Nhiễm trùng da: Nhận biết những dạng thường hay mắc phải

Nhiễm trùng da là tình trạng có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, do vi khuẩn, virus, ký sinh trùng hoặc nấm xâm nhập vào da. Tùy theo nguyên nhân và mức độ tổn thương, bệnh có thể biểu hiện từ nhẹ cho đến nặng hơn như chốc lở, áp xe, viêm mô tế bào. Vậy chẩn đoán và điều trị bệnh như thế nào? Bài viết sau sẽ giải đáp chi tiết.

Nhiễm trùng da là gì?

Nhiễm trùng da là tình trạng xảy ra khi hàng rào bảo vệ tự nhiên của da bị phá vỡ, khiến các tác nhân gây bệnh xâm nhập và tiến triển. Các tác nhân này rất đa dạng, bao gồm vi khuẩn, virus, nấm và ký sinh trùng. Mức độ nghiêm trọng của bệnh phụ thuộc trực tiếp vào loại tác nhân, độ sâu xâm nhập vào các lớp da, đặc biệt là tình trạng sức khỏe tổng thể của người bệnh. Phần lớn các trường hợp thông thường có thể điều trị và tiên lượng tốt.

Nguyên nhân gây nhiễm trùng da

Một số nguyên nhân gây nhiễm trùng ở da như: (1)

1. Vi khuẩn

Tình trạng này xảy ra khi vi khuẩn xâm nhập vào da, có thể từ môi trường bên ngoài, chẳng hạn như vi khuẩn than (Bacillus anthracis) hoặc vi khuẩn trên da, chẳng hạn như vi khuẩn Staphylococcus, Streptococcus. Các vi khuẩn này có thể xâm nhập vào da và gây bệnh thông qua nang lông hoặc vết thương hở.

Nhiễm trùng da do vi khuẩn có thể khu trú hoặc toàn thân. Nhiễm trùng toàn thân gây triệu chứng trên toàn cơ thể như sốt, mệt mỏi, mạch nhanh… Nhiễm trùng khu trú chỉ ảnh hưởng đến một vùng da nhất định. Trong một số trường hợp, nhiễm trùng ở một khu vực có thể lan rộng ra toàn cơ thể.

Một số bệnh nhiễm trùng da do vi khuẩn như chốc lở (impetigo) có thể lây từ người sang người qua tiếp xúc trực tiếp với da, dịch cơ thể hoặc gián tiếp qua các vật dụng cá nhân nhiễm khuẩn.

2. Virus

Các nhóm virus gây bệnh ở da thường gặp như:

2.1 Nhóm poxvirus:

• Molluscum contagiosum.
• Đậu mùa.
• Đậu mùa khỉ.

2.2 Nhóm Human papillomavirus – HPV (virus gây mụn cóc, sùi mào gà).

2.3 Nhóm herpesvirus:

• Herpes simplex virus – HSV.
• Varicella-zoster virus.
• Epstein-Barr virus – EBV.
• Cytomegalovirus – CMV.

3. Nấm

Nhiễm trùng da do nấm xuất hiện phổ biến hơn ở những vùng ẩm ướt, nơi các bề mặt da tiếp xúc với nhau như bàn chân, nách hoặc vùng có nếp gấp da. Trong một số trường hợp, cơ thể có thể phản ứng dị ứng với nấm, gây triệu chứng ở vùng da không trực tiếp bị nhiễm.

Các yếu tố nguy cơ gây nhiễm nấm bao gồm:

• Chân thường ra mồ hôi, đi giày kín trong thời gian dài.
• Mặc quần áo ẩm ướt hoặc đẫm mồ hôi.
• Có nếp gấp da do thừa cân, béo phì.
• Tắm hoặc tiếp xúc thường xuyên với nguồn nước bị ô nhiễm.
• Dùng chung đồ dùng cá nhân với người đang mang nấm hoặc đang bị nhiễm trùng.

Ngoài ra, vết thương hoặc vết nứt trên da cũng có thể là đường vào cho nấm và vi khuẩn, gây nhiễm trùng nặng hơn.

4. Ký sinh trùng

Tình trạng này xảy ra khi ký sinh trùng xâm nhập vào da. Những loại nhiễm trùng này có thể lan rộng sang máu hoặc cơ quan nội tạng, dù hiếm khi gây nguy hiểm tính mạng nhưng thường gây ngứa ngáy và khó chịu.

Một số ví dụ điển hình:

• Ghẻ (Scabies): Do ký sinh trùng Sarcoptes scabiei gây ra, gây ngứa dữ dội, nổi mụn nhỏ, xuất hiện vệt hằn ngoằn ngoèo trên bề mặt da, kèm tróc vảy hoặc đóng mài.
• Chấy (Pediculosis): Do chấy rận gây ra, tạo cảm giác ngứa ngáy dữ dội, có thể thấy chấy hoặc trứng chấy bám trên tóc hoặc lông.
• Ấu trùng di chuyển dưới da (Creeping eruption hay Cutaneous larva migrans): Do ấu trùng giun móc (Hookworm larvae) gây ra, biểu hiện dưới dạng phát ban ngoằn ngoèo như vết rắn bò dưới da.

Những dạng nhiễm trùng da thường gặp và triệu chứng nhận biết

Một số dạng nhiễm trùng ở da phổ biến như:

1. Do vi khuẩn

Các loại nhiễm trùng do vi khuẩn thường gặp như:

• Viêm mô tế bào.
• Chốc lở.
• Nhọt.
• Áp xe.

Một số loại nhiễm trùng toàn thân có thể gây phát ban ngoài da:

• Giang mai.
• Bệnh xoắn khuẩn vàng da.

2. Virus

Các bệnh da do Virus thường gặp bao gồm:

• Zona (herpes zoster).
• Thủy đậu.
• U mềm lây.
• Mụn cóc (warts).
• Sởi (measles).
• Tay chân miệng.
• Herpes simplex (mụn rộp sinh dục hoặc quanh miệng).
• Bệnh đậu mùa khỉ.

Hầu hết các loại virus này đều dễ lây và ảnh hưởng toàn thân.

3. Nấm

Các loại nhiễm trùng ở da do nấm thường gặp:

• Nấm da chân.
• Nhiễm nấm men.
• Hắc lào.
• Nấm móng.
• Tưa miệng.
• Hăm tã.

4. Ký sinh trùng

Các loại nhiễm trùng da do ký sinh trùng gồm:

• Chí (lice).
• Rệp (bedbugs).
• Ghẻ (scabies).
• Ấu trùng di chuyển dưới da.

Các triệu chứng sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm:

• Loại nhiễm trùng (do vi khuẩn, virus, nấm hay ký sinh trùng).
• Nguyên nhân gây bệnh cụ thể.
• Tình trạng sức khỏe của từng người bệnh, đặc biệt là người có hệ miễn dịch suy yếu.

Các dấu hiệu thường gặp:

• Da đỏ hoặc chuyển tím, sẫm.
• Mụn rộp, mụn nước.
• Tổn thương da có thể phẳng hoặc nổi gồ, sần sùi hoặc giống mụn cóc.
• Ngứa.
• Đau nhức, nhạy cảm khi chạm.
• Vùng da ấm nóng khi sờ vào.
• Tiết dịch bề mặt.
• Đóng mài, tróc vảy.
• Trong một số trường hợp, người bệnh có thể xuất hiện triệu chứng toàn thân như sốt.

Không phải tất cả trường hợp phát ban đều do nhiễm trùng gây ra. Một số bệnh da liễu khác, như viêm da dị ứng, vảy nến hoặc chàm, có thể gây phát ban tương tự. Do đó, nếu nhận thấy tổn thương da lan rộng, đau, có mủ hoặc sốt, người bệnh nên đến khám bác sĩ chuyên khoa Da liễu để xác định chính xác nguyên nhân và điều trị kịp thời.

Biến chứng nhiễm trùng da khi không điều trị kịp thời

Khi nhiễm trùng không được điều trị kịp thời hoặc điều trị không đúng cách, có thể dẫn đến nhiều biến chứng toàn thân gây nguy hiểm, ảnh hưởng đến sức khỏe và thậm chí đe dọa tính mạng.

Phương pháp chẩn đoán

Trong hầu hết các trường hợp, bác sĩ có thể xác định loại nhiễm trùng ở da dựa vào hình dạng tổn thương và vị trí xuất hiện trên cơ thể. Để chẩn đoán chính xác, bác sĩ có thể:

• Khai thác bệnh sử và triệu chứng lâm sàng mà người bệnh đang gặp phải (đau, ngứa, sưng, tiết dịch, sốt…).
• Thăm khám trực tiếp vùng da tổn thương để quan sát đặc điểm của mụn, mẩn đỏ, vết loét hay mụn nước.
• Lấy mẫu da hoặc dịch tiết đem đi xét nghiệm tại phòng thí nghiệm nhằm xác định tác nhân gây bệnh.

Các xét nghiệm này giúp bác sĩ lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp, ngăn ngừa nhiễm trùng lan rộng và hạn chế biến chứng về sau.

Điều trị nhiễm trùng da

Phương pháp điều trị nhiễm trùng ở da bao gồm:

• Thuốc kháng sinh: điều trị nhiễm trùng do vi khuẩn.
• Thuốc kháng virus: dùng trong các trường hợp nhiễm virus như herpes, zona hoặc thuỷ đậu.
• Thuốc kháng nấm: giúp kiểm soát nhiễm nấm da, nấm móng, lang ben…
• Thuốc diệt ký sinh trùng: điều trị các bệnh do chấy, rận hoặc ghẻ gây ra.
• Dạng thuốc sử dụng (uống, bôi hay tiêm) tùy thuộc vào mức độ lan rộng của tổn thương và nguy cơ biến chứng. Trường hợp nặng có thể cần được nhập viện để theo dõi và điều trị tích cực.

Chăm sóc tại nhà đóng vai trò quan trọng trong việc giảm triệu chứng và hỗ trợ phục hồi da. Người bệnh có thể áp dụng một số biện pháp đơn giản sau:

• Chườm lạnh lên vùng da bị tổn thương để giảm sưng và ngứa.
• Dùng thuốc kháng histamin không kê đơn giúp giảm cảm giác ngứa rát.
• Bôi kem hoặc thuốc mỡ làm dịu da, giảm kích ứng và khó chịu.

Bên cạnh đó, cần giữ da sạch sẽ, khô thoáng, tránh gãi hoặc chạm tay bẩn lên vùng tổn thương để hạn chế nguy cơ nhiễm trùng lan rộng.

Tìm hiểu thêm: Dùng kháng sinh điều trị nhiễm trùng da cần lưu ý gì?

Biện pháp phòng ngừa

Để giảm nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng ở da hoặc nổi mẩn, bạn có thể áp dụng những biện pháp sau:

• Giữ vệ sinh cơ thể sạch sẽ: Tắm rửa thường xuyên giúp loại bỏ bụi bẩn, tế bào chết và vi sinh vật có hại trên da.
• Lau khô người sau khi tắm: Đảm bảo cơ thể luôn khô ráo, đặc biệt là ở những vùng da dễ ẩm ướt như kẽ tay, kẽ chân, nách hoặc bẹn – nơi nấm và vi khuẩn dễ phát triển.
• Không dùng chung đồ cá nhân: Tránh chia sẻ khăn tắm, dao cạo, quần áo hoặc các vật dụng cá nhân khác với người khác để hạn chế nguy cơ lây nhiễm chéo.
• Theo dõi tình trạng da thường xuyên: Khi phát hiện dấu hiệu bất thường như mẩn đỏ, ngứa, rát hoặc nổi mụn nước, nên đi khám sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
• Tiêm chủng đầy đủ: tiêm các loại vắc-xin được khuyến nghị, như vắc-xin phòng thủy đậu, giúp bảo vệ cơ thể khỏi các bệnh nhiễm trùng da do virus gây ra.

Câu hỏi liên quan

1. Bệnh có chữa khỏi dứt điểm được không?

Hầu hết các bệnh nhiễm trùng da đều có thể điều trị được. Một số trường hợp nhẹ có thể tự khỏi hoặc đáp ứng tốt với thuốc bôi không kê đơn. Tuy nhiên, nhiễm trùng có thể trở nên nghiêm trọng hơn nếu xâm nhập sâu vào da hoặc lan rộng ra nhiều nơi trên cơ thể, gây biến chứng. Do đó, người bệnh cần đến cơ sở y tế gần nhất để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

2. Khi nào cần gặp bác sĩ?

Những biểu hiện dưới đây cho thấy tình trạng nhiễm trùng có thể đang tiến triển nặng và cần được thăm khám y tế ngay lập tức.

• Có mủ.
• Bóng nước hoặc phồng rộp da.
• Da bong tróc hoặc hoại tử.
• Vùng da đổi màu, đau dữ dội.
• Sưng lan rộng.

3. Nhiễm trùng da có lây không?

Câu trả lời là có, mức độ lây nhiễm phụ thuộc vào tác nhân gây bệnh.

• Nhiễm trùng do vi khuẩn: Một số bệnh, như chốc lở, có thể lây lan từ người sang người thông qua tiếp xúc trực tiếp với da, dịch cơ thể, thực phẩm và nguồn nước bị ô nhiễm…
• Nhiễm trùng do virus: Tùy theo loại virus, bệnh có thể lây lan qua tiếp xúc da, hô hấp hoặc qua các vật dụng dùng chung.
• Nhiễm trùng do nấm: Các loại nấm và nấm men có thể gây bệnh ở da, tóc và móng. Nhiều trường hợp lây truyền giữa người với người hoặc thông qua vật nuôi, đồ vật.
• Nhiễm trùng do ký sinh trùng: Một số loại ký sinh trùng có thể lây qua da, tiếp xúc với đất, lây từ động vật sang người…

Để đặt lịch khám, tư vấn và điều trị nhiễm trùng da tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin:

Nhiễm trùng da là nhóm bệnh phổ biến, có thể gặp ở mọi lứa tuổi và do nhiều tác nhân khác nhau như vi khuẩn, virus, nấm hoặc ký sinh trùng gây ra. Phần lớn các trường hợp đều có thể điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm và chăm sóc đúng cách. Để bảo vệ làn da khỏe mạnh, mỗi người nên giữ vệ sinh cơ thể sạch sẽ, không dùng chung đồ cá nhân và đến gặp bác sĩ da liễu khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như mẩn đỏ, sưng đau, rỉ dịch hay ngứa kéo dài.