn phế cầu. Tuy nhiên, bố mẹ nên tiêm vắc xin phế cầu 10 hay 13 cho trẻ? BS Hà Mạnh Cường sẽ giải đáp thắc mắc nên tiêm phế cầu 10 hay 13 trong bài viết này.

Bài viết được sự tư vấn chuyên môn của BS Nguyễn Công Luận – Quản lý Y khoa khu vực 2 Đông Nam Bộ, Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC.

Phế cầu khuẩn nguy hiểm như thế nào?

Phế cầu khuẩn (tên tiếng Anh là Streptococcus pneumoniae) là loại vi khuẩn gram dương, tan máu alpha, hiếu khí, xếp thành đôi. Do kháng nguyên có bản chất là polysaccharide nên tạo điều kiện cho chúng trốn tránh được quá trình thực bào của cơ thể. (1)

Năm 1881, nhà khoa học Louis Pasteur là người đầu tiên đã phân lập thành công phế cầu khuẩn.  Đến nay, các nhà khoa học đã xác định được có hơn 90 loại huyết thanh phế cầu dựa trên phản ứng với huyết thanh đặc hiệu. Trong đó, tuýp huyết thanh 19A được đánh giá là có độc lực cao nhất kèm theo khả năng đa kháng thuốc và là một trong những nguyên nhân gây ra các trường hợp nhiễm trùng đường hô hấp và các bệnh xâm lấn. (2)

Phế cầu khuẩn lây lan nhanh chóng qua đường hô hấp khi có tiếp xúc trực tiếp với giọt bắn từ mũi, họng hoặc vô tình dùng chung đồ dùng cá nhân với người bệnh.

Tùy thuộc vào cơ quan hoặc bộ phận trên cơ thể bị nhiễm bệnh, phế cầu khuẩn sẽ gây các bệnh lý nghiêm trọng, thậm chí là đe dọa đến tính mạng như viêm tai giữa, viêm phổi, viêm xoang, nhiễm trùng huyết, viêm màng não, thậm chí là tử vong. Kể cả trong trường hợp may mắn được điều trị kịp thời vẫn có nguy cơ gánh chịu di chứng nặng nề suốt đời. Chẳng hạn viêm màng não do phế cầu khuẩn có thể khiến người bệnh mất thính lực, động kinh, thiểu năng trí tuệ,…

Viêm xoang mũi do phế cầu khuẩn có thể dẫn đến viêm màng não, áp xe não, ngoài màng cứng hoặc dưới màng cứng, huyết khối xoang hang, nhiễm trùng huyết khối tĩnh mạch vỏ não,… Viêm tai giữa cấp do phế cầu khuẩn khiến người bệnh suy giảm thính giác, rối loạn tiền định, thủng màng nhĩ, viêm xương chũm, viêm xương đá, viêm mê nhĩ,…

Đáng chú ý, phế cầu khuẩn thường trú ngụ ở hầu họng của mỗi người (hay còn gọi là người lành mang trùng). Khi khỏe mạnh, phế cầu khuẩn không thể tấn công và gây bệnh được do hàng rào miễn dịch ngăn chặn và chờ các điều kiện thuận lợi như căng thẳng, suy nhược cơ thể, suy giảm miễn dịch hoặc ức chế miễn dịch, người mắc bệnh ung thư, người mắc các bệnh mạn tính, người từng cắt lách hoặc lách mất chức năng, người hút thuốc lá, người được cấy ốc tai điện tử, rò rỉ dịch não tủy,… để bắt đầu tấn công và gây bệnh.

Ngoài ra, phế cầu khuẩn còn cực kỳ nguy hiểm bởi khả năng kháng lại hầu hết các loại thuốc kháng sinh hiện nay. Theo nghiên cứu được thực hiện vào năm 2015, ước tính có khoảng 30% người nhiễm phế cầu khuẩn kháng lại một hoặc nhiều loại thuốc kháng sinh khiến cho gánh nặng điều trị bệnh phế cầu khuẩn ngày càng tăng lên.

Nguy hiểm hơn, việc kháng lại thuốc kháng sinh sẽ buộc bác sĩ phải chỉ định kháng sinh liều cao, điều này có thể khiến người bệnh tiềm ẩn nhiều nguy cơ đến sức khỏe, chẳng hạn như hết thuốc chữa nếu mắc các bệnh nhiễm trùng khác. Tại Hoa Kỳ, thống kê cho thấy tình trạng kháng kháng sinh do phế cầu khuẩn là nguyên nhân gây ra hơn 2 triệu trường hợp nhiễm trùng và khiến 23.000 người phải tử vong mỗi năm. Dữ liệu từ châu Âu còn ghi nhận được khoảng 25.000 trường hợp tử vong là do nhiễm trùng kháng kháng sinh.

Chính vì vậy, tiêm vắc xin Prevenar 13 hoặc phế cầu Synflorix 10 đầy đủ và đúng lịch là biện pháp chủ động, an toàn, tiết kiệm và hiệu quả bền vững để phòng ngừa các bệnh do phế cầu khuẩn gây ra. Vắc xin phế cầu được chứng minh là giúp ngăn chặn nguy cơ mắc bệnh, biến chứng nguy hiểm, thậm chí là tử vong. Ước tính có hơn 175 triệu trẻ đã được bảo vệ và 625 nghìn trẻ em được cứu sống trên toàn thế giới nhờ tiêm vắc xin phế cầu trong giai đoạn từ 2010–2019.

Vắc xin phế cầu 10 là gì?

Vắc xin phế cầu 10 (còn gọi là vắc xin Synflorix) phòng ngừa 10 tuýp huyết thanh phế cầu khuẩn gồm 1, 4, 5, 6B, 7F, 9V, 14, 18C, 19F và 23F gây ra các bệnh như: viêm phổi, viêm màng não, hội chứng nhiễm trùng, nhiễm khuẩn huyết và viêm tai giữa cấp,… Đây là vắc xin do được nghiên cứu và phát triển bởi tập đoàn dược phẩm uy tín thế giới Glaxosmithkline (GSK) – Bỉ.

Vắc xin phế cầu 13 là gì?

Vắc xin phế cầu 13 (còn gọi là vắc xin Prevenar 13) phòng ngừa 13 tuýp huyết thanh phế cầu khuẩn nguy hiểm như 1, 3, 4, 5, 6A, 6B, 7F, 9V, 14, 18C, 19A, 19F và 23F gây các bệnh nhiễm trùng máu, viêm phổi, viêm màng não, viêm tai giữa cấp tính,… nguy hiểm ở cả trẻ em và người lớn. Vắc xin Prevenar 13 được nghiên cứu và phát triển bởi tập đoàn hàng dược phẩm và chế phẩm sinh học – Pfizer (Mỹ) và sản xuất tại Bỉ. Đặc biệt, Prevenar 13 được chứng minh có khả năng tạo miễn dịch chéo không đặc hiệu với Covid-19.

So sánh sự khác nhau giữa vắc xin phế cầu 13 và phế cầu 10

Hiện có 2 loại vắc xin phế cầu được cấp phép lưu hành tại Việt Nam là vắc xin Prevenar 13 (Bỉ) và vắc xin Synflorix (Bỉ) khiến nhiều gia đình băn khoăn nên tiêm phế cầu 10 hay 13? Để tìm được lời giải đáp cho vấn đề này thì việc hiểu rõ sự khác nhau giữa 2 loại vắc xin này là rất cần thiết.

Nên tiêm phế cầu 10 hay 13?

Việc lựa chọn vắc xin phế cầu 10 hay 13 để tiêm sẽ được xem xét, cân nhắc theo nhiều yếu tố như vắc xin có sẵn hay không, độ tuổi tiêm vắc xin, nhu cầu phòng bệnh, bệnh lý đặc thù theo lứa tuổi mà ưu tiên sử dụng loại vắc xin nào, điều kiện kinh tế của mỗi gia đình. Ngoài ra, sau khi khám sàng lọc trước tiêm xong, bác sĩ sẽ là người chỉ định người tiêm nên tiêm vắc xin phế cầu 10 hay 13 để đảm bảo an toàn tiêm chủng cũng như giảm thiểu tối đa các phản ứng sau tiêm.

Có thể thấy, bệnh do phế cầu khuẩn rất nghiêm trọng và có thể gây tử vong. Ước tính có khoảng 150.000 người Mỹ trưởng thành phải nhập viện vì viêm phổi do phế cầu khuẩn mỗi năm. Khoảng 1 trong 20 người bị viêm phổi do phế cầu khuẩn sẽ tử vong. Tỷ lệ tử vong cao hơn ở người lớn từ 65 tuổi trở lên. Do đó, việc tiêm vắc xin đủ liều, đúng lịch là rất quan trọng để giúp ngăn chặn nguy cơ mắc bệnh, biến chứng nguy hiểm, thậm chí là tử vong. (3)

Hiện nay, 2 loại vắc xin phế cầu là vắc xin Prevenar 13 (Bỉ) và vắc xin Synflorix (Bỉ) đều được sản xuất tại Bỉ nhưng vẫn còn rất nhiều Khách hàng băn khoăn, thắc mắc nên tiêm phế cầu 10 chủng hay 13 chủng? Có thể tiêm cả hai loại vắc xin được không?

Theo dữ liệu đã được các hãng sản xuất vắc xin phế cầu khuẩn công bố, vắc xin phế cầu 10 và phế cầu 13 đều có tính an toàn cao, mang lại hiệu quả lâu dài trong việc phòng ngừa các bệnh lý nguy hiểm do phế cầu khuẩn gây ra, đã và đang được đưa vào sử dụng ở hơn 100 quốc gia trên thế giới. Vắc xin Synflorix 10 dành cho trẻ từ 6 tuần tuổi đến trẻ dưới 6 tuổi (trước sinh nhật năm thứ 6) và vắc xin Prevnar 13 dành cho trẻ từ 6 tuần tuổi và người lớn, đặc biệt là người già, người có bệnh nền.

Có nên tiêm xen kẽ vắc xin Synflorix 10 và Prevenar 13 không?

CÓ THỂ! Các chuyên gia cho biết trong trường hợp bất khả kháng như 1 trong 2 loại vắc xin khan hiếm hoặc vì nguyên nhân khác thì có thể xem xét tiêm xen kẽ vắc xin Synflorix 10 và Prevenar 13. Tuy nhiên, việc tiêm xen kẽ 2 loại vắc xin này không được khuyến khích mà cần có sự chỉ định của các bác sĩ. Trong một số trường hợp, người bệnh có thể được tiêm xen kẽ với các phế cầu khác hoặc các vắc xin kết hợp, tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe của người bệnh và khuyến cáo của bác sĩ.

Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC luôn đảm bảo cung ứng đầy đủ các loại vắc xin phế cầu khuẩn thế hệ mới chất lượng cao, số lượng lớn được nhập khẩu chính hãng từ các nhà sản xuất lớn trên thế giới với chi phí bình ổn, kể cả thời điểm thường xuyên khan hiếm nhiều loại vắc xin quan trọng, VNVC cam kết không tăng giá mà còn mang đến nhiều ưu đãi và quà tặng hấp dẫn.

100% các loại vắc xin tại VNVC được lưu trữ và bảo quản trong hệ thống dây chuyền lạnh (Cold Chain) và hệ thống kho lạnh quy mô lớn đạt chuẩn GSP có khả năng chứa 400 triệu liều vắc xin trong cùng một thời điểm, cùng với đó là quy trình tiêm chủng vắc xin 8 bước an toàn được vận hành và kiểm soát nghiêm ngặt và khép kín.

Ngoài ra, nhằm đảm bảo 100% Khách hàng được tiêm vắc xin cúm mùa đủ liều, đúng lịch, VNVC còn triển khai hình thức nhắc lịch tiêm tự động và hoàn toàn miễn phí qua điện thoại, tin nhắn, trợ lý tiêm chủng toàn năng VNVC Mobile App mỗi năm.

Để tư vấn về vắc xin và lịch tiêm chủng vắc xin cúm mùa, Quý Khách hàng vui lòng gọi hotline 028 7102 6595 hoặc qua fanpage Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn VNVC.

Vắc xin phế cầu giúp phòng ngừa hiệu quả các bệnh nguy hiểm như viêm phổi, viêm màng não và nhiễm trùng máu. Tuy nhiên, nhiều người băn khoăn nên tiêm phế cầu 10 hay 13 để đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu. Việc lựa chọn loại vắc xin phù hợp sẽ tùy vào độ tuổi, tình trạng sức khỏe và khả năng bảo vệ trước các chủng vi khuẩn khác nhau. Nếu bạn muốn biết loại nào phù hợp nhất cho bản thân hoặc gia đình, hãy để lại câu hỏi hoặc chia sẻ bài viết để bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh tư vấn chi tiết.

Như vậy thắc mắc nên tiêm phế cầu 10 hay 13 của nhiều Khách hàng đã được giải đáp. Phế cầu khuẩn rất nghiêm trọng và có thể gây tử vong ở mọi lứa tuổi, mọi đối tượng. Chính vì vậy, chủ động tiêm vắc xin phòng các bệnh do phế cầu khuẩn đủ liều, đúng lịch là rất quan trọng để giúp ngăn chặn nguy cơ mắc bệnh, biến chứng nguy hiểm, thậm chí là tử vong do tác nhân này gây ra.