Kích thích dây thần kinh chày là kỹ thuật mới trong điều trị tiểu không tự chủ, bàng quang tăng hoạt. Tìm hiểu về tác dụng, ưu – nhược điểm, chỉ định, chống chỉ định và nhiều thông tin hữu ích khác về liệu pháp kích thích dây thần kinh chày thông qua những chia sẻ của bác sĩ CKI Phạm Cao Tháp, khoa Tiết niệu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, BVĐK Tâm Anh TP.HCM sẽ tư vấn giải đáp thắc mắc.
Kích thích dây thần kinh chày (Tibial nerve stimulation – TNS) là phương pháp điều trị không phẫu thuật cho tình trạng tiểu gấp, tiểu nhiều lần và tiểu không tự chủ, thường được gọi là bàng quang tăng hoạt (OAB). Bàng quang hoạt động quá mức làm ảnh hưởng đến hàng triệu người trên toàn thế giới, phổ biến hơn ở phụ nữ nhưng cũng có thể xảy ra ở nam giới. Các triệu chứng của OAB bao gồm: đi tiểu đột ngột, đi tiểu thường xuyên, tiểu đêm, tiểu không tự chủ.
TNS có nguồn gốc từ châm cứu trong y học cổ truyền Trung Quốc. Năm 2011, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã phê duyệt sử dụng TNS trong điều trị cho OAB với tỷ lệ thành công cao, từ 50% – 80%.
Trong quá trình điều trị, 1 kim điện cực nhỏ, mảnh sẽ được đưa vào gần dây thần kinh chày và kết nối với máy kích thích chạy bằng pin. Các xung động truyền đến dây thần kinh chày và sau đó đến dây thần kinh xương cùng, nơi điều khiển chức năng bàng quang. Mỗi lần điều trị kéo dài khoảng 30 phút và thông thường sẽ cần điều trị khoảng 12 lần, mỗi lần điều trị cách nhau 1 tuần. Sau 12 tuần đầu tiên, bác sĩ sẽ đánh giá phản ứng của người bệnh với việc điều trị và xác định xem có cần điều trị bổ sung hay không. (1)
Kích thích dây thần kinh chày có tác dụng giúp kiểm soát các cơn co thắt bàng quang và giảm các triệu chứng của bàng quang tăng hoạt (OAB). Một chiếc kim nhỏ được chèn vào phía trên mắt cá chân để kích thích dây thần kinh chày, từ đó kích hoạt các dây thần kinh xung quanh bàng quang và truyền tín hiệu lên não. Sự kích thích này giúp giảm cảm giác khẩn cấp trong việc đi tiểu. (2)
Trong suốt quá trình kích thích, kim được kết nối với một thiết bị nhỏ gửi xung điện nhẹ qua dây thần kinh chày. Những xung điện này có tác dụng làm giảm các tín hiệu thần kinh, giúp bàng quang hoạt động ổn định hơn và ngừng các cơn co thắt quá mức.
Ứng dụng kích thích thần kinh chày trong điều trị bệnh liên quan đến đường tiết niệu, thần kinh, phục hồi chức năng sau tai biến, gồm:
Kích thích dây thần kinh chày từ lâu đã được sử dụng để điều trị rối loạn chức năng đường tiết niệu dưới (LUTS) như: bàng quang tăng hoạt (OAB) và tiểu không tự chủ. Hiện đã có hơn 97 nghiên cứu, bao gồm nghiên cứu lâm sàng, thí nghiệm và đánh giá, đã được sử dụng để chứng minh hiệu quả của TNS trong điều trị bệnh đường tiết niệu. Cơ chế điều trị chủ yếu tập trung vào hệ thần kinh trung ương, đường dẫn truyền thần kinh xương chày, thụ thể và tần số TNS.
Tìm hiểu thêm: Kích thích thần kinh chày trong điều trị bàng quang tăng hoạt có hiệu quả không?
Với những người bị đau vùng chậu mạn tính, liệu pháp điều hòa thần kinh đặc biệt có hiệu quả trong điều trị khắc phục triệu chứng đau kéo dài. Trong đó, kích thích dây thần kinh chày qua da là lựa chọn điều trị mới, xâm lấn tối thiểu, giúp giảm đáng kể các cơn đau đi kèm ở người bệnh rối loạn chức năng đường tiết niệu dưới, như tiểu không tự chủ hoặc tiểu buốt, tiểu rắt.
Kích thích dây thần kinh chày còn có tác dụng trong điều trị các bệnh về thần kinh, trong đó có rối loạn chức năng bàng quang, đặc biệt là hoạt động quá mức của cơ trơn thần kinh, là lựa chọn điều trị bậc 3 khả thi trong quản lý rối loạn chức năng bàng quang liên quan đến bệnh đa xơ cứng (MS).
Chỉ định và chống chỉ định kích thích dây thần kinh chày trong các trường hợp sau:
Kích thích dây thần kinh chày được chỉ định trong điều trị bàng quang tăng hoạt, khi các phương pháp điều trị khác như liệu pháp hành vi, thuốc và botox không có tác dụng hoặc người bệnh không thể chịu các tác dụng phụ của những phương pháp này.
Các triệu chứng tiềm ẩn khác của bàng quang hoạt động quá mức bao gồm:
Chống chỉ định sử dụng liệu pháp kích thích thần kinh chày cho các trường hợp:
Kích thích dây thần kinh chày không nguy hiểm. Hiện, TNS được xem là phương pháp điều trị không phẫu thuật cho bàng quang tăng hoạt an toàn, ít tác dụng phụ. TNS được khuyến cáo nên thận trọng khi sử dụng cho người bệnh có vấn đề về tim mạch. Các tác dụng phụ thường là tạm thời và bao gồm đau nhẹ, viêm nhẹ và chảy máu ở vị trí vết kim đâm.
Ưu điểm của phương pháp kích thích dây thần kinh chày qua da gồm:
Kích thích dây thần kinh chày vẫn tồn tại một số nhược điểm như:
Rủi ro có thể gặp phải khi lựa chọn kích thích dây thần kinh chày gồm:
Hiện tại có 3 phương pháp kích thích dây thần kinh chày phổ biến, được áp dụng trong điều trị các bệnh về đường tiết niệu:
Quy trình thực hiện phương pháp kích thích dây thần kinh chày qua da gồm các bước dưới đây và chỉ mang tính chất tham khảo, bác sĩ sẽ cần điều chỉnh quy trình sao cho phù hợp với từng người bệnh:
Người bệnh sẽ cần điều trị 1 buổi/tuần, quá trình điều trị có thể kéo dài trong 12 tuần và cần lưu ý không bỏ lỡ bất kỳ buổi điều trị nào. Vì khi bỏ lỡ điều trị, người bệnh có thể phải bắt đầu điều trị lại từ đầu.
Bác sĩ sẽ luôn đánh giá tình trạng hoạt động của bàng quang để theo dõi hiệu quả sau mỗi buổi điều trị, người bệnh cần báo cho bác sĩ biết những triệu chứng mà mình gặp phải sau khi tiếp nhận điều trị kích thích dây thần kinh chày. Người bệnh có thể cần lặp lại điều trị mỗi tháng 1 lần trong thời gian dài tùy thuộc vào tình trạng và phản ứng của cơ thể với việc điều trị.
Kích thích dây thần kinh chày thường không gây mê hoặc gây tê vì không cần phẫu thuật hoặc xâm lấn nhiều. Bác sĩ sẽ sát trùng vùng da cần điều trị và đưa kim vào như tiêm thuốc thông thường. Trong trường hợp cần cấy ghép máy kích thích dây thần kinh chày mới cần phải gây tê hoặc gây mê toàn thân.
Kích thích dây thần kinh chày có thể gây đau nhưng đau nhẹ, người bệnh có thể chịu đựng được. Cảm giác đau nhẹ hoặc ngứa ran của thể xảy ra và thường biến mất sau một thời gian ngắn kết thúc buổi điều trị.
Chăm sóc sau kích thích thần kinh chày rất đơn giản, người bệnh chỉ cần theo dõi các triệu chứng của bệnh, ghi lại và báo cho bác sĩ biết bất kỳ triệu chứng nào mà mình gặp phải trong và sau khi điều trị. Quan trọng là không bỏ lỡ bất kỳ buổi điều trị kích thích dây thần kinh chày nào trong liệu trình.
Như vậy, kích thích dây thần kinh chày đã chứng minh tác dụng trong điều trị bệnh đường tiểu dưới, đặc biệt hiệu quả trong việc điều trị và kiểm soát các triệu chứng bàng quang tăng hoạt (OAB).
Hiện, Đơn vị Niệu nữ, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, BVĐK Tâm Anh TP.HCM và Đơn vị Niệu nữ, Trung tâm Khám chữa bệnh Tâm Anh Quận 7 đã và đang ứng dụng thành công liệu pháp kích thích dây thần kinh chày trong điều trị són tiểu, tiểu rắt, tiểu không tự chủ do bàng quang tăng hoạt và giải quyết nhiều vấn đề về sức khỏe đường tiết niệu ở phái đẹp.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Hy vọng với những thông tin bài viết vừa chia sẻ đã giúp bạn hiểu thêm về tác dụng của kích thích dây thần kinh chày, ưu – nhược điểm, chỉ định, chống chỉ định và các thông tin hữu ích khác xung quanh liệu pháp điều trị an toàn, ít xâm lấn này.
