Mẹo hạ sốt cho trẻ bằng phương pháp dân gian và sai lầm cần tránh

Khi trẻ bị sốt, nhiều cha mẹ thường tìm kiếm mẹo hạ sốt cho trẻ với mong muốn giúp con nhanh dễ chịu và hạn chế tình trạng thân nhiệt tăng cao. Tuy nhiên, không phải cách hạ sốt nào cũng phù hợp, đặc biệt với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Việc chăm sóc đúng cần dựa trên mức độ sốt, độ tuổi, tình trạng toàn thân và các triệu chứng đi kèm. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn những cách hỗ trợ hạ sốt an toàn tại nhà, cách dùng thuốc phù hợp và các dấu hiệu cần đưa trẻ đi khám.

Mẹo dân gian hạ sốt cho trẻ là gì và có hiệu quả không?

Mẹo dân gian hạ sốt cho trẻ thường gồm lau người bằng nước ấm, cho trẻ uống đủ nước và nghỉ ngơi trong không gian thoáng mát. Những biện pháp này chủ yếu giúp trẻ dễ chịu hơn, hỗ trợ tản nhiệt và hạn chế mất nước, nhưng không có tác dụng điều trị nguyên nhân gây bệnh.

Khi trẻ sốt cao, kéo dài hoặc kèm li bì, khó thở, co giật, bỏ bú hay dấu hiệu bất thường, phụ huynh không nên chỉ dựa vào mẹo dân gian. Áp dụng sai cách hoặc trì hoãn thăm khám có thể làm chậm việc xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp.

Các mẹo hạ sốt cho trẻ tại nhà và cách thực hiện đúng

Áp dụng các biện pháp chăm sóc đúng cách tại nhà sẽ giúp kiểm soát nhiệt độ hiệu quả và bảo vệ sức khỏe của trẻ. Những mẹo hạ sốt khoa học mà bố mẹ nên áp dụng cho con khi bị sốt gồm:

1. Lau mát đúng cách giúp hạ sốt nhanh

Phụ huynh sử dụng khăn mềm thấm nước ấm, để lau khắp cơ thể, đặc biệt là vùng nách, bẹn và cổ. Hơi ấm từ nước sẽ làm giãn mạch máu dưới da, từ đó thúc đẩy quá trình tản nhiệt tự nhiên diễn ra nhanh chóng hơn.

2. Bổ sung nước và điện giải cho trẻ sốt

Khi bị sốt, cơ thể trẻ rất dễ mất nước. Vì vậy, bố mẹ cần khuyến khích trẻ uống nước lọc thường xuyên, có thể bổ sung thêm nước trái cây hoặc dung dịch Oresol được pha đúng tỉ lệ theo hướng dẫn.

3. Cho trẻ mặc quần áo thoáng, môi trường mát

Cần cho trẻ mặc quần áo có chất liệu cotton mỏng nhẹ, thấm hút mồ hôi tốt để nhiệt lượng dễ dàng thoát ra ngoài. Phòng ngủ của trẻ nên đảm bảo thông thoáng, có thể mở cửa sổ hoặc dùng quạt nhẹ nhưng tránh để gió thổi trực tiếp vào người bé.

4. Cho trẻ nghỉ ngơi và theo dõi nhiệt độ

Trong thời gian bị sốt, trẻ cần một không gian yên tĩnh để nghỉ ngơi, giúp cơ thể tập trung năng lượng phục hồi. Bố mẹ nên sử dụng nhiệt kế để đo nhiệt độ cho trẻ định kỳ 2 – 4 giờ/lần và ghi chép lại cụ thể mức nhiệt độ vào từng khung giờ. Theo dõi sát sao sự thay đổi nhiệt độ cơ thể trẻ sẽ giúp phụ huynh kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường, chủ động đưa trẻ đến bệnh viện khi cần thiết.

Những mẹo dân gian cần tránh khi trẻ bị sốt

Hiện nay, vẫn còn một số quan niệm sai lầm trong cách hạ sốt cho trẻ, nguy cơ khiến tình trạng sốt trở nên nặng hơn, thậm chí ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ. Phụ huynh cần tuyệt đối tránh các hành động sau đây để đảm bảo an toàn cho con nhỏ:

• Dùng rượu, cồn để lau người: Da của trẻ nhỏ rất mỏng manh và nhạy cảm, dễ hấp thụ các chất độc hại trực tiếp vào máu qua lỗ chân lông. Do đó, nếu lau người bằng rượu hoặc cồn có thể ngộ độc hệ thần kinh hoặc gây bỏng rát, kích ứng da nghiêm trọng. Ngoài ra, trẻ hít phải hơi cồn trong thời gian dài cũng làm tăng nguy cơ gây tổn thương hệ hô hấp.
• Cạo gió, đánh gió: Đây là phương pháp tác động lực mạnh lên da, dễ gây ra các vết bầm tím, xuất huyết dưới da hoặc làm trầy xước bề mặt da của trẻ. Cách này không những không có tác dụng hạ sốt mà còn khiến trẻ đau đớn, quấy khóc và làm gia tăng nguy cơ nhiễm trùng tại chỗ. Với trẻ nhỏ, hệ mạch máu còn yếu, hành động cạo gió có thể làm che lấp các dấu hiệu nếu có xuất huyết thực sự.
• Cho uống nước lá không rõ nguồn gốc: Một số phụ huynh tin vào các loại lá cây được dân gian truyền miệng nhằm giúp hạ sốt. Tuy nhiên, nhiều loại lá cây chưa được khoa học chứng minh hiệu quả hạ nhiệt an toàn cho trẻ. Bên cạnh đó, nguy cơ tồn dư lượng thuốc bảo vệ thực vật hoặc lá bị nhiễm khuẩn có thể khiến trẻ bị rối loạn tiêu hóa, ngộ độc thực phẩm hoặc các phản ứng dị ứng nghiêm trọng khiến tình trạng bệnh trở nên phức tạp hơn.
• Kiêng tắm hoàn toàn: Sai lầm phổ biến của nhiều phụ huynh là kiêng nước tuyệt đối cho con, khiến mồ hôi và vi khuẩn tích tụ trên da, gây bít tắc lỗ chân lông và cản trở quá trình thoát nhiệt. Thay vì kiêng tắm, bố mẹ nên lau người nhanh bằng nước ấm trong phòng kín gió để giữ vệ sinh cơ thể và giúp trẻ thoải mái hơn.
• Chườm lạnh, dùng nước đá: Nguy cơ gây co mạch đột ngột khiến nhiệt lượng bị giữ lại bên trong, làm trẻ bị lạnh run, tím tái.
• Uống nước lá tía tô, rau diếp cá: Theo quan niệm dân gian, tía tô và diếp cá có tính mát, giúp giải cảm và hạ nhiệt nhờ chứa các hoạt chất sinh học như flavonoid, tinh dầu. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng về hiệu quả của các loại nước lá này còn hạn chế và hoàn toàn không thể thay thế thuốc hạ sốt khi trẻ sốt trên 38.5 độ C.
• Chườm ấm bằng lá (lá dâu, lá nhọ nồi…): Phương pháp này thường là giã nát lá và đắp lên các vùng cơ thể để giúp trẻ giảm nhiệt theo kinh nghiệm cổ truyền. Tuy nhiên, áp dụng cách này khiến trẻ có nguy cơ bị nhiễm khuẩn da hoặc kích ứng mạnh.

Khi nào cần dùng thuốc hạ sốt và đi khám bác sĩ thay vì mẹo dân gian?

Nếu sau khi thực hiện các biện pháp vật lý để hạ sốt nhưng không mang lại hiệu quả, phụ huynh cần đưa trẻ đến khám bác sĩ để được chỉ định dùng thuốc hạ sốt hoặc điều trị thích hợp:

• Trẻ sốt cao từ 38.5°C trở lên, cần dùng thuốc hạ sốt như Paracetamol theo đúng liều lượng cân nặng của trẻ, trước khi dùng cần hỏi kỹ ý kiến bác sĩ để đảm bảo an toàn.
• Trẻ dưới 3 tháng tuổi bị sốt cần đi khám ngay lập tức.
• Sốt kéo dài quá 2 ngày không có dấu hiệu thuyên giảm.
• Trẻ có biểu hiện lừ đừ, ngủ li bì, khó đánh thức hoặc quấy khóc liên tục không ngừng.
• Xuất hiện các triệu chứng kèm theo như co giật, cứng cổ, phát ban, khó thở, nôn dữ dội.
• Trẻ có dấu hiệu mất nước nặng như môi khô, mắt trũng, tiểu ít hoặc không có nước mắt khi khóc. (1)

Nếu trẻ sốt cao, sốt kéo dài, li bì, co giật, khó thở, bỏ bú hoặc có biểu hiện bất thường, phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám. Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, trẻ được bác sĩ Nhi khoa đánh giá nguyên nhân gây sốt, theo dõi tình trạng toàn thân và chỉ định xét nghiệm, điều trị khi cần. Việc thăm khám kịp thời giúp hạn chế nguy cơ bỏ sót các bệnh lý cần can thiệp y tế.

Áp dụng mẹo hạ sốt cho trẻ đúng cách có thể giúp trẻ dễ chịu hơn và hỗ trợ quá trình theo dõi tại nhà. Cha mẹ nên ưu tiên cho trẻ uống đủ nước, mặc quần áo thoáng, nghỉ ngơi và dùng thuốc hạ sốt đúng hướng dẫn khi cần. Đồng thời, cần tránh các biện pháp không an toàn như chườm đá, lau cồn hoặc tự ý phối hợp nhiều thuốc. Nếu trẻ có dấu hiệu bất thường, sốt kéo dài hoặc thuộc nhóm tuổi nguy cơ cao, cần được đánh giá y tế kịp thời.