Nghiệm pháp phản hồi gan tĩnh mạch cổ sử dụng khi nào?

Thực hiện nghiệm pháp phản hồi gan tĩnh mạch cổ kết hợp với một số biểu hiện lâm sàng có thể hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán bệnh chính xác hơn. Vậy phản hồi gan tĩnh mạch cổ là gì? Quy trình thực hiện như thế nào? Hãy tìm hiểu ngay.

Phản hồi gan tĩnh mạch cổ là gì?

Phản hồi gan tĩnh mạch cổ là một nghiệm pháp lâm sàng không xâm lấn, thường được áp dụng để hỗ trợ đánh giá tình trạng gan và hoạt động tim mạch. Nghiệm pháp này được thực hiện bằng cách dùng tay ép nhẹ và duy trì lực ép tại vùng hạ sườn phải, đồng thời quan sát sự thay đổi của tĩnh mạch cảnh (mạch máu lớn ở cổ). Thông qua đáp ứng tĩnh mạch cảnh, bác sĩ có thể nhận biết tình trạng rối loạn huyết động hoặc một số bệnh lý liên quan.

Nghiệm pháp phản hồi gan tĩnh mạch cổ hỗ trợ sàng lọc hoặc đánh giá một số tình trạng sau:

• Bướu gan: Nghiệm pháp cho thấy tình trạng áp lực trong tĩnh mạch cảnh tăng lên, có thể xuất hiện triệu chứng sưng cổ, nổi tĩnh mạch cảnh… (1)
• Suy tim: Áp lực tĩnh mạch cảnh tăng lên khi làm nghiệm pháp phản hồi gan tĩnh mạch cổ có thể là dấu hiệu của bệnh suy tim (chức năng tim suy giảm khiến máu ứ lại tại gan hoặc hệ tĩnh mạch).
• Mất dịch: Quan sát tĩnh mạch cảnh không nổi lên hoặc xẹp xuống khi thực hiện động tác ép bàn tay lên vùng hạ sườn phải có thể là dấu hiệu của tình trạng mất dịch.
• Đánh giá tác dụng phụ của thuốc: Một số loại thuốc có thể ảnh hưởng chức năng gan và hệ tuần hoàn. Thực hiện nghiệm pháp có thể giúp bác sĩ đánh giá mức độ ảnh hưởng.

Thực hiện nghiệm pháp phản hồi gan tĩnh mạch cổ

Nghiệm pháp phản ứng gan tĩnh mạch cổ được thực hiện theo quy trình như sau:

1. Tư thế và chuẩn bị cho bệnh nhân

Người bệnh nằm ngửa, nâng cao thân trên một góc khoảng 45 độ, hai chân co nhẹ và duy trì nhịp thở đều. Bác sĩ hoặc nhân viên y tế vệ sinh tay sạch sẽ, lau khô tay trước khi bắt đầu.

2. Định vị vị trí thực hiện nghiệm pháp phản hồi

Đặt bàn tay phải lên vùng hạ sườn phải, tạo lực ép nhẹ. Thông qua nghiệm pháp, tĩnh mạch cảnh sẽ bộc lộ rõ hơn.

3. Quan sát tĩnh mạch cảnh

Duy trì lực ép lên vùng hạ sườn phải trong khoảng 10 giây và theo dõi sự thay đổi của tĩnh mạch cảnh. Ghi nhận mức độ căng và sự biến dạng của tĩnh mạch cảnh trong suốt quá trình thực hiện.

4. Ghi nhận kết quả

Đối với người có sức khỏe ổn định, khi bác sĩ thực hiện nghiệm pháp phản hồi tĩnh mạch cổ, tĩnh mạch cổ có thể căng nhẹ nhưng nhanh chóng trở về trạng thái bình thường. Ngược lại, phản hồi gan tĩnh mạch cổ dương tính khi tĩnh mạch cổ giãn to trong suốt thời gian thực hiện nghiệm pháp, thậm chí có thể quan sát thấy tĩnh mạch cổ dao động theo nhịp tim. Sau khi bác sĩ thả tay, tĩnh mạch cổ cần một khoảng thời gian dài hơn so với bình thường mới trở về trạng thái ban đầu.

Ở người suy giảm chức năng thất phải, dòng máu bị ứ trệ có khả năng gây ứ máu tại gan và các vùng ngoại biên. Khi ấn tay vào gan trong nghiệm pháp phản hồi gan tĩnh mạch cổ, lượng máu trở về nhĩ phải tăng đáng kể nhưng không được đẩy ra ngoài (do chức năng tống máu của thất phải suy giảm). Hệ quả là làm tăng áp lực nhĩ phải, áp lực tĩnh mạch ngoại vi và tĩnh mạch chủ, có thể là dấu hiệu suy tim phải.

Ngoài phản hồi dương tính, nghiệm pháp phản hồi gan tĩnh mạch cổ còn có thể cho thấy kết quả khác:

• Phản hồi gan tĩnh mạch cổ âm tính nhưng gan to, thường gặp trong hội chứng Budd-Chiari.
• Hở van ba lá khiến tĩnh mạch cổ dao động theo nhịp tâm thu.
• Tĩnh mạch cổ nổi và gan to nhưng không phải do suy tim phải, thường liên quan đến hội chứng chèn ép tim cấp hoặc viêm màng ngoài tim co thắt.

Sau nghiệm pháp phản hồi gan tĩnh mạch cổ, bác sĩ có thể yêu cầu thực hiện thêm một số kỹ thuật khác để hỗ trợ chẩn đoán, như đo áp lực tĩnh mạch trung tâm (CVP) hoặc chẩn đoán hình ảnh như siêu âm gan, Doppler tĩnh mạch, chụp MRI… Kết hợp kết quả từ phản hồi gan tĩnh mạch cổ nổi và hình ảnh chẩn đoán, bác sĩ có thể đưa ra kết luận đầy đủ và chính xác hơn về tình trạng bệnh.

Các bệnh lý thường gặp có phản hồi gan tĩnh mạch cổ dương tính

Phản hồi gan tĩnh mạch cổ dương tính thường có thể xuất hiện trong một số bệnh lý như:

• Suy tim phải
• Hở van ba lá
• Hội chứng chèn ép tim
• Viêm màng ngoài tim co thắt
• Tăng áp lực tĩnh mạch cửa hoặc xơ gan nặng
• Bệnh Budd-Chiari (tắc tĩnh mạch gan)…

Để đặt lịch thăm khám, điều trị bệnh tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách vui lòng liên hệ:

Phản hồi gan tĩnh mạch cổ là một nghiệm pháp quan trọng trong lâm sàng, chẩn đoán các rối loạn tim mạch và gan. Thông qua các dấu hiệu phản hồi gan tĩnh mạch cổ, bác sĩ có thể xác định nguyên nhân gây bệnh, là cơ sở quan trọng để xây dựng phác đồ điều trị phù hợp và hiệu quả cho người bệnh.