Thuốc điều trị viêm khớp dạng thấp hỗ trợ kiểm soát triệu chứng và ngăn chặn bệnh tiến triển nặng. Hiện có những loại thuốc nào đang được sử dụng phổ biến? Tác dụng như thế nào?
Sử dụng thuốc là một trong những phương pháp điều trị viêm khớp dạng thấp (RA) phổ biến, góp phần kiểm soát triệu chứng và làm chậm quá trình tiến triển bệnh. Tùy theo trường hợp, bác sĩ có thể kê đơn nhiều loại thuốc khác nhau nhằm đảm bảo hiệu quả tối ưu. Trong đó, các thuốc điều trị viêm khớp dạng thấp thường được sử dụng gồm [1]:
Thuốc kháng viêm không steroid là một trong các nhóm thuốc điều trị bệnh viêm khớp dạng thấp phổ biến. NSAIDs gồm Aspirin, Ibuprofen, Naproxen, Meloxicam, Celecoxib, Etoricoxib,… hỗ trợ ức chế một loại enzyme kích hoạt phản ứng viêm và góp phần giảm viêm cấp tính. Bên cạnh đó, thuốc cũng có tác dụng giảm đau từ nhẹ đến trung bình. Tuy nhiên, loại thuốc này không mang lại hiệu quả trong ngăn ngừa tổn thương khớp nên cần kết hợp với những loại thuốc khác để điều trị RA.
Tác dụng phụ thường gặp của NSAIDs là rối loạn tiêu hóa, suy thận, tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch… Vì vậy, người có tiền sử mắc bệnh đường tiêu hóa, gan, thận hoặc tim cần trao đổi với bác sĩ trước khi sử dụng.
Corticosteroid gồm các loại Prednisone, Methylprednisolone, Triamcinolone, Hydrocortisone… và có thể được dùng qua đường uống, tiêm tĩnh mạch, tiêm bắp hoặc tiêm trực tiếp vào khớp. Loại thuốc này thường được sử dụng trong giai đoạn đầu mắc bệnh, giúp giảm đau và sưng khớp trong thời gian các loại thuốc khác phát huy tác dụng. Ngoài ra, corticosteroid cũng có thể được cân nhắc như liệu pháp hỗ trợ lâu dài khi không thể kiểm soát bằng NSAIDs và DMARDs.
Tác dụng phụ của corticoid khi dùng kéo dài bao gồm tăng cân, tăng huyết áp, tăng đường huyết, đục thủy tinh thể, hoại tử vô mạch xương, suy giảm thị lực, giảm mật độ xương… Vì vậy, cần cẩn trọng khi dùng Corticosteroid, đặc biệt là liều cao hoặc kéo dài > 3 tháng.
Nhóm thuốc ức chế JAK gồm Tofacitinib, Baricitinib, Peficitinib… có thể được kê đơn với trường hợp không đáp ứng thuốc DMARD hoặc thuốc sinh học. Những loại thuốc này giúp giảm viêm và hạn chế tổn thương khớp bằng cách ức chế hoạt động của JAK – một tyrosine kinase nội bào.
Trước khi dùng thuốc JAK, người bệnh cần đảm bảo đã tiêm phòng vắc xin đầy đủ. Trong quá trình sử dụng, một số tác dụng phụ có thể xảy ra như nhiễm trùng đường hô hấp trên, giảm bạch cầu, thiếu máu, huyết khối tĩnh mạch, viêm bàng quang,…
DMARDs là một trong những loại thuốc điều trị viêm khớp dạng thấp quan trọng. Thuốc có thể làm gián đoạn quá trình miễn dịch thúc đẩy viêm, từ đó ngăn bệnh diễn tiến nặng, kiểm soát triệu chứng và hạn chế tổn thương, duy trì hoạt tính bệnh thấp và lui bệnh viêm khớp dạng thấp. Tuy nhiên, thường mất khoảng 2 – 6 tháng để thuốc phát huy tác dụng.
Có hai nhóm DMARDs chính gồm:
DMARDs kinh điển: Methotrexate, Sulfasalazine, Hydroxychloroquine, Leflunomide,…
DMARDs sinh học: Thuốc ức chế yếu tố hoại tử khối u, thuốc ức chế kích thích đồng thời tế bào T, thuốc ức chế tế bào B, liệu pháp đối kháng thụ thể Interleukin-6 (IL-6)… Trước khi dùng những loại thuốc này, người bệnh phải tiêm đầy đủ các loại vắc xin cần thiết, đồng thời xét nghiệm loại trừ lao tiềm ẩn và viêm gan B, C.
Thuốc DMARDs có thể ảnh hưởng đến hệ miễn dịch và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, đồng thời tiềm ẩn các vấn đề về gan, phổi hoặc thận. Để giảm thiểu tác dụng phụ, bác sĩ có thể dùng từng loại thuốc DMARD và tăng liều dần. Đồng thời, người bệnh cần được xét nghiệm máu và nước tiểu định kỳ để phát hiện sớm dấu hiệu bất thường và đánh giá hiệu quả điều trị.
Đây là thuốc điều trị bệnh viêm khớp dạng thấp ở mức độ nghiêm trọng và gây đau nhức dữ dội. Những loại Opioid phổ biến gồm Meperidin, Morphine, Hydromorphone… và được đưa vào cơ thể dưới dạng uống hoặc tiêm. Thuốc có công dụng hỗ trợ giảm đau nhưng không thể chống viêm hoặc ngăn chặn bệnh tiến triển. Vì vậy, người bệnh cần kết hợp thêm nhiều loại thuốc khác theo chỉ định của bác sĩ. Mặt khác, sử dụng Opioid kéo dài có thể dẫn đến tình trạng nghiện thuốc, táo bón, buồn nôn, buồn ngủ, suy hô hấp,…
Các loại thuốc ức chế miễn dịch điều trị RA thường được dùng ở dạng viên uống hoặc tiêm truyền. Thuốc góp phần giảm nhẹ ảnh hưởng tiêu cực của bệnh liên quan đến rối loạn tự miễn nhưng tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng, bùng phát lao, viêm gan virus B, C. Do đó, người bệnh cần được theo dõi chặt chẽ trong suốt quá trình sử dụng để phát hiện sớm bất thường và can thiệp kịp thời.
* Lưu ý: Những loại thuốc điều trị bệnh viêm khớp dạng thấp kể trên chỉ mang tính tham khảo. Người bệnh không nên tự ý sử dụng mà cần tham khảo ý kiến của bác sĩ điều trị để được tư vấn kỹ lưỡng, hạn chế tối đa tác dụng ngoài ý muốn.
Những loại thuốc điều trị viêm khớp dạng thấp kể trên vẫn tiềm ẩn nhiều tác dụng phụ. Để khắc phục điều này, nhiều nghiên cứu đang được thực hiện nhằm tìm ra phương pháp điều trị tối ưu và hạn chế ảnh hưởng lên sức khỏe của người bệnh.
Trong số đó có liệu pháp điều trị viêm khớp dạng thấp bằng thuốc sinh học và thuốc nhắm trúng đích dùng các loại thuốc có chọn lọc với mục tiêu nhắm vào phân tử hoặc đường truyền tín hiệu cụ thể như TNF-α, IL-6, JAK, Th-17, GM-CSF, tế bào T, tế bào B… Qua đó góp phần tác động trực tiếp đến những yếu tố gây viêm và phá hủy khớp, hạn chế tối đa tác dụng phụ ảnh hưởng đến sức khỏe của người bệnh.
Tuy nhiên, trước khi sử dụng, cần thăm khám với bác sĩ để được đánh giá về mức độ phù hợp, nhằm đảm bảo an toàn, hạn chế tác dụng phụ.
Khi sử dụng thuốc điều trị viêm khớp dạng thấp, người bệnh cần lưu ý những điều sau:
Không tự ý dùng thuốc khi chưa tham khảo ý kiến của bác sĩ, đặc biệt là người cao tuổi, phụ nữ đang mang thai hoặc mắc nhiều bệnh lý nền.
Trước khi dùng thuốc người bệnh nên chia sẻ với bác sĩ về tình trạng sức khỏe, tiền sử bệnh lý và các loại thuốc đang sử dụng (nếu có).
Tuân thủ chỉ định của bác sĩ về thời gian và liều lượng sử dụng, kết hợp chế độ ăn uống lành mạnh và đầy đủ dưỡng chất.
Trao đổi với bác sĩ điều trị nếu có ý định tiếp tục dùng hoặc đổi thuốc để được tư vấn chính xác.
Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng thuốc.
Nếu nhận thấy dấu hiệu bất thường trong thời gian uống thuốc, người bệnh nên thông báo với bác sĩ để được xử lý kịp thời.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Bác sĩ có thể chỉ định nhiều loại thuốc điều trị viêm khớp dạng thấp khác nhau nhằm đạt hiệu quả tối ưu. Tuy nhiên, các loại thuốc đặc trị đều có thể có một số tác dụng phụ nhất định. Do đó, người bệnh không nên tự ý dùng thuốc khi chưa tham khảo ý kiến của bác sĩ, theo dõi định kỳ khi dùng thuốc và thăm khám ngay khi nhận thấy dấu hiệu bất thường trong quá trình uống thuốc.
