Chỉ số CDAI ngày càng được ứng dụng rộng rãi để đánh giá mức độ hoạt động của bệnh viêm khớp dạng thấp. Vậy, CDAI viêm khớp dạng thấp là gì? CDAI score được tính toán ra sao?
Chỉ số CDAI (Clinical Disease Activity Index), dịch: chỉ số hoạt tính bệnh lâm sàng, là một thang điểm dùng để đánh giá mức độ hoạt động của bệnh viêm khớp dạng thấp.
Điểm đặc biệt của chỉ số này là dựa hoàn toàn vào các dấu hiệu lâm sàng bao gồm: số khớp sưng, số khớp đau, tự đánh giá của người bệnh và đánh giá của bác sĩ; mà không cần đến xét nghiệm máu như CRP (Protein C phản ứng) hoặc ESR (tốc độ lắng máu).
Trong nhiều năm, thang điểm DAS28 (Disease Activity Score – 28 joint) được sử dụng phổ biến trong các nghiên cứu lâm sàng về viêm khớp dạng thấp. Tuy nhiên, tính toán DAS28 khá phức tạp. Do đó, vào những năm 2000, các chuyên gia đã đề xuất một thang điểm đơn giản hơn, không phụ thuộc vào xét nghiệm, để thuận tiện cho việc áp dụng tại phòng khám. (1)
Ý tưởng “cộng trực tiếp các biến số lâm sàng” đã được thử nghiệm thành công trước đó trên bệnh viêm khớp phản ứng. Sau đó, được triển khai và kiểm chứng trên người bệnh viêm khớp dạng thấp. Đến khoảng năm 2005, chỉ số này được công bố bởi nhóm nghiên cứu của Daniel Aletaha. Nghiên cứu của Aletaha và cộng sự đã chứng minh tính hợp lý và độ tin cậy của CDAI. Kể từ đó, CDAI được sử dụng rộng rãi và nằm trong số các thang đo uy tín, được khuyến cáo bởi Hội Thấp khớp học Hoa Kỳ (American College of Rheumatology – ACR) trong theo dõi và điều trị viêm khớp dạng thấp. (2)
Chỉ số CDAI được cấu thành từ 4 thành phần chính, gồm:
SJC28 (Swollen Joint Count 28) là số lượng khớp bị sưng trong tổng số 28 khớp được khảo sát. Bác sĩ sẽ thăm khám và đếm xem có bao nhiêu khớp trong số các khớp bàn tay, cổ tay, khuỷu, vai, gối bị sưng. Một khớp được coi là sưng khi có dấu hiệu phù nề, tràn dịch, viêm, khớp sưng to hơn bình thường.
TJC28 (Tender Joint Count 28) là số lượng khớp bị đau trong 28 khớp khảo sát. Đây là những khớp có dấu hiệu đau khi bác sĩ ấn vào hoặc vận động khớp, thường do tình trạng viêm gây ra.
PGA (Patient Global Assessment) là mức đánh giá tổng thể của chính người bệnh về tình trạng của mình, dựa trên thang điểm 10. Trong thang điểm này, 0 điểm có nghĩa là “rất tốt” hoặc “không có triệu chứng”. Ngược lại, 10 điểm có nghĩa là “tệ nhất có thể” – nghĩa là triệu chứng nặng nề nhất mà người bệnh có thể tưởng tượng được.
EGA (Evaluator Global Assessment) là mức đánh giá tổng quát của bác sĩ về tình trạng viêm khớp của người bệnh, dựa trên thang điểm 10. Điểm 0 tương ứng với nhận định “bệnh không hoạt động”, rất nhẹ hoặc không có dấu hiệu viêm. Ngược lại, điểm 10 có nghĩa là “bệnh hoạt động rất mạnh”, rất nặng.
Công thức tính CDAI khá đơn giản:
CDAI = SJC28 + TJC28 + PGA + EGA
Cách tính thang điểm CDAI trong viêm khớp dạng thấp được thực hiện bằng cách cộng tổng số khớp sưng, số khớp đau, điểm đánh giá của bệnh nhân và điểm đánh giá của bác sĩ. Tổng điểm CDAI sẽ dao động từ 0 đến 76.
Ví dụ, nếu người bệnh có có 5 khớp sưng, 6 khớp đau, tự đánh giá mức độ bệnh là 4/10 và bác sĩ đánh giá 5/10, thì điểm CDAI = 5 + 6 + 4 + 5 = 20 điểm.
Dựa trên điểm số CDAI tính được, bệnh viêm khớp dạng thấp sẽ được phân loại vào các mức độ hoạt động sau đây:
CDAI ≤ 2.8: Bệnh đã được kiểm soát tốt, hoặc đạt trạng thái lui bệnh (remission), hầu như không có dấu hiệu viêm.
CDAI > 2,8 đến ≤ 10: Bệnh hoạt động ở mức độ nhẹ, các triệu chứng còn ít, viêm khớp chỉ ở mức tối thiểu.
CDAI > 10 đến ≤ 22: Bệnh hoạt động ở mức độ vừa phải, có triệu chứng rõ ràng nhưng không quá nghiêm trọng.
CDAI > 22: Bệnh hoạt động mạnh, triệu chứng nặng, nguy cơ hủy khớp cao nếu không được kiểm soát tốt.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Bài viết đã cung cấp thông tin góp phần giải đáp thắc mắc về chỉ số CDAI trong viêm khớp dạng thấp mà người bệnh quan tâm. Tóm lại, CDAI là một công cụ hữu ích giúp bác sĩ theo dõi nhanh chóng tình trạng bệnh viêm khớp dạng thấp. Tuy nhiên, để có cái nhìn toàn diện và chính xác nhất, bác sĩ có thể chỉ định kết hợp CDAI với các xét nghiệm cận lâm sàng khác.
